1Karon ang hari nga si David tigulang na ug hataas na ang panuigon; ug siya gitabonan nila sa mga panapton, apan siya walay kainit.
1大卫的晚年
2Busa ang iyang mga ulipon miingon kaniya: Ipapangita alang sa akong ginoong hari ang usa ka batan-ong ulay: ug patindoga siya sa atubangan sa hari ug ipaamoma siya: ug pahigdaa siya sa imong kilid, aron ang akong ginoong hari makakuha ug kainit.
2所以他的臣仆对他说：“不如为我主我王寻找一个年轻的处女，使她侍候在王面前，照顾王，睡在王的怀中，好使我主我王得到暖和。”
3Busa sila nangita ug usa ka maanyag nga dalaga sa tibook mga utlanan sa Israel ug nakakaplag kang Abisag, ang Sunamitanhon, ug gidala siya ngadto sa hari.
3于是他们在以色列全境寻找一个美貌的少女，结果找着了一个书念的女子亚比煞，就把她带到王面前。
4Ug ang dalaga maanyag kaayo; ug iyang giamoma ang hari, ug gialimahan siya; apan ang hari wala moila kaniya.
4这少女极其美丽。她照顾王，服事他，可是王没有与她发生过关系。
5Unya si Adonia ang anak nga lalake ni Haggith nagapahataas sa iyang kaugalingon, nga nagaingon: Ako magahari: ug nangandam siya ug mga carro ug mga mangangabayo, ug kalim-an ka tawo nga magadalagan pag-una kaniya.
5亚多尼雅的阴谋那时哈及的儿子亚多尼雅妄自尊大，说：“我必作王。”就为自己预备了战车、骑兵，又有五十人在他前面奔走。
6Ug ang iyang amahan wala magpahigawad kaniya sa bisan unsang panahon sa pagsulti nga nagaingon: Nganong gibuhat mo ang ingon niana? ug siya usab usa ka tawo nga maayo kaayo ug dagway; ug siya natawo sunod kang Absalom.
6他的父亲从来没有责难他说：“你为什么这样作呢？”他的容貌也很英俊，他是在押沙龙之后生的。
7Ug siya nakigsabut kang Joab ang anak nga lalake ni Sarvia, ug uban kang Abiathar, ang sacerdote: ug sila nga mingsunod kang Adonia mingtabang kaniya.
7亚多尼雅与洗鲁雅的儿子约押和亚比亚他祭司商议以后，二人都答应支持他。
8Apan si Sadoc, ang sacerdote, ug si Benaia ang anak nga lalake ni Joiada, ug si Nathan, ang manalagna, ug si Semei, ug Reihi, ug ang gamhanang mga tawo nga sakup ni David wala manguban kang Adonia.
8但撒督祭司、耶何耶大的儿子比拿雅，拿单先知、示每、利以和大卫的勇士都不拥护亚多尼雅。
9Ug si Adonia miihaw ug mga carnero ug mga vaca ug mga pinatambok nga mga mananap tupad sa bato sa Zoheleth, nga anaa sa luyo sa Rogel; ug gitawag niya ang tanan niyang mga igsoon, ang mga anak nga lalake sa hari, ug ang tanang mga tawo sa Juda, ang mga ulipon sa hari.
9有一天，亚多尼雅在隐．罗结旁边，琐希列的磐石那里，宰杀牛羊和肥畜，邀请他所有的兄弟，就是王的众子和所有作王的臣仆的犹大人，来参加筵席。
10Apan si Nathan, ang manalagna, ug si Benaia, ug ang gamhanang mga tawo, ug si Salomon nga iyang igsoong lalake, wala niya tawga.
10只是没有邀请拿单先知、比拿雅、众勇士和他的兄弟所罗门。
11Unya si Nathan namulong kang Bath-sheba ang inahan ni Salomon, nga nagaingon: Wala ba ikaw makadungog nga si Adonia ang anak nga lalake ni Haggith nagahari, ug si David nga atong ginoo wala mahibalo niana?
