1Ang mga pulong ni Agus ang anak nga lalake ni Jache; ang pagpanagna. Ang tawo miingon kang Etiel, ngadto kang Etiel ug kang Ucal:
1當認識投靠至聖者雅基的兒子亞古珥的話,是 神的默示。這人對以鐵,對以鐵和烏甲宣講:
2Sa pagkamatuod ako labi pang mananapon kay sa bisan kinsang tawo, Ug walay pagsabut sa usa ka tawo;
2“我比眾人更愚頑,也沒有聰明。
3Ug ako wala makakat-on sa kaalam, Ni may kahibalo ako sa Usa nga Balaan.
3我沒有學習智慧,也不曉得有關至聖者的知識。
4Kinsa bay nakasaka ngadto sa langit, ug nanaug? Kinsa bay nagahipos sa hangin diha sa iyang mga kinomo? Kinsa bay nakahugpong sa katubigan sulod sa iyang panapton? Kinsa bay nagapahimutang sa tanang mga kinatumyan sa yuta? Kinsa ba ang iyang ngalan, ug kinsa ba ang ngalan sa iyang anak nga lalake, kong ikaw nahibalo?
4誰升上天,又降下來呢?誰收聚風在掌中呢?誰包水在衣服裡呢?誰立定地的四極呢?他的名字叫甚麼?他兒子的名字叫甚麼?你知道嗎?
5Ang tagsatagsa ka pulong sa Dios inulay: Siya mao ang usa ka kalasag kanila nga modangup diha kaniya.
5 神所說的話句句都是煉淨的,投靠他的,他就作他們的盾牌。
6Dili ka magdugang sa iyang mga pulong, Tingali unya pagabadlongon ka niya, ug ikaw hikaplagan nga usa ka bakakon.
6他的話語,你不可增添;恐怕他責備你,你就表明是說謊的。
7Duruha ka mga butang ang akong gipangayo kanimo; Ayaw pag-imakuli sila kanako sa dili pa ako mamatay:
7我有兩件事求你,在我死去以前,求你答應我。
8Ipahilayo gikan kanako ang kabakakan ug mga bakak; Ayaw ako paghatagi ug kawaladon ni mga bahandi; Pakan-a ako sa makaon nga maoy gikinahanglan alang kanako:
8求你使虛假和謊言遠離我;不要使我貧窮,也不要使我富裕,只要給我需用的食物。
9Tingali unya ako mabusog, ug magalimod kanimo , ug magaingon: Kinsa ba si Jehova? Kun tingali unya ako mahimong kabus, ug mangawat, Ug magagamit sa walay hinungdan sa ngalan sa akong Dios.
9免得我吃飽了,就不認你,說:‘耶和華是誰?’又恐怕我貧窮,就偷竊,污瀆了我 神的名。
10Ayaw pagbutangbutang sa usa ka sulogoon ngadto sa iyang agalon, Tingali unya siya manghimaraut kanimo, ug ikaw pagailhon nga sad-an.
10觀察世事領悟教訓“不要向主人誹謗他的僕人,恐怕他咒詛你,你就判為有罪。
11Adunay usa ka kaliwatan nga nagapanghimaraut sa ilang amahan, Ug wala magbulahan sa ilang inahan.
11有一種人咒詛父親,又不給母親祝福。
12Adunay usa ka kaliwatan nga ulay ilang kaugalingong mga mata, Ug bisan pa niini wala mahugasi gikan sa ilang pagkahugaw.
12有一種人自以為清潔,卻沒有洗去自己的污穢。
13Adunay usa ka kaliwatan, Oh pagkamapahitas-on gayud sa ilang mga mata! Ug ang ilang mga tabontabon sa mata napahitaas.
13有一種人眼目多麼高傲,他們的眼睛,長在頂上。
14Adunay usa ka kaliwatan kansang mga ngipon ingon sa mga pinuti, ug ang ilang mga tango ingon sa mga cuchillo, Aron sa paglamoy sa mga kabus gikan sa yuta, ug sa hangul gikan sa kinataliwad-an sa mga tawo.
14有一種人牙如劍,齒如刀,要吞滅地上的困苦人和世人中的貧窮人。
15Ang alimatok may duruha ka anak nga baye, nga nagasinggit : Hatagi, hatagi. Adunay totolo ka butang nga dili gayud matagbaw, Oo, upat nga dili moingon: Igo na:
15水蛭有兩個女兒,常說:‘給我!給我!’不知足的東西有三樣,連總不說‘夠了’的共有四樣,
16Ang Sheol; ug ang tiyan nga apuli; Ang yuta nga wala matagbaw sa tubig; Ug ang kalayo nga wala magaingon: Igo na.
