1 Yr oedd y Brenin Dafydd yn hen, mewn gwth o oedran; ni chynhesai, er pentyrru dillad drosto.
1大衛的晚年大衛王老了，年事已高，他們雖用許多衣服蓋著他，他仍不感到暖和。
2 A dywedodd ei weision wrtho, "Ceisier i'n harglwydd frenin forwyn ifanc i ofalu am y brenin, i'th ymgeleddu a gorwedd yn dy fynwes, fel y cynheso'r arglwydd frenin."
2所以他的臣僕對他說：“不如為我主我王尋找一個年輕的處女，使她侍候在王面前，照顧王，睡在王的懷中，好使我主我王得到暖和。”
3 Yna ceisiwyd geneth deg trwy holl wlad Israel, a chafwyd Abisag y Sunamees a'i dwyn at y brenin.
3於是他們在以色列全境尋找一個美貌的少女，結果找著了一個書念的女子亞比煞，就把她帶到王面前。
4 Yr oedd yn eneth brydferth iawn, a bu'n ymgeledd i'r brenin ac yn gofalu amdano; ond ni chafodd y brenin gyfathrach � hi.
4這少女極其美麗。她照顧王，服事他，可是王沒有與她發生過關係。
5 Ymddyrchafodd Adoneia fab Haggith gan ddweud, "Yr wyf fi am fod yn frenin." A darparodd iddo'i hun gerbyd a marchogion, a hanner cant o wu375?r i redeg o'i flaen.
5亞多尼雅的陰謀那時哈及的兒子亞多尼雅妄自尊大，說：“我必作王。”就為自己預備了戰車、騎兵，又有五十人在他前面奔走。
6 Nid oedd ei dad wedi gomedd dim iddo erioed na dweud, "Pam y gwnaethost fel hyn?"
6他的父親從來沒有責難他說：“你為甚麼這樣作呢？”他的容貌也很英俊，他是在押沙龍之後生的。
7 Yr oedd yntau hefyd yn hynod deg ei bryd; a ganed ef ar �l Absalom. Bu'n trafod gyda Joab fab Serfia, ac Abiathar yr offeiriad; a rhoesant eu cefnogaeth i Adoneia.
7亞多尼雅與洗魯雅的兒子約押和亞比亞他祭司商議以後，二人都答應支持他。
8 Ond nid oedd Sadoc yr offeiriad, Benaia fab Jehoiada, Nathan y proffwyd, Simei, Rei, na'r cedyrn oedd gan Ddafydd, o blaid Adoneia.
8但撒督祭司、耶何耶大的兒子比拿雅，拿單先知、示每、利以和大衛的勇士都不擁護亞多尼雅。
9 Yna lladdodd Adoneia ddefaid a gwartheg a phasgedigion wrth faen Soheleth sydd gerllaw En-rogel; a gwahoddodd i'w wledd ei holl frodyr, meibion y brenin, a holl wu375?r Jwda a oedd yn weision i'r brenin.
9有一天，亞多尼雅在隱．羅結旁邊，瑣希列的磐石那裡，宰殺牛羊和肥畜，邀請他所有的兄弟，就是王的眾子和所有作王的臣僕的猶大人，來參加筵席。
10 Ond ni wahoddodd Nathan y proffwyd, na Benaia a'r cedyrn, na'i frawd Solomon.
10只是沒有邀請拿單先知、比拿雅、眾勇士和他的兄弟所羅門。
11 Dywedodd Nathan wrth Bathseba, mam Solomon, "Oni chlywaist ti fod Adoneia fab Haggith yn frenin, heb i'n harglwydd Dafydd wybod?
11拿單向拔示巴獻策拿單對所羅門的母親拔示巴說：“哈及的兒子亞多尼雅作了王，而我們的主大衛還不知道，你難道沒有聽見嗎？
12 Yn awr, felly, tyrd, rhoddaf iti gyngor fel y gwaredi dy fywyd dy hun a bywyd dy fab Solomon.
12現在你來，我可以給你出一個主意，好救你的性命和你兒子所羅門的性命。
13 Dos i mewn ar unwaith at y Brenin Dafydd a dywed wrtho, 'Oni thyngaist, f'arglwydd frenin, wrth dy lawforwyn a dweud, "Solomon dy fab a deyrnasa ar fy �l; ef sydd i eistedd ar fy ngorsedd"? Pam gan hynny y mae Adoneia yn frenin?'
