1Ug si Abimelech ang anak nga lalake ni Jerobaal miadto sa Sichem ngadto sa mga igsoon sa iyang inahan, ug nakigsulti kanila, ug sa tibook nga panimalay sa balay sa amahan sa iyang inahan, nga nagaingon:
1亚比米勒杀基甸的众子
2Sumulti ka, naghangyo ako kanimo, sa mga igdulungog sa tanang mga tawo sa Sichem, kong labi bang maayo alang kanimo nga ang tanang mga anak nga lalake ni Jerobaal, nga kapitoan ka tawo magahari kaninyo, kun usa ra ka tawo ang magahari kaninyo? Hinumdumi usab nga ako inyong bukog ug inyong unod.
2“请你们给示剑的众人说：‘是耶路．巴力的众子七十人都统治你们好呢？还是一个人统治你们好呢？’你们也要记得我是你们的骨肉。”
3Ug ang mga kagisoonan sa iyang inahan naghisgut kaniya sa mga igdulungog sa tanang mga tawo sa Sichem niining mga pulonga: ug ang ilang mga kasingkasing nahilig sa pagsunod kang Abimelech; kay sila nanag-ingon: Siya atong igsoon.
3他的众母舅就把这一切话为他说给示剑的众人听；他们的心都倾向亚比米勒，因为他们说：“他本是我们的亲族。”
4Ug gihatagan siya nila ug kapitoan ka buok nga salapi sa balay ni Baal-berith, nga tungod niini si Abimelech misuhol sa mga tawo nga walay pulos ug kawang, nga mingnunot kaniya.
4他们就从巴力．比利土的庙里，取了八百克银子给亚比米勒，亚比米勒用这些银子雇了一些无赖流氓，那些人就跟随了他。
5Ug miadto siya sa balay sa iyang amahan sa Ophra, ug iyang gipatay ang mga kaigsoonan ang mga anak nga lalake ni Jerobaal, nga kapitoan ka tawo sa ibabaw sa usa ka bato: apan si Jotham ang kamanghuran nga anak nga lalake ni Jerobaal, nahabilin; kay siya mitago man sa iyang kaugalingon.
5他回到俄弗拉他父亲的家，把自己的兄弟，耶路．巴力的众子七十人，都杀在一块石头上；只剩下耶路．巴力的小儿子约坦，因为他藏了起来。
6Ug ang tanang tawo sa Sichem nanagkatigum sa ilang kaugalingon, ug ang tanang balay ni Millo, ug miadto ug naghimo kang Abimelech nga hari, tupad sa kahoy nga encina sa haliging kuta nga diha sa Sichem.
6示剑的众人和伯特米罗人都聚集起来，到示剑橡树旁的望楼那里，立亚比米勒为王。
7Ug sa diha nga ilang gisugilon kini kang Jotham, siya miadto ug mitindog sa kinatumyan sa bukid sa Gerizim, ug mipatugbaw siya sa iyang tingog, ug misinggit, ug miingon kanila: Pamati kamo kanako, kamo nga mga tawo sa Sichem, aron ang Dios mamati kaninyo.
7约坦的寓言有人把这事告诉了约坦，约坦就去，站在基利心山顶上，高声向他们呼喊，说：“示剑人哪，你们要听我的话， 神也就听你们的话。
8Ang mga kahoy minggula sa usa ka panahon sa pagdihog ug usa ka hari sa ibabaw nila; ug sila miingon sa kahoy nga olivo: Maghari ka sa ibabaw namo.
8有一次，众树要去膏立一个王统治它们，就对橄榄树说：‘请你作王统治我们吧。’
9Apan ang kahoy nga olivo miingon kanila: Biyaan ko ba ang akong katambok, nga niana gitahod nila ang Dios ug ang tawo, ug moadto sa paglubaylubay ngadto-nganhi sa ibabaw sa mga kahoy?
9橄榄树对它们说：‘我怎可以放弃生产人用来荣耀 神和尊崇人的油，飘摇在众树之上呢？’
10Ug ang mga kahoy miingon sa higuera: Umari ka, ug maghari sa ibabaw namo.
10众树对无花果树说：‘请你来作王统治我们吧。’
11Apan ang higuera miingon kanila: Biyaan ko ba ang akong katam-is, ug ang akong maayong bunga ug magalubay-lubay ngadto-nganhi sa ibabaw sa mga kahoy?