11拿单向拔示巴献策拿单对所罗门的母亲拔示巴说：“哈及的儿子亚多尼雅作了王，而我们的主大卫还不知道，你难道没有听见吗？
12Busa karon, umari ka, tugoti ako, nagahangyo ako kanimo, nga magahatag ug tambag kanimo aron maluwas mo ang imong kaugalingong kinabuhi ug ang kinabuhi sa imong anak nga si Salomon.
12现在你来，我可以给你出一个主意，好救你的性命和你儿子所罗门的性命。
13Lumakaw ka ug umadto ka sa hari nga si David, ug ingna siya: Wala ba ikaw ginoo ko, oh hari, manumpa sa imong ulipon nga babaye, sa pag-ingon: Sa pagkamatuod si Salomon, ang imong anak nga lalake magahari sunod kanako, ug siya magalingkod sa akong trono? Ngano man lagi nga si Adonia maoy nagahari?
13你进去见大卫王，对他说：‘我主我王，你不是曾经向婢女起誓，说：“你的儿子所罗门必接续我作王，他要坐在我的王位上”吗？现在为什么亚多尼雅作了王呢？’
14Ania karon, samtang nga magasulti pa ikaw uban sa hari, ako usab moadto sunod kanimo, ug magapamatuod sa imong mga pulong.
14你还在那里与王说话的时候，我会随后进来，证实你的话。”
15Ug si Bath-sheba misulod ngadto sa hari didto sa lawak: ug ang hari tigulang na kaayo; ug si Abisag ang Sunamitanhon nag-alagad sa hari.
15拔示巴见王陈诉于是拔示巴进到内室去见王。王很老了，书念的女子亚比煞正在服事王。
16Ug si Bath-sheba miyukbo, ug naghatag katahuran sa hari. Ug ang hari miingon: Unsay tuyo mo?
16拔示巴向王俯伏叩拜，王问：“你要什么？”
17Ug siya miingon kaniya: Ginoo ko, ikaw nanumpa tungod kang Jehova nga imong Dios, ngadto sa imong ulipon nga babaye, nga nagaingon : Sa pagkamatuod si Salomon nga imong anak nga lalake magahari sunod kanako, ug siya magalingkod sa akong trono.
17她回答说：“我主啊，你曾经指着耶和华你的 神向婢女起誓，说：‘你的儿子所罗门必接续我作王，他要坐在我的王位上’，
18Ug karon, tan-awa, si Adonia maoy nagahari; ug ikaw, akong ginoong hari, wala mahibalo niini.
18可是，现在亚多尼雅作了王了；而我主我王，你还不知道。
19Ug siya nag-ihaw ug mga vaca ug mga pinatambok nga mga mananap ug mga carnero nga tinagdaghan, ug iyang gitawag ang tanang mga anak nga lalake sa hari ug si Abiathar, ang sacerdote, ug si Joab, ang capitan sa panon; apan si Salomon, ang imong ulipon, wala niya tawga.
19他宰杀了许多公牛、肥畜和羊，邀请了王所有的儿子、亚比亚他祭司和军队的元帅约押，却没有邀请王的仆人所罗门。
20Ug ikaw, ginoo ko nga hari, ang mga mata sa tibook Israel anaa kanimo, nga sultihan mo sila kong kinsa ang molingkod sa trono sa akong ginoo nga hari sunod kaniya.
20我主我王啊，现在以色列众人的眼睛都看着你，等你告诉他们谁要坐在我主我王的王位上，接续你作王。
21Sa laing pagkaagi mahatabo, sa diha nga matulog na ang akong ginoong hari uban sa iyang mga amahan, nga ako ug ang akong anak nga si Salomon pagaisipon lamang nga mga sad-an.
21否则，到我主我王与列祖同睡之后，我和我的儿子所罗门就要被算为罪人了。”
22Ug, ania karon, samtang nagasulti pa siya sa hari, si Nathan ang manalagna, misulod.