16就是陰間、不能生育的婦人、水源不足之地和總不說‘夠了’的火。
17Ang mata nga nagayubit sa iyang amahan, Ug nagatamay sa pagsugot sa iyang inahan, Ang mga uwak sa walog maoy modagit niini, Ug ang mga gagmayng agila magakaon niini.
17嘲笑父親,藐視年老母親的,他的眼必被谷中的烏鴉啄出來,給雛鷹所吃。
18Adunay totolo ka butang nga mga katilingad-an kaayo alang kanako, Oo, upat nga wala nako hibaloi:
18我測不透的奇事有三樣,連我不知道的,共有四樣:
19Ang dalan sa usa ka agila diha sa hangin; Ang dalan sa usa ka halas ibabaw sa usa ka bato; Ang dalan sa usa ka sakayan diha sa kinataliwad-an sa dagat; Ug ang dalan sa usa ka tawo uban sa usa ka dalaga.
19就是鷹在空中飛翔之道,蛇在磐石上爬行之道,船在海中航行之道,男與女交合之道。
20Mao man usab ang dalan sa usa ka mananapaw nga babaye; Siya nagakaon ug nagapamahid sa iyang baba, Ug nagaingon: Ako wala makabuhat ug pagkadautan.
20淫婦的行徑是這樣的:她吃了,把嘴一抹,就說:‘我沒有作錯事。’
21Kay alang sa totolo ka butang ang yuta mokurog, Ug alang sa upat, nga kini dili na niya maantus:
21使地震動的事有三樣,連地也擔當不起的,共有四樣:
22Alang sa usa ka sulogoon kong siya mao ang hari; Ug sa usa ka buang kong siya mabusog sa makaon;
22就是奴僕作王,愚頑人吃得飽,
23Alang sa usa ka dulumtanan nga babaye kong siya maminyo; Ug sa usa ka sulogoon nga babaye nga maoy manununod sa iyang agalon nga babaye.
23被人厭惡的女子出嫁,婢女接替主母的地位。
24Adunay upat ka butang nga mga gagmay sa ibabaw sa yuta, Apan sila maalamon gayud kaayo:
24地上有四樣小東西,非常聰明:
25Ang olmigas maoy usa ka katawohan nga dili kusgan, Bisan pa niini sila nagaandam sa ilang makaon sa ting-init;
25螞蟻是微小的昆蟲,卻能在夏天預備糧食。
26Ang mga conejo maoy usa ka maluyahon nga kaubanan, Bisan pa niini nagabuhat sa ilang mga balay sulod sa mga bato;
26石獾並不是強壯的動物,卻能在巖石中做窟。
27Ang mga dulon wala may hari, bisan pa niini silang tanan mopanaw pinaagi sa mga panon;
27蝗蟲沒有君王,卻能成群列隊出發。
28Ang lawa-lawa nagapangapyot pinaagi sa iyang mga kamot, Bisan pa niini siya anaa sa mga palacio sa mga hari.
28壁虎雖可以用手捕捉,卻住在王宮中。
29Adunay totolo ka butang nga sa ilang pagpanlakat mga matahum man, Oo, upat nga mga matahum sa ilang mga pagpanaw:
29步伐威武的東西有三樣,連行走威武的,共有四樣:
30Ang leon, nga maoy labing gamhanan taliwala sa tanang mga mananap, Ug dili motalikod tungod sa bisan unsa man;
30就是在百獸中最威猛的獅子,牠面對任何野獸,也不會退縮;
31Ang iro sa pangayam; ang kanding nga lake usab; Ug ang hari diin batok kaniya nga walay mga pag-alsa.
31還有高視闊步的(“高視闊步的”原文作“束著腰的”,意義隱晦;現參古譯本改譯。)雄雞和公山羊,以及率領軍兵的君王。
32Kong ikaw nakabuhat sa binuang sa pagpatuboy sa imong kaugalingon, O kong ikaw naghunahuna ug dautan, Isap-ong ang imong kamot ibabaw sa imong baba.
32如果你行事愚昧,自高自大,或是心懷惡計,就要用手掩口。
33Kay ang pagbatil sa gatas nagadala ug mantekilya, Ug ang paglubag sa ilong nagapagula sa dugo; Busa ang pagpugos sa kaligutgut nagadala ug pakig-away.
33攪動牛乳必生出乳酪,緊壓鼻子必壓出血來,激起怒氣必產生紛爭。”