13你進去見大衛王，對他說：‘我主我王，你不是曾經向婢女起誓，說：“你的兒子所羅門必接續我作王，他要坐在我的王位上”嗎？現在為甚麼亞多尼雅作了王呢？’
14 Tra byddi yno'n siarad �'r brenin, dof finnau i mewn i gadarnhau dy eiriau."
14你還在那裡與王說話的時候，我會隨後進來，證實你的話。”
15 Aeth Bathseba i mewn at y brenin i'r siambr. Yr oedd y brenin yn hen iawn, ac Abisag y Sunamees yn gofalu amdano.
15拔示巴見王陳訴於是拔示巴進到內室去見王。王很老了，書念的女子亞比煞正在服事王。
16 Ymostyngodd Bathseba ac ymgrymu i'r brenin, a dywedodd y brenin, "Beth sy'n bod?"
16拔示巴向王俯伏叩拜，王問：“你要甚麼？”
17 Atebodd hithau, "F'arglwydd, ti dy hun a dyngodd trwy'r ARGLWYDD dy Dduw wrth dy lawforwyn: 'Solomon dy fab a deyrnasa ar fy �l; ef sydd i eistedd ar fy ngorsedd.'
17她回答說：“我主啊，你曾經指著耶和華你的 神向婢女起誓，說：‘你的兒子所羅門必接續我作王，他要坐在我的王位上’，
18 Ond yn awr, y mae Adoneia'n frenin, a thithau, f'arglwydd frenin, heb wybod.
18可是，現在亞多尼雅作了王了；而我主我王，你還不知道。
19 Y mae wedi lladd llawer o fustych, pasgedigion a defaid, a gwahodd holl feibion y brenin, Abiathar yr offeiriad a Joab, tywysog y llu; ond ni wahoddodd dy was Solomon.
19他宰殺了許多公牛、肥畜和羊，邀請了王所有的兒子、亞比亞他祭司和軍隊的元帥約押，卻沒有邀請王的僕人所羅門。
20 Yn awr y mae llygaid holl Israel arnat ti, f'arglwydd frenin, fel y mynegi iddynt pwy sydd i eistedd ar orsedd f'arglwydd frenin ar ei �l.
20我主我王啊，現在以色列眾人的眼睛都看著你，等你告訴他們誰要坐在我主我王的王位上，接續你作王。
21 Onid e, pan fydd f'arglwydd frenin farw, cyfrifir fi a'm mab yn droseddwyr."
21否則，到我主我王與列祖同睡之後，我和我的兒子所羅門就要被算為罪人了。”
22 Tra oedd hi'n siarad �'r brenin, cyrhaeddodd y proffwyd Nathan,
22拔示巴還在與王說話的時候，拿單先知就進來了。
23 a hysbyswyd y brenin: "Dyma Nathan y proffwyd." Daeth yntau gerbron y brenin, ac ymgrymu i'r brenin �'i wyneb i'r llawr.
23有人告訴王說：“拿單先知來了。”拿單來到王面前，向王叩拜。
24 A dywedodd Nathan, "F'arglwydd frenin, a ddywedaist ti mai Adoneia sydd i deyrnasu ar dy �l, ac i eistedd ar dy orsedd?
24拿單說：“我主我王啊，你曾說過：‘亞多尼雅要接續我作王，坐在我的王位上’嗎？
25 Oblegid aeth i lawr heddiw, a lladdodd lawer o fustych, pasgedigion a defaid, a gwahodd i'w wledd holl dylwyth y brenin, tywysog y llu ac Abiathar yr offeiriad. Y maent yn bwyta ac yn yfed yn ei u373?ydd, ac yn ei gyfarch, 'Byw fyddo'r brenin Adoneia!'
25今天他下去宰殺了許多公牛、肥畜和羊，又請了王所有的兒子、眾軍長和亞比亞他祭司。他們正在亞多尼雅面前又吃又喝，說：‘亞多尼雅王萬歲。’
26 Ond nid yw wedi fy ngwahodd i, sy'n was i ti, na Sadoc yr offeiriad, na Benaia fab Jehoiada, na Solomon dy was.
26只有我，就是你的僕人，撒督祭司、耶何耶大的兒子比拿雅和你的僕人所羅門，他都沒有邀請。
27 A wnaed y peth hwn trwy f'arglwydd frenin, heb i ti hysbysu dy was pwy sydd i eistedd ar orsedd f'arglwydd frenin ar ei �l?"