22拔示巴还在与王说话的时候，拿单先知就进来了。
23Ug ilang gisultihan ang hari, sa pag-ingon: Ania karon, si Nathan ang manalagna. Ug sa diha nga misulod siya sa atubangan sa hari, siya miyukbo sa atubangan sa hari ug ang iyang nawong pinatumong sa yuta.
23有人告诉王说：“拿单先知来了。”拿单来到王面前，向王叩拜。
24Ug si Nathan miingon: Ginoo ko, oh hari, namulong ba ikaw: Si Adonia magahari sunod kanako, ug siya molingkod sa akong trono?
24拿单说：“我主我王啊，你曾说过：‘亚多尼雅要接续我作王，坐在我的王位上’吗？
25Kay milugsong siya niining adlawa, ug nakapangihaw ug mga vaca ug mga pinatambok nga mga mananap ug mga carnero sa tinagdaghan ug nagpatawag sa tanang mga anak nga lalake sa hari, ug sa mga capitan sa panon, ug kang Abiathar, ang sacerdote; ug, ania karon, sila nangaon ug nanginum sa atubangan niya, ug nanag-ingon: Mabuhi ang hari nga si Adonia!
25今天他下去宰杀了许多公牛、肥畜和羊，又请了王所有的儿子、众军长和亚比亚他祭司。他们正在亚多尼雅面前又吃又喝，说：‘亚多尼雅王万岁。’
26Apan ako, gani ako nga imong ulipon, ug si Sadoc ang sacerdote, ug si Benaia ang anak nga lalake ni Joiada, ug ang imong ulipon nga si Salomon wala niya tawga.
26只有我，就是你的仆人，撒督祭司、耶何耶大的儿子比拿雅和你的仆人所罗门，他都没有邀请。
27Mao ba kini ang butang nga gibuhat sa akong ginoong hari, ug ikaw wala magpakita sa imong mga ulipon kong kinsa ang molingkod sa trono sa akong ginoong hari sunod kaniya?
27我主我王是不是作了这事，而你没有告诉你的众臣仆，谁要接续我主我王，坐你的王位呢？”
28Unya ang hari nga si David mitubag ug miingon: Tawga ngari kanako si Bath-sheba. Ug siya miadto sa atubangan sa hari, ug mitindog sa atubangan sa hari.
28王起誓应许立所罗门为王大卫回答说：“召拔示巴到我这里来。”于是拔示巴来到王面前，站在那里。
29Ug ang hari nanumpa, ug miingon: Ingon nga si Jehova buhi, nga maoy nagluwas sa akong kalag gikan sa tanang kalisdanan.
29王就起誓说：“我指着曾经救我的性命脱离一切患难的永活的耶和华起誓，
30Sa pagkamatuod ingon nga ako nanumpa kanimo pinaagi kang Jehova, ang Dios sa Israel, nga nagaingon: Sa pagkatinuod si Salomon ang imong anak magahari sunod kanako, ug siya molingkod sa ibabaw sa akong trono ilis kanako; sa pagkamatuod gayud buhaton ko niining adlawa.
30我从前怎样指着耶和华以色列的 神向你起誓，说：‘你的儿子所罗门必接续我作王，要坐在我的王位上’，我今天也必照样行。”
31Unya si Bath-sheba miyukbo uban ang iyang nawong ngadto sa yuta, ug naghatag katahuran sa hari, ug miingon: Hinaut unta nga ang akong ginoong hari nga si David mabuhi sa walay katapusan.
31于是拔示巴面伏在地，向王叩拜，说：“愿我主大卫王万岁！”
32Ug ang hari nga si David miingon: Tawga ngari kanako si Sadoc nga sacerdote, ug si Nathan nga manalagna, ug si Benaia ang anak nga lalake ni Joiada. Ug sila nangadto sa atubangan sa hari.
