1 Casglodd Ben-hadad brenin Syria ei holl lu, gyda meirch a cherbydau, a deuddeg ar hugain o frenhinoedd gydag ef, ac aeth i warchae ar Samaria a brwydro yn ei herbyn.
1便．哈達進攻亞哈亞蘭王便．哈達聚集他的全軍，有三十二個王與他在一起，他帶著戰馬和戰車，上去圍困撒瑪利亞，攻打那城。
2 Anfonodd negesyddion i'r ddinas at Ahab brenin Israel,
2他派遣一些使者進城去見以色列王亞哈，對他說：“便．哈達這樣說：
3 a dweud wrtho, "Fel hyn y dywed Ben-hadad: 'Fi piau dy arian a'th aur, a hefyd dy wragedd a'th blant tecaf.'"
3‘你的銀子，你的金子都是我的；你的妻子和你最健壯的兒女也是我的。’”
4 Atebodd brenin Israel, "Fel y dywedi, f'arglwydd frenin; ti piau fi a phopeth a feddaf."
4以色列王回答說：“我主我王啊，就照著你所說的，我和我所有的一切都可以歸你。”
5 Ond daeth y negesyddion yn �l drachefn a dweud, "Fel hyn y dywed Ben-hadad: 'Anfonais atat a dweud, "Dy arian a'th aur, a hefyd dy wragedd a'th blant a roddi imi";
5那些使者再來說：“便．哈達這樣說：‘我曾經差派人對你說：你要把你的銀子，你的金子，你的妻子和你的兒女都給我。
6 ond yr adeg yma yfory byddaf yn anfon fy ngweision atat i chwilio dy du375? a thai dy weision, a chipio popeth dymunol yn dy olwg a'i ddwyn ymaith.'"
6明天大約這個時間，我要差派我的臣僕到你那裡去；他們要搜查你的王宮和你臣僕的家；凡是他們看為寶貴的，他們都要下手拿走。’”
7 Yna galwodd brenin Israel holl henuriaid y wlad a dweud, "Sylwch fel y mae hwn am fynnu helynt. Oherwydd pan anfonodd ataf am fy ngwragedd a'm plant, a'm harian a'm haur, nid oeddwn yn eu gomedd iddo."
7以色列王把國中所有的長老都召了來，對他們說：“請你們想想，看這人怎樣的麻煩，他曾經差派人來我這裡要我的妻子、我的兒女、我的銀子和我的金子，我都沒有拒絕他。”
8 Dywedodd yr henuriaid i gyd a'r holl bobl wrtho, "Paid � gwrando, a phaid � chytuno."
8眾長老和人民對王說：“不要聽從他，也不要答應他。”
9 Yna dywedodd y brenin wrth negesyddion Ben-hadad, "Dywedwch wrth f'arglwydd frenin, 'Gwnaf bopeth a hawliaist gan dy was y tro cyntaf, ond ni allaf wneud y peth hwn.'" Ymadawodd y negesyddion a mynd �'r ateb i Ben-hadad.
9於是亞哈對便．哈達的使者說：“請你們告訴我主我王說：‘王第一次差派人來向你僕人所要的一切，我都必照辦；可是這次所要的，我卻不能照辦。’”於是使者去了，把這些話回覆便．哈達。
10 Anfonodd hwnnw'n �l a dweud, "Fel hyn y gwnelo'r duwiau i mi, a rhagor, os bydd llwch Samaria yn ddigon i wneud dyrnaid bob un i'r bobl sy'n fy nilyn."
10便．哈達又差派人去見亞哈說：“撒瑪利亞的塵土若是足夠跟從我的人每人捧一捧的話，願神明懲罰我，並且加倍懲罰我。”
11 Ond ateb brenin Israel oedd, "Dywedwch wrtho, 'Peidied yr un sy'n codi arfau ag ymffrostio fel yr un sy'n eu rhoi i lawr.'"
11以色列王回答說：“你們去告訴他，佩戴武器的人，不可像解除武器的那樣自誇。”
12 A phan glywodd Ben-hadad y dywediad hwn, ac yntau'n diota gyda'r brenhinoedd eraill yn y pebyll, dywedodd wrth ei weision, "Ymosodwch." Ac ymosodasant ar y ddinas.