27我主我王是不是作了這事，而你沒有告訴你的眾臣僕，誰要接續我主我王，坐你的王位呢？”
28 Atebodd y Brenin Dafydd, "Galwch Bathseba." Daeth hithau i u373?ydd y brenin a sefyll o'i flaen.
28王起誓應許立所羅門為王大衛回答說：“召拔示巴到我這裡來。”於是拔示巴來到王面前，站在那裡。
29 Yna tyngodd y brenin a dweud, "Cyn wired � bod yr ARGLWYDD yn fyw, a waredodd fy mywyd o bob cyfyngder,
29王就起誓說：“我指著曾經救我的性命脫離一切患難的永活的耶和華起誓，
30 yn ddiau fel y tyngais i ti trwy'r ARGLWYDD, Duw Israel, mai Solomon dy fab a deyrnasai ar fy �l, ac eistedd ar fy ngorsedd yn fy lle, felly yn ddiau y gwnaf y dydd hwn."
30我從前怎樣指著耶和華以色列的 神向你起誓，說：‘你的兒子所羅門必接續我作王，要坐在我的王位上’，我今天也必照樣行。”
31 Ymostyngodd Bathseba �'i hwyneb i'r llawr ac ymgrymu i'r brenin, a dweud, "Boed i'm harglwydd, y Brenin Dafydd, fyw byth!"
31於是拔示巴面伏在地，向王叩拜，說：“願我主大衛王萬歲！”
32 Dywedodd y Brenin Dafydd, "Galwch Sadoc yr offeiriad, Nathan y proffwyd a Benaia fab Jehoiada."
32所羅門在基訓受膏為王大衛王又說：“召撒督祭司、拿單先知和耶何耶大的兒子比拿雅到我這裡來。”他們都來到王面前。
33 Daethant i u373?ydd y brenin, a dywedodd y brenin wrthynt, "Cymerwch weision eich arglwydd gyda chwi, a pheri i'm mab Solomon farchogaeth ar fy mules, a dewch ag ef i lawr i Gihon.
33王就對他們說：“你們要帶著你們主人的僕人，使我的兒子所羅門騎上我的騾子，送他下到基訓去。
34 Yno boed i Sadoc yr offeiriad a Nathan y proffwyd ei eneinio ef yn frenin ar Israel; seiniwch yr utgorn a dywedwch, 'Byw fyddo'r Brenin Solomon!'
34在那裡撒督祭司和拿單先知要膏立他作以色列的王。你們要吹角說：‘所羅門王萬歲！’
35 Dewch chwithau i fyny ar ei �l, a boed iddo eistedd ar fy ngorsedd; ef sydd i deyrnasu yn fy lle, a gorchmynnaf iddo fod yn dywysog ar Israel a Jwda."
35然後你們要跟隨他上來；他要來坐在我的王位上；他要接續我作王。我已經立了他作以色列和猶大的統治者。”
36 Yna atebodd Benaia fab Jehoiada y brenin, a dweud, "Amen! Felly hefyd y dywedo'r ARGLWYDD, Duw fy arglwydd frenin.
36耶何耶大的兒子比拿雅回答王說：“阿們！願耶和華我主我王的 神也是這樣說。
37 Fel y bu'r ARGLWYDD gyda'm harglwydd frenin, felly bydded gyda Solomon; a gwnaed ei orsedd yn uwch na gorsedd f'arglwydd, y Brenin Dafydd."
37耶和華怎樣與我主我王同在，願他也照樣與所羅門同在，使他的王位，比我主大衛王的王位更偉大。”
38 Aeth Sadoc yr offeiriad a Nathan y proffwyd a Benaia fab Jehoiada, a'r Cerethiaid a'r Pelethiaid, i lawr, gan beri i Solomon farchogaeth ar fules y Brenin Dafydd, a dod ag ef i Gihon.
38於是撒督祭司、拿單先知和耶何耶大的兒子比拿雅，以及基利提人和比利提人都下去，使所羅門騎上大衛王的騾子，送他到基訓去。
39 Cymerodd Sadoc yr offeiriad y corn olew o'r babell, ac eneiniodd Solomon; yna seiniwyd yr utgorn, a dywedodd yr holl bobl, "Byw fyddo'r brenin Solomon!"
39撒督祭司從帳幕裡拿出那盛膏油的角，膏立所羅門；然後有人吹角，眾民就說：“所羅門王萬歲！”
40 Aeth yr holl bobl i fyny ar ei �l dan ganu ffliwtiau a llawenhau'n orfoleddus, nes hollti'r ddaear �'u su373?n.
40眾民都跟隨他上去，吹著笛子，十分歡樂，以致大地也因他們的聲音震裂。
41 Tra oeddent yn gorffen bwyta, clywodd Adoneia hyn, a'r holl wahoddedigion oedd gydag ef. A phan glywodd Joab sain yr utgorn dywedodd, "Pam y mae su373?n cynnwrf yn y ddinas?"