32所罗门在基训受膏为王大卫王又说：“召撒督祭司、拿单先知和耶何耶大的儿子比拿雅到我这里来。”他们都来到王面前。
33Ug ang hari miingon kanila: Dad-a uban kaninyo ang mga ulipon sa inyong ginoo, ug pakabay-a si Salomon nga akong anak nga lalake sa akong kaugalingong mula, ug dad-a siya ngadto sa ubos sa Gihon:
33王就对他们说：“你们要带着你们主人的仆人，使我的儿子所罗门骑上我的骡子，送他下到基训去。
34Ug padihogi siya didto kang Sadoc, ang sacerdote, ug kang Nathan, ang manalagna, sa pagkahari sa Israel; ug patunggon ninyo ang trompeta, ug umingon kamo : Mabuhi ang hari nga si Salomon.
34在那里撒督祭司和拿单先知要膏立他作以色列的王。你们要吹角说：‘所罗门王万岁！’
35Unya sumaka kamo nunot kaniya, ug siya mosaka ug molingkod sa akong trono; kay siya mao ang mahimong hari nga ilis kanako, ug siya gitudlo ko sa pagka-principe sa Israel ug sa Juda.
35然后你们要跟随他上来；他要来坐在我的王位上；他要接续我作王。我已经立了他作以色列和犹大的统治者。”
36Ug si Benaia, ang anak nga lalake ni Joiada, mitubag sa hari, ug miingon, Amen: Si Jehova, ang Dios sa akong ginoo ang hari, moingon unta usab .
36耶何耶大的儿子比拿雅回答王说：“阿们！愿耶和华我主我王的 神也是这样说。
37Maingon nga si Jehova nag-uban sa akong ginoong hari, ingon man siya magauban unta kang Salomon, ug magabuhat unta sa iyang trono nga labing daku pa kay sa trono sa akong ginoong hari nga si David.
37耶和华怎样与我主我王同在，愿他也照样与所罗门同在，使他的王位，比我主大卫王的王位更伟大。”
38Busa si Sadoc ang sacerdote, ug si Nathan, ang manalagna, ug si Benaia, anak nga lalake ni Joiada, ug ang Cerethnon, ug ang mga Pelethnon, nanlugsong, ug gipakabayo si Salomon sa mula ni David ug gidala siya ngadto sa Gihon.
38于是撒督祭司、拿单先知和耶何耶大的儿子比拿雅，以及基利提人和比利提人都下去，使所罗门骑上大卫王的骡子，送他到基训去。
39Ug si Sadoc ang sacerdote, mikuha sa sungay nga may lana didto sa Balong-Balong, ug gidihogan si Salomon. Ug ilang gipatunog ang trompeta; ug ang tibook katawohan ming-ingon: Mabuhi ang hari nga si Salomon.
39撒督祭司从帐幕里拿出那盛膏油的角，膏立所罗门；然后有人吹角，众民就说：“所罗门王万岁！”
40Ug ang tibook katawohan nanungas sunod kaniya, ug ang katawohan nanagpatingog sa mga tipano, ug nanagkalipay sa dakung kalipay, mao nga ang yuta daw nabuak sa ilang kagahub.
40众民都跟随他上去，吹着笛子，十分欢乐，以致大地也因他们的声音震裂。
41Ug si Adonia ug ang tanang mga dinapit nga uban kaniya nakadungog niana sa tapus ang ilang pangaon. Ug sa diha nga nadungog ni Joab ang lanog sa trompeta, siya miingon: Ngano man nga ang kasaba sa ciudad maoy usa ka kasaba sa kagubot?
41亚多尼雅和所有与他在一起的宾客刚刚吃完了饭，听到这声音；约押听到角声，就说：“城里为什么有这样喧嚷的声音呢？”
42Sa nagasulti pa siya, ania karon, si Jonathan ang anak nga lalake ni Abiathar ang sacerdote, miabut, ug si Adonia miingon: Sumulod ka; kay ikaw usa ka tawo nga may katakus, ug nagadala ug mga maayong balita.
42他还在说话的时候，亚比亚他祭司的儿子约拿单来了。亚多尼雅对他说：“进来吧！你是个忠义的人，一定带来了好消息。”
43Ug si Jonathan mitubag ug miingon kang Adonia: Sa pagkamatuod ang atong ginoong hari nga si David naghimo kang Salomon nga hari.