11无花果树对它们说：‘我怎可以放弃结出我的甜美果子，飘摇在众树之上呢？’
12Ug ang mga kahoy miingon sa parras: Umari ka, ug maghari sa ibabaw namo.
12众树对葡萄树说：‘请你来作王统治我们吧。’
13Ug ang parras miingon kanila: Biyaan ko ba ang akong bag-ong vino, nga makalipay sa Dios ug sa tawo, ug moadto sa paglubay-lubay ngadto-nganhi sa ibabaw sa mga kahoy?
13葡萄树对它们说：‘我怎可以放弃生产那使 神和世人都喜乐的新酒，飘摇在众树之上呢？’
14Unya miingon ang tanang mga kahoy sa sapinit: Umari ka, ug maghari sa ibabaw namo.
14于是众树都对荆棘说：‘请你来作王统治我们吧。’
15Ug ang sapinit miingon sa mga kahoy: Kong sa pagkatinuod dihogon ako nga hari sa ibabaw ninyo, nan umari kamo ug pumasilong sa akong landong; ug kong dili, nan pagulaa ang kalayo gikan sa sapinit ug molamoy sa tanang kahoy nga cedro sa Libano.
15荆棘对众树说：‘如果你们真诚地膏立我作王统治你们，就要来，投靠在我的荫下；否则，火必从荆棘里出来，吞灭黎巴嫩的香柏树。’
16Busa karon, kong nagbuhat kamo sa tinuod ug matarung, sa ingon niana nga naghimo kamo kang Abimelech nga hari, ug kong kamo nagbuhat sa alang kang Jerobaal ug sa iyang balay, ug nahimo kaniya sumala sa mga may katakus sa iyang mga kamot;
16“现在你们立亚比米勒为王，你们若是诚实和正直，如果你们善待耶路．巴力和他的家，照着他手所作的待他；
17(Kay ang akong amahan nakig-away alang kaninyo, ug giasdang ang iyang kinabuhi, ug nagluwas kaninyo gikan sa kamot sa Madian:
17我父亲从前冒死为你们争战，把你们从米甸人手中救了出来；
18Ug kamo nanindog batok sa balay sa akong amahan niining adlawa, ug nagpatay sa iyang mga anak nga lalake, kapitoan ka tawo sa ibabaw sa usa ka bato, ug nanaghimo kang Abimelech, ang anak nga lalake sa iyang sulogoon nga babaye, nga hari ibabaw sa mga tawo sa Sichem, tungod kay siya inyong igsoon nga lalake);
18今日你们竟起来攻击我的父家，在一块石头上杀了他七十个儿子，又立了他的婢女所生的儿子亚比米勒作示剑人的王，因为他原是你们的亲族。
19Nan, kong kamo nanagbuhat sa minatuod ug minatarung alang kang Jerobaal, ug lakip sa iyang balay niining adlawa, nan managkalipay kamo kang Abimelech, ug palipaya siya usab diha kaninyo:
19今日你们若是按着诚实和正直待耶路．巴力和他的家，你们就可以因亚比米勒得喜乐，亚比米勒也可以因你们得喜乐。
20Apan kong dili, ipagula ang kalayo gikan kang Abimelech, ug lamyon ang mga tawo sa Sichem, ug ang balay ni Millo; ug pagulaon ang kalayo gikan sa mga tawo sa Sichem, ug sa balay ni Millo, ug lamyon si Abimelech.
20若不是这样，愿火从亚比米勒出来，吞灭示剑人和伯特米罗人；又愿火从示剑人和伯特米罗人出来，吞灭亚比米勒。”
21Ug si Jotham midalagan ug mikalagiw, ug miadto sa Beer, ug mipuyo didto, kay nahadlok kang Abimelech nga iyang igsoong lalake.
21接着约坦就逃跑了；他逃到比珥去，住在那里，躲避他的兄弟亚比米勒。
22Ug si Abimelech nahimong principe ibabaw sa Israel tolo ka tuig.
