1Dili kamo maghukom, aron dili kamo pagahukman.
1`Judge not, that ye may not be judged,
2Kay sa hukom nga inyong igahukom, pagahukman kamo; ug sa taksanan nga ginataksan ninyo, pagatakson usab kamo.
2for in what judgment ye judge, ye shall be judged, and in what measure ye measure, it shall be measured to you.
3Ug nganong ginatan-aw mo ang puling sa mata sa imong igsoon, ug wala mo pagtagda ang pinutol nga kahoy nga anaa sa imong kaugalingong mata?
3`And why dost thou behold the mote that [is] in thy brother`s eye, and the beam that [is] in thine own eye dost not consider?
4Kun, unsaon mo pag-ingon sa imong igsoon: Pasagdi nga kuhaon ko ang puling sa imong mata; ug ania karon, ang pinutol nga kahoy anaa sa imong kaugalingong mata?
4or, how wilt thou say to thy brother, Suffer I may cast out the mote from thine eye, and lo, the beam [is] in thine own eye?
5Salingkapaw, kuhaa una ang pinutol nga kahoy sa imong mata, ug unya makakita ka pag-ayo aron sa pagkuha sa puling sa mata sa imong igsoon.
5Hypocrite, cast out first the beam out of thine own eye, and then thou shalt see clearly to cast out the mote out of thy brother`s eye.
6Dili ninyo ihatag ang mga butang balaan sa mga iro; dili usab ninyo igasalibay ang inyong mga mutya sa atubangan sa mga baboy; tingali unya ilang pagatunob-tunoban sa ilang mga tiil, ug sa pagsumbalik kaninyo, ilang pagakuniskunison hinoon kamo.
6`Ye may not give that which is [holy] to the dogs, nor cast your pearls before the swine, that they may not trample them among their feet, and having turned — may rend you.
7Pangayo kamo, ug kamo pagahatagan; pangita kamo, ug kamo makakaplag; pagtoktok kamo, ug kamo pagaablihan.
7`Ask, and it shall be given to you; seek, and ye shall find; knock, and it shall be opened to you;
8Kay ang tanan kadto nga nagapangayo, makadawat; ug ang nagapangita, makakaplag; ug ang nagatoktok, pagaablihan.
8for every one who is asking doth receive, and he who is seeking doth find, and to him who is knocking it shall be opened.
9Kun, kinsang tawohana kaninyo, nga, kong ang iyang anak mangayo ug usa ka tinapay, iya bang pagahatagan siya ug usa ka bato?
9`Or what man is of you, of whom, if his son may ask a loaf — a stone will he present to him?
10Ug kong pangayoan ug usa ka isda, mohatag ba siya ug usa ka bitin?
10and if a fish he may ask — a serpent will he present to him?
11Busa kong kamo nga mga dautan mahibalong mohatag mga maayong gasa sa inyong mga anak, dili ba labi pa ang inyong Amahan, nga atua sa langit, magahatag ug mga maayong butang niadtong mga nagapangayo kaniya?
11if, therefore, ye being evil, have known good gifts to give to your children, how much more shall your Father who [is] in the heavens give good things to those asking him?
12Busa, ang tanan nga mga butang nga buot ninyo nga pagabuhaton kaninyo sa mga tawo, buhata usab ninyo kanila. Kay mao kini ang Kasugoan ug ang mga Manalagna.
12`All things, therefore, whatever ye may will that men may be doing to you, so also do to them, for this is the law and the prophets.
13Sumulod kamo sa pultahan nga masigpit, kay haluag ang pultahan ug halapad ang dalan nga nagahatud ngadto sa pagkalaglag; ug daghan ang mga nagasulod kaniya.
13`Go ye in through the strait gate, because wide [is] the gate, and broad the way that is leading to the destruction, and many are those going in through it;
14Kay masigpit ang pultahan ug hiktin ang dalan nga nagahatud ngadto sa kinabuhi, ug diriyut ang mga nakatoltol kaniya.
14how strait [is] the gate, and compressed the way that is leading to the life, and few are those finding it!