43约拿单对亚多尼雅说：“不好了，我们的主大卫王已经立了所罗门为王了。
44Ug ang hari nagpadala uban kaniya kang Sadoc ang sacerdote, ug kang Nathan ang manalagna, ug kang Benaia ang anak nga lalake ni Joiada, ug ang mga Cerethnon, ug ang mga Pelethnon, ug ilang gipakabayo siya sa mula sa hari;
44王差派撒督祭司、拿单先知和耶何耶大的儿子比拿雅，以及基利提人和比利提人，与所罗门同去。他们使所罗门骑上王的骡子。
45Ug si Sadoc ang sacerdote, ug si Nathan ang manalagna, nagdihog kaniya nga hari didto sa Gihon; ug ming-abut sila gikan didto nga nanagkalipay, sa pagkaagi nga ang ciudad milanog pag-usab. Kini mao ang kagahub nga imong nadungog.
45撒督祭司和拿单先知已经在基训膏立他作王。众人都从那里欢欢喜喜上路；你们听见的声音，就是城里的喧闹声。
46Ug si Salomon usab nagalingkod sa trono sa gingharian.
46不但所罗门已经坐在这王国的王位上，
47Ug labut pa ang mga ulipon sa hari ming-adto aron sa pagbulahan sa atong ginoong hari nga si David, nga nagaingon: Ang imong Dios magahimo unta sa ngalan ni Salomon nga labing maayo kay sa imong ngalan, ug magahimo unta sa iyang trono nga labing daku kay sa imong trono: ug ang hari sa iyang kaugalingon miyukbo nga diha sa ibabaw sa higdaanan.
47而且王的臣仆也来为我们的主大卫王祝福说：‘愿你的 神使所罗门的名声比你的更尊荣，使他的王位比你的更伟大。’王就在床上屈身下拜。
48Ug namulong usab sa ingon niini ang hari: Bulahan si Jehova, ang Dios sa Israel, nga naghatag ug usa nga molingkod sa akong trono niining adlawa, bisan ngani ang akong mga mata makakita niini.
48王又这样说：‘耶和华以色列的 神是应当称颂的，因为他今天赐了一人坐在我的王位上，也使我亲眼看见这事。’”
49Ug ang tanang mga dinapit ni Adonia nangahadlok, ug nanindog, ug nanlakaw ang tagsatagsa ka tawo sa iyang dalan.
49亚多尼雅害怕求饶亚多尼雅所有的宾客都惧怕，大家起身，各自逃走了。
50Ug si Adonia nahadlok tungod kang Salomon, ug siya mitindog, ug milakaw ug mikupot sa mga sungay sa halaran.
50亚多尼雅惧怕所罗门，就起来，去抓紧祭坛的角。
51Ug gisugilon kang Salomon, nga nagaingon: Ania karon, si Adonia nahadlok sa hari nga si Salomon; kay, tan-awa, siya nangupot sa mga sungay sa halaran, nga nagaingon: Papanumpaa ang hari nga si Salomon kanako sa pag-una nga dili niya patyon ang iyang ulipon sa pinuti.
51有人告诉所罗门说：“亚多尼雅惧怕所罗门王。他现在抓紧祭坛的角说：‘愿所罗门王今天向我起誓，决不会用刀杀死他的仆人。’”
52Ug si Salomon miingon: Kong siya magapakita sa iyang kaugalingon nga usa ka tawong takus, walay usa ka lugas nga buhok nga mahulog sa yuta gikan kaniya; apan kong ang pagkadautan maoy makaplagan kaniya, mamatay siya.
52所罗门说：“他若是作一个忠义的人，他的头发连一根也不会掉在地上；但在他身上若是发现有什么恶行，他必定死。”
53Busa nagpasugo si Salomon nga hari ug ilang gipakanaug siya gikan sa halaran. Ug siya miadto ug mihatag katahuran sa hari nga si Salomon; ug si Salomon miingon kaniya: Pumauli ka sa imong balay.
53于是所罗门派人去把亚多尼雅从祭坛上带下来。他来向所罗门叩拜；所罗门对他说：“回你的家去吧！”