12便．哈達與眾王正在帳棚裡喝酒，一聽見了這話，就對他的臣僕說：“你們列隊進攻。”他們就列隊進攻那城。
13 Daeth rhyw broffwyd at Ahab brenin Israel a dweud wrtho, "Fel hyn y dywed yr ARGLWYDD: 'A weli di'r holl dyrfa fawr hon? Rhoddaf hi yn dy law heddiw, a chei wybod mai fi yw'r ARGLWYDD.'"
13先知預言便．哈達必敗這時，忽然有一個先知前來見以色列王亞哈，說：“耶和華這樣說：‘你看見這些強大的軍兵嗎？看啊，今天我必把他們交在你手裡，你就知道我是耶和華。’”
14 Gofynnodd Ahab, "Trwy bwy?" Ac atebodd, "Fel hyn y dywed yr ARGLWYDD: 'Trwy filwyr ifainc llywodraethwyr y taleithiau.'" Yna gofynnodd, "Pwy sydd i gychwyn y frwydr?" Ac meddai'r proffwyd, "Tydi."
14亞哈問：“藉著誰呢？”先知回答：“耶和華這樣說：‘藉著跟從各省省長的年輕人。’”亞哈又問：“誰先開戰呢？”先知說：“是你。”
15 Pan rifodd filwyr ifainc llywod-raethwyr y taleithiau, yr oedd dau gant tri deg a dau ohonynt, ac yna rhifodd holl bobl Israel, ac yr oedd saith mil.
15於是亞哈數點了跟從各省省長的年輕人，共有二百三十二人。以後，他又數點所有的人民，以色列眾民共有七千人。
16 Ac aethant allan ganol dydd, pan oedd Ben-hadad yn meddwi yn y pebyll gyda'r deuddeg brenin ar hugain oedd yn ei gynorthwyo.
16亞蘭人敗逃在正午，便．哈達與幫助他的三十二個王正在帳棚裡痛飲的時候，他們出發了。
17 Daeth milwyr ifainc llywodraethwyr y taleithiau allan i ddechrau; ac anfonwyd neges at Ben-hadad fod dynion yn dod allan o Samaria.
17跟從各省省長的年輕人首先出發。便．哈達派人去察看，他們回報他說：“有人從撒瑪利亞出來了。”
18 Dywedodd, "Prun bynnag ai ceisio heddwch ai ceisio rhyfel y maent, daliwch hwy yn fyw."
18便．哈達說：“如果他們是為了求和出來，你們要活捉他們；如果他們是為了爭戰出來，你們也要活捉他們。”
19 Parhau i ddod allan o'r ddinas a wnaeth milwyr ifainc llywodraethwyr y taleithiau, gyda'r fyddin i'w canlyn.
19從城裡出來的這些人，就是跟從各省省長的年輕人，軍兵跟在他們後面。
20 Ac ymosododd pob un ar ei wrthwynebwr, nes i'r Syriaid ffoi, gyda'r Israeliaid ar eu gwarthaf; ond dihangodd Ben-hadad brenin Syria ar farch gyda gwu375?r meirch.
20他們各人遇見對手就殺。亞蘭人逃跑，以色列人追趕他們。亞蘭王便．哈達騎著馬，與一些騎兵一起逃走。
21 Aeth brenin Israel allan a tharo'r meirch a'r cerbydau, a gwneud lladdfa fawr ymhlith y Syriaid.
21以色列王出來，攻打戰馬和戰車，大大地擊敗了亞蘭人。
22 Yna daeth y proffwyd at frenin Israel a dweud wrtho, "Dos i geisio ymgryfhau a phenderfynu'n ofalus beth a wnei, oherwydd gyda'r gwanwyn fe ddaw brenin Syria yn dy erbyn."
22先知警告亞哈那先知前來見以色列王，對他說：“你要自強，留意看看你所要預備的，因為明年春天亞蘭王必再上來攻擊你。”
23 Dywedodd gweision brenin Syria wrtho, "Duwiau'r mynyddoedd yw eu duwiau hwy; dyna pam y buont yn drech na ni. Ond pe baem ni'n ymladd � hwy ar y gwastadedd, yn sicr fe'u trechem.