22示剑人背叛亚比米勒王亚比米勒治理以色列人三年。
23Ug ang Dios nagpadala ug usa ka dautang espiritu sa taliwala ni Abimelech ug sa mga tawo sa Sichem; ug ang mga tawo sa Sichem nagmaluibon kang Abimelech:
23 神差派邪恶的灵来到亚比米勒与示剑人中间，示剑人就背弃了亚比米勒。
24Sa pagkaagi nga ang kapintas nga nahimo batok sa kapitoan ka anak ni Jerobaal mahiabut, ug ang ilang dugo mahulog sa ibabaw ni Abimelech nga ilang igsoon nga lalake, nga maoy nagpatay kanila, ug sa ibabaw sa mga tawo sa Sichem, nga nagpalig-on sa iyang kamot aron sa pagpatay sa iyang igsoon nga lalake.
24这是要报复对耶路．巴力七十个儿子的暴行，把流他们血的罪归到他们的兄弟亚比米勒身上，就是那杀害他们的；也归到示剑人身上，就是那些帮助亚比米勒去杀他自己的兄弟的。
25Ug ang mga tawo sa Sichem nagsugo ug mga magbabahig alang kaniya sa mga tumoy sa mga kabukiran, ug gitulis nila ang tanan nga nangagi niadtong dapita duol kanila: ug gisugilon kana kang Abimelech.
25示剑人在山顶上设下埋伏，路过他们那里的，他们都劫掠；有人把这事告诉亚比米勒。
26Ug si Gaal ang anak nga lalake ni Ebed miabut kuyog sa iyang mga igsoon, ug miadto sa Sichem; ug ang mga tawo sa Sichem naghatag sa ilang pagsalig kaniya.
26那时，以别的儿子迦勒与他的兄弟都来了，到示剑去，示剑人竟信任他。
27Ug ming-adto sila sa kapatagan ug naghipos sa ilang mga parrasan, ug gipigsan ang mga parras, ug nanagfiesta, ug ming-adto sa balay sa ilang dios ug nangaon ug nanag-inum, ug nanagtunglo kang Abimelech.
27他们出到田间去，收取葡萄，榨酒，举行庆祝会，进入他们的神庙吃喝，并且咒诅亚比米勒。
28Ug si Gaal ang anak nga lalake ni Ebed miingon: Kinsa ba si Abimelech, ug kinsa si Sichem, nga maga-alagad kita kaniya? Dili ba siya ang anak nga lalake ni Jerobaal? ug si Zebul ang iyang tinugyanan? Mag-alagad kamo sa mga tawo ni Hamor ang amahan ni Sichem: apan nganong magaalagad kita kaniya?
28以别的儿子迦勒说：“亚比米勒是谁？示剑是谁？竟要我们服事他呢？他不是耶路．巴力的儿子吗？他的副官不是西布勒吗？你们要服事示剑的始祖哈抹的后人啊；我们为什么要服事亚比米勒呢？
29Ug kong kining katawohan mahailalum pa unta sa akong kamot! unya papahawaon ko si Abimelech. Ug siya miingon kang Abimelech: Padaghanon mo ang imong kasundalohan, ug gumula.
29但愿这些人民都归在我手下，我好把亚比米勒除掉。”迦勒又对亚比米勒说：“增添你的军队出来吧！”
30Ug sa diha nga si Zebul ang punoan sa ciudad nakadungog sa mga pulong ni Gaal anak nga lalake ni Ebed, ang iyang kasuko misilaub.
30那城的首长西布勒听了以别的儿子迦勒的话，他的怒气就发作，
31Ug nagpadala siya ug mga sulogoon ngadto kang Abimelech sa paagi nga malimbongon, nga nagaingon: Ania karon, si Gaal ang anak nga lalake ni Ebed ug ang iyang mga kaigsoonan ming-ari sa Sichem; ug ania karon, ilang gipugos ang ciudad sa pag-apil batok kanimo.
31秘密差派使者去见亚比米勒，说：“以别的儿子迦勒和他的兄弟已经到了示剑，他们正在煽动那城的人反叛你。
32Busa karon, sa ingon niini, bumangon ka sa gabii, ikaw ug ang katawohan nga anaa uban kanimo, ug magbanhig diha sa kaumahan:
32现在，你和与你在一起的人，要在夜间起来，在野地埋伏。
33Ug mahitabo, nga sa pagkabuntag, dihadiha sa pagsilang sa adlaw ikaw mobangon sa pagsayo ug sulongon ang ciudad, ug ania karon, sa diha nga siya ug ang katawohan nga anaa uban kaniya manggula batok kanimo, nan ikaw ang mahibalo sa imong buhaton kanila sumala sa kahigayonan nga imong makita.