15Magmatngon kamo sa bakakong mga manalagna nga moanha kaninyo nga nagasaput sa pagkacarnero; apan sa sulod nila, sila mao ang mga lobo nga manunukob.
15`But, take heed of the false prophets, who come unto you in sheep`s clothing, and inwardly are ravening wolves.
16Tungod sa ilang mga bunga maila sila ninyo. Makakuha ba ang tawo ug parras gikan sa mga sapinit, kun igos gikan sa mga bunglayon?
16From their fruits ye shall know them; do [men] gather from thorns grapes? or from thistles figs?
17Sa maong pagkaagi, ang tanang maayong kahoy magadala ug maayong mga bunga; apan ang dautang kahoy magadala ug mga dautang bunga.
17so every good tree doth yield good fruits, but the bad tree doth yield evil fruits.
18Ang maayong kahoy dili makadala ug dautang mga bunga, ang dautan usab nga kahoy dili makadala ug mga maayong bunga.
18A good tree is not able to yield evil fruits, nor a bad tree to yield good fruits.
19Ang tanang kahoy nga wala magadala ug mga maayong bunga, ginapulod ug ginasugnod sa kalayo.
19Every tree not yielding good fruit is cut down and is cast to fire:
20Busa tungod sa ilang mga bunga, maila ninyo sila.
20therefore from their fruits ye shall know them.
21Dili ang tanan nga nagaingon kanako: Ginoo, Ginoo; makasulod sa gingharian sa langit, kondili kadtong nagabuhat sa kabubut-on sa akong Amahan nga atua sa langit.
21`Not every one who is saying to me Lord, lord, shall come into the reign of the heavens; but he who is doing the will of my Father who is in the heavens.
22Daghan ang magaingon kanako niadtong adlawa: Ginoo, Ginoo, wala ba kami magpanagna tungod sa imong ngalan, ug tungod sa imong ngalan ginahinginlan namo ang mga yawa, ug tungod sa imong ngalan ginabuhat namo ang daghang mga katingalahan?
22Many will say to me in that day, Lord, lord, have we not in thy name prophesied? and in thy name cast out demons? and in thy name done many mighty things?
23Ug unya pagasaysayan ko sila: Wala ko gayud kamo maila; pahalayo kamo kanako, mga mamumuhat sa kadautan.
23and then I will acknowledge to them, that — I never knew you, depart from me ye who are working lawlessness.
24Busa, ang tanan nga nagapatalinghug niining akong mga pulong, ug nagatuman kanila, igapakasama ko sa usa ka mabuot nga tawo nga nagatukod sa iyang balay sa ibabaw sa bato nga bantilis.
24`Therefore, every one who doth hear of me these words, and doth do them, I will liken him to a wise man who built his house upon the rock;
25Ug nag-ulan, ug nagbaha ang mga sapa, ug mihuyop ang kahanginan, ug mihampak batok niadtong balaya, ug wala kini mapukan, kay gitukod sa ibabaw sa bato nga bantilis.
25and the rain did descend, and the streams came, and the winds blew, and they beat on that house, and it fell not, for it had been founded on the rock.
26Apan ang tanan nga nagapatalinghug niining akong mga pulong, ug wala nila pagatumana, igapakasama ko sa usa ka tawong buang nga nagtukod sa iyang balay sa ibabaw sa balas;
26`And every one who is hearing of me these words, and is not doing them, shall be likened to a foolish man who built his house upon the sand;
27Ug nag-ulan, ug nagbaha ang mga sapa, ug mihuyop ang kahanginan, ug mihampak batok niadtong balaya, ug kini napukan; ug daku kaayo ang iyang pagkapukan.
27and the rain did descend, and the streams came, and the winds blew, and they beat on that house, and it fell, and its fall was great.`
28Ug nahitabo nga sa natapus ni Jesus kining mga pulonga, nanghibulong ang mga panon sa katawohan sa iyang pagtolon-an;
28And it came to pass, when Jesus ended these words, the multitudes were astonished at his teaching,
29Kay siya nagatudlo kanila ingon nga may pagbulot-an ug dili ingon sa mga escriba.
29for he was teaching them as having authority, and not as the scribes.