23亞蘭王的臣僕對亞蘭王說：“以色列人的神是山神，所以他們比我們強；但我們若是在平原上與他們爭戰，我們必比他們強大。
24 Dyma a wnei: diswydda bob un o'r brenhinoedd hyn, gosod raglawiaid yn eu lle,
24王應該這樣作：把眾王各人的職務解除，另立軍官代替他們；
25 a chasgl ynghyd fyddin debyg i'r un a gollaist, gyda march am farch a cherbyd am gerbyd. Gad inni ymladd � hwy ar y gwastadedd, ac yn sicr fe'u trechwn." Cytunodd y brenin i wneud hynny.
25又照著王損失的軍兵的數目，招募一支新的軍隊，照數補充戰馬和戰車。然後我們可以與他們在平原上作戰，我們必定比他們強。”王聽從他們的話，並且這樣行了。
26 Yn y gwanwyn casglodd Ben-hadad y Syriaid i ryfela ag Israel, ac aeth i Affec.
26便．哈達再戰再敗過了年，便．哈達數點了亞蘭人，就上到亞弗去，要與以色列人爭戰。
27 Yna galwyd yr Israeliaid i fyny, a darparu bwyd ar eu cyfer, ac aethant i'w gwrthsefyll. Yr oedd yr Israeliaid yn eu gwersyll gyferbyn � hwy fel dwy ddiadell fach o eifr, a'r Syriaid yn llenwi'r wlad.
27以色列人數點人數，預備了糧食，就去迎戰亞蘭人。以色列人對著他們安營，好像兩小群山羊羔；亞蘭人卻滿布了那地。
28 A daeth gu373?r Duw at frenin Israel a dweud, "Fel hyn y dywed yr ARGLWYDD: 'Am fod y Syriaid wedi dweud mai Duw mynydd-dir yw'r ARGLWYDD, ac nad yw'n Dduw gwastatir, yr wyf am roi'r holl dyrfa fawr hon yn dy law; a chewch wybod mai myfi yw'r ARGLWYDD.'"
28有一位神人前來對以色列王說：“耶和華這樣說：‘因為亞蘭人說耶和華是山神，不是平原的神，所以我要把這些強大的軍兵交在你手裡，你們就知道我是耶和華。’”
29 Bu'r naill yn gwersyllu gyferbyn �'r llall am wythnos; yna ar y seithfed dydd dechreuodd y frwydr, a thrawodd yr Israeliaid gan mil o wu375?r traed y Syriaid mewn un dydd.
29以色列人和亞蘭人相對安營，共七天。到了第七日，兩軍終於接戰了。那一天，以色列人殺了亞蘭人步兵十萬。
30 Ffodd y gweddill i ddinas Affec, a chwympodd y mur ar y saith mil ar hugain ohonynt.
30餘下來的都逃入亞弗城裡，城牆倒塌，壓死了餘下來的二萬七千人。便．哈達也逃到城裡來，躲進一間密室裡。
31 Ffodd Ben-hadad hefyd i'r ddinas, a chyrraedd y gaer nesaf i mewn. Ac meddai ei weision wrtho, "Gwrando'n awr, clywsom fod brenhinoedd Israel yn frenhinoedd tirion. Gad inni wisgo sachliain a rhoi rhaffau am ein gyddfau, a mynd allan at frenin Israel; efallai yr arbed dy einioes."
31他的臣僕對他說：“我們聽說以色列家的王都是仁慈的王；我們不如腰束麻布，頭套繩索，出去投降以色列王，或許他會使你的性命存活。”
32 A rhoesant sachliain am eu llwynau a rhaffau am eu gyddfau, a mynd at frenin Israel a dweud wrtho, "Mae dy was Ben-hadad yn dweud, 'Arbed fy mywyd.'" Meddai yntau, "A yw'n fyw o hyd? Fy mrawd ydyw."