33到了早晨，太阳出来的时候，你就要起来攻城；你要注意，迦勒和与他在一起的人出来对抗你的时候，你就把握机会对付他们。”
34Ug si Abimelech mibangon, ug ang tanang katawohan nga didto uban kaniya sa gabii, ug sila nanagbanhig batok kang Sichem sa upat ka mga panon.
34于是亚比米勒和与他在一起的人，都在夜间起来，分作四队，埋伏着等候示剑人。
35Ug si Gaal ang anak nga lalake ni Ebed migula, ug mitindog sa agianan sa ganghaan sa ciudad: ug si Abimelech mibangon, ug ang katawohan nga iyang uban gikan sa banhiganan.
35以别的儿子迦勒出去，站在城门口；亚比米勒和与他在一起的人，从埋伏的地方起来。
36Ug sa pagkakita ni Gaal sa katawohan, siya miingon kang Zebul: Ania karon, adunay mga tawo nga nanlugsong gikan sa mga tumoy sa kabukiran. Ug si Zebul miingon kaniya: Ikaw nakakita sa mga anino sa mga bukid daw ingon sa mga tawo.
36迦勒看见了那些人，就对西布勒说：“你看，有人从山顶上下来。”西布勒说：“你看见山的影子以为是人。”
37Ug si Gaal misulti pag-usab ug miingon: Ania karon, adunay mga tawo nga nanglugsong duol sa taliwala sa yuta, ug usa ka panon nangagi duol sa kahoy nga encina sa Meonenim.
37迦勒又说：“看哪，有人从高地下来，又有一队从米恶尼尼橡树的路径而来。”
38Unya miingon si Zebul kaniya: Hain man karon ang imong baba nga miingon ka: Kinsa ba si Abimelech nga kita magaalagad kaniya? Dili ba kini mao ang katawohan nga imong gitamay? Gumula ka karon, ako nagahangyo, ug makig-away ka kanila,
38西布勒对他说：“你曾经说过：‘亚比米勒是谁，竟要我们服事他呢？’现在你说这话的嘴在哪里呢？这不是你轻视的人吗？现在请你出去与他们交战吧。”
39Ug si Gaal migula nga una sa mga tawo sa Sichem, ug nakig-away kang Abimelech.
39于是迦勒在示剑人面前出去，与亚比米勒争战。
40Ug si Abimelech migukod kaniya, ug siya mikalagiw gikan sa iyang atubangan ug daghan nga nangapukan nga samaran bisan hangtud sa agianan sa ganghaan.
40亚比米勒追赶迦勒，迦勒在他面前逃跑，直到城门口，有很多受伤的人仆倒。
41Ug si Abimelech mipuyo sa Aruma: ug gipapahawa ni Zebul si Gaal ug ang iyang mga kaigsoonan, aron dili sila managpuyo sa Sichem.
41亚比米勒住在亚鲁玛；西布勒把迦勒和他的兄弟赶走，不许他们住在示剑。
42Ug nahitabo sa pagkabuntag nga ang katawohan miadto ngadto sa kapatagan; ug ilang gisuginlan si Abimelech.
42亚比米勒的反击次日，城中众人出到田间去，有人把这事告诉亚比米勒。
43Ug iyang gikuha ang katawohan, ug gibahin sila sa totolo ka panon, ug nanag-atang sa kapatagan; ug siya mitan-aw, ug ania karon ang katawohan migula sa ciudad: ug mitindog siya batok kanila ug midasmag kanila.
43亚比米勒就把他的人分作三队，埋伏在田间；他在那里观看，见有人从城里出来，就起来攻击他们，把他们击杀了。
44Ug si Abimelech, ug ang mga panon nga didto uban kaniya mingdasdas ug nanagtindog sa agianan sa ganghaan sa ciudad; ug ang duha ka panon mingdasdas sa tanan nga diha sa kapatagan ug gidaug sila.
44亚比米勒和与他在一起的一队人忽然冲过去，站在城门口；其他两队人也冲出来攻打所有在田间的人，把他们击杀了。
45Ug si Abimelech, nakig-away batok sa ciudad tibook nianang adlawa; ug nakuha niya ang ciudad, ug gipamatay ang katawohan nga diha sa sulod: ug iyang gigun-ob ang ciudad, ug gisabulakan kini ug asin.