41亞多尼雅和所有與他在一起的賓客剛剛吃完了飯，聽到這聲音；約押聽到角聲，就說：“城裡為甚麼有這樣喧嚷的聲音呢？”
42 Ar y gair, dyma Jonathan fab Abiathar yr offeiriad yn cyrraedd. Dywedodd Adoneia, "Tyrd i mewn; gu373?r teilwng wyt ti, a newydd da sydd gennyt."
42他還在說話的時候，亞比亞他祭司的兒子約拿單來了。亞多尼雅對他說：“進來吧！你是個忠義的人，一定帶來了好消息。”
43 Ond atebodd Jonathan a dweud wrth Adoneia, "Nage'n wir! Y mae ein harglwydd, y Brenin Dafydd, wedi gwneud Solomon yn frenin,
43約拿單對亞多尼雅說：“不好了，我們的主大衛王已經立了所羅門為王了。
44 ac wedi anfon gydag ef Sadoc yr offeiriad, Nathan y proffwyd, Benaia fab Jehoiada, y Cerethiaid a'r Pelethiaid, a pheri iddo farchogaeth ar fules y brenin.
44王差派撒督祭司、拿單先知和耶何耶大的兒子比拿雅，以及基利提人和比利提人，與所羅門同去。他們使所羅門騎上王的騾子。
45 Ac eneiniodd Sadoc yr offeiriad a Nathan y proffwyd ef yn frenin yn Gihon, a daethant i fyny oddi yno dan lawenhau, a chynhyrfodd y ddinas. Dyna'r twrf a glywsoch.
45撒督祭司和拿單先知已經在基訓膏立他作王。眾人都從那裡歡歡喜喜上路；你們聽見的聲音，就是城裡的喧鬧聲。
46 A mwy na hynny, y mae Solomon yn eistedd ar orsedd y frenhiniaeth;
46不但所羅門已經坐在這王國的王位上，
47 a daeth gweision y brenin ymlaen i gyfarch ein harglwydd, y Brenin Dafydd, a dweud, 'Gwneled dy Dduw enw Solomon yn well na'th enw di, a dyrchafed ei orsedd ef yn uwch na'th orsedd di!' Ac ymgrymodd y brenin ar ei wely.
47而且王的臣僕也來為我們的主大衛王祝福說：‘願你的 神使所羅門的名聲比你的更尊榮，使他的王位比你的更偉大。’王就在床上屈身下拜。
48 Fel hyn y dywedodd y brenin: 'Bendigedig fyddo ARGLWYDD Dduw Israel, a roes heddiw un i eistedd ar fy ngorsedd, a'm llygaid innau'n gweld hynny.'"
48王又這樣說：‘耶和華以色列的 神是應當稱頌的，因為他今天賜了一人坐在我的王位上，也使我親眼看見這事。’”
49 Cododd holl wahoddedigion Adoneia mewn dychryn a mynd bob un i'w ffordd.
49亞多尼雅害怕求饒亞多尼雅所有的賓客都懼怕，大家起身，各自逃走了。
50 A chan fod Adoneia'n ofni rhag Solomon, cododd ac aeth i ymaflyd yng nghyrn yr allor.
50亞多尼雅懼怕所羅門，就起來，去抓緊祭壇的角。
51 Mynegwyd i Solomon, "Edrych, y mae Adoneia'n ofni'r Brenin Solomon; ymaflodd yng nghyrn yr allor a dweud, 'Tynged y Brenin Solomon wrthyf yn awr na fydd iddo ladd ei was �'r cledd.'"
51有人告訴所羅門說：“亞多尼雅懼怕所羅門王。他現在抓緊祭壇的角說：‘願所羅門王今天向我起誓，決不會用刀殺死他的僕人。’”
52 A dywedodd Solomon, "Os bydd yn u373?r teilwng, ni syrth un blewyn o'i wallt i lawr; ond os ceir drygioni ynddo, fe fydd farw."
52所羅門說：“他若是作一個忠義的人，他的頭髮連一根也不會掉在地上；但在他身上若是發現有甚麼惡行，他必定死。”
53 Ac anfonodd y Brenin Solomon i'w gyrchu ef i lawr oddi wrth yr allor. Daeth yntau ac ymgrymu i'r Brenin Solomon; a dywedodd Solomon wrtho, "Dos i'th du375?."
53於是所羅門派人去把亞多尼雅從祭壇上帶下來。他來向所羅門叩拜；所羅門對他說：“回你的家去吧！”