32於是他們腰束麻布，頭套繩索，來見以色列王，對他說：“你的僕人便．哈達說：‘求你使我的性命存活！’”亞哈說：“他還活著嗎？他是我的兄弟！”
33 Yr oedd y dynion yn gwylio am arwydd, a buont yn gyflym i ddal ar ei eiriau, a dweud, "Ie, dy frawd Ben-hadad." A dywedodd, "Ewch i'w n�l." Pan ddaeth Ben-hadad allan ato, derbyniodd ef i'w gerbyd,
33那些人認為這些話是個吉兆，急忙抓住他的話，說：“便．哈達是王的兄弟！”亞哈說：“你們去請他來。”便．哈達出來見王，亞哈就去請他上車。
34 a dywedodd Ben-hadad wrtho, "Dychwelaf y trefi a ddygodd fy nhad oddi ar dy dad; a chei osod marchnadau i ti dy hun yn Namascus, fel y gwnaeth fy nhad yn Samaria; rhyddha fi ar yr amod hwn." A gwnaeth Ahab gytundeb ag ef a'i ollwng yn rhydd.
34便．哈達對王說：“我父親從你父親奪得的眾城，我都必還給你；你可以為自己在大馬士革設立市場，像我父親在撒瑪利亞設立市場一樣。”亞哈說：“我與你立了這樣的約，就放你去。”於是他和便．哈達立了約，就放他走了。
35 Yna dywedodd un o urdd y proffwydi wrth gyfaill iddo trwy air yr ARGLWYDD, "Taro fi'n awr." Ond gwrthododd ei gyfaill ei daro.
35先知責備亞哈放走敵人先知門徒中有一個人奉耶和華的命令對他的一個同伴說：“你打我吧！”可是，那人卻不肯打他。
36 A dywedodd yntau wrtho, "Am iti wrthod ufuddhau i lais yr ARGLWYDD, bydd llew yn ymosod arnat pan ei oddi wrthyf." Ac wedi iddo fynd oddi wrtho, cyfarfu llew ag ef ac ymosod arno.
36他就對那人說：“因為你不聽從耶和華的話，你一離開我，就必有獅子咬死你。”那人一離開他，果然遇見了獅子，把他咬死。
37 Yna cafodd y proffwyd u373?r arall a dweud, "Taro fi'n awr." A thrawodd y gu373?r hwnnw ef a'i glwyfo.
37先知的門徒又遇見另一個人，對他說：“你打我吧！”那人就打他，把他打傷。
38 Wedyn aeth y proffwyd a disgwyl am y brenin ar y ffordd, a chadach dros ei lygaid rhag iddo'i adnabod.
38於是那先知去了，在路旁等候王。他用頭巾蒙住自己的眼睛，把自己改了裝。
39 Pan ddaeth y brenin heibio, llefodd arno a dweud, "Aeth dy was i ganol y frwydr, a dyna rywun yn dod ac yn trosglwyddo dyn imi ac yn dweud, 'Edrych ar �l y dyn yma; os bydd yn dianc, rhaid i ti gymryd ei le neu dalu talent o arian.'
39王從那裡經過的時候，他向王呼叫說：“你僕人出征，在戰陣之中，忽然有一個人轉過來，帶了另一個人來見我，說：‘你看守這個人，他若是走失了，就要你替他償命，否則你要支付三十公斤銀子。’
40 Ond tra oedd dy was yn brysur hwnt ac yma, diflannodd y dyn." Yna meddai brenin Israel wrtho, "Felly boed dy ddedfryd; tydi dy hun sydd wedi ei phennu."
40你僕人正在忙這忙那的時候，那人就不見了。”以色列王對他說：“你的判案就是這樣，你已經自己判決了。”
41 Heb oedi dim, tynnodd yntau'r cadach oddi ar ei lygaid, a gwelodd brenin Israel mai un o'r proffwydi oedd.
41他急忙把蒙在眼上的頭巾除下，以色列王就認出他是一個先知。
42 Dywedodd wrtho, "Fel hyn y dywed yr ARGLWYDD: 'Am iti ollwng yn rhydd y gu373?r oedd i'w ddifodi, rhaid i ti gymryd ei le, a'th bobl di le ei bobl ef.'"
42先知對王說：“耶和華這樣說：因為你把我要滅絕的人從你手中放走，所以要你替他償命。要你的人民抵償他的人民。”
43 Dychwelodd brenin Israel adref i Samaria yn ddigalon a dig.
43於是以色列王悶悶不樂回到撒瑪利亞，自己的王宮裡去了。