45那一天，亚比米勒整天攻打那城，把城攻下了，杀了城中的众人；把城拆毁，又撒上盐。
46Ug sa diha nga ang tanang mga tawo sa torre sa Sichem nakadungog niini, didto sila mingsulod sa malig-on nga salipdanan sa balay ni El-berith.
46示剑楼的众人听见了这事，就逃入伊勒．比利土庙的地穴里。
47Ug sa gisugilon kini kang Abimelech nga ang tanang mga tawo sa torre sa Sichem nanaghiusa pagtapok.
47有人告诉亚比米勒，说：“示剑楼所有的人都聚集在一起。”
48Ug si Abimelech miadto sa bukid sa Salmon, siya ug ang tanang mga tawo nga didto uban kaniya; ug si Abimelech midala ug usa ka wasay, ug miputol ug usa ka sanga sa mga kahoy, ug gikuha niya ug gibutang sa iyang abaga: ug siya miingon sa katawohan nga didto uban kaniya: Unsay inyong nakita nga akong gibuhat, pagdali, ug buhata sumala sa akong gibuhat.
48亚比米勒和与他在一起的人都上了撒们山；亚比米勒手里拿着斧子，砍下一根树枝，拿起来放在自己的肩头上，然后对与他在一起的人说：“你们看我作什么，你们也要赶快照样作。”
49Ug ang tibook katawohan usab nanagputol ang tagsatagsa sa iyang palongpong ug minunot kang Abimelech, ug ilang gibutang kini sa salipdanan ug gidauban ang salipdanan; busa ang tanang tawo sa torre sa Sichem nangamatay usab, duol sa usa ka libo ka lalake ug babaye.
49于是众人也各自砍下一根树枝，跟随着亚比米勒，把树枝放在地穴上，放火烧了地穴，以致示剑楼的人都死了，男女约有一千人。
50Unya miadto si Abimelech sa Thebes, ug nagpahaluna batok sa Thebes ug nakuha kini.
50亚比米勒的结局后来亚比米勒到提备斯去，安营攻打提备斯，攻取了那城。
51Apan may usa ka malig-on nga torre sulod sa ciudad, ug didto nangalagiw ang tanang mga lalake ug babaye, ug silang tanan sa ciudad ug nanagsira sila didto sa sulod, ug nangadto sila sa atop sa torre.
51城中有一座坚固的城楼；那城所有的人，无论男女，都逃到那里去，关上门，上了楼顶。
52Ug si Abimelech miadto sa torre, ug nakig-away batok niana ug miduol dapit sa pultahan aron sa pagsunog niana sa kalayo.
52亚比米勒到了城楼前，攻打城楼；他走近城楼门口，要用火焚烧。
53Ug may usa ka babaye nga mihulog ug usa ka bato sa galingan sa ulo ni Abimelech, ug nabuak ang iyang bagolbagol.
53有一个妇人把一块上磨石拋在亚比米勒的头上，打破了他的头盖骨。
54Diha-diha gitawag niya ang batan-ong lalake nga magdadala sa iyang hinagiban ug miingon: Ibta ang imong pinuti, ug patya ako, aron ang mga tawo dili mosulti mahitungod kanako: Usa ka babaye ang nagpatay kaniya. Ug ang iyang batan-ong lalake midunggab kaniya, ug namatay siya.
54他急忙呼喊替他拿兵器的少年人，对他说：“拔出你的刀来，把我杀死吧。免得人讲论我说：‘他被一个妇人所杀。’”于是那少年人把他刺透，他就死了。
55Ug sa diha nga ang mga tawo sa Israel nakakita nga si Abimelech namatay na, sila namahawa ang tagsatagsa ngadto sa iyang dapit.
55以色列人看见亚比米勒死了，就各回自己的地方去了。
56Sa ingon niini, ang Dios nagbalus sa pagkadautan ni Abimelech nga iyang gibuhat sa iyang amahan sa pagpatay sa iyang kapitoan ka mga igsoon;
56这样， 神报应了亚比米勒向他父亲所行的恶事，就是他杀了自己的兄弟七十个人。
57Ug ang tanang pagkadautan sa mga tawo sa Sichem gibalusan sa Dios sa ibabaw sa ilang mga ulo, ug kanila midangat ang pagtunglo ni Jotham ang anak nga lalake ni Jerobaal.
57 神也把示剑人的一切恶事，都报应在他们的头上；耶路．巴力的儿子约坦的咒诅，也归到他们身上。