1 Casglodd y Philistiaid eu lluoedd i ryfel, ac ymgynnull yn Socho, a oedd yn perthyn i Jwda, a gosod eu gwersyll rhwng Socho ac Aseca yn Effes-dammim.
1歌利亞向以色列人挑戰非利士人聚集他們的軍隊作戰。他們聚集在屬猶大的梭哥，在梭哥和亞西加之間的以弗．大憫安營。
2 Ymgynullodd Saul a'r Israeliaid hefyd, a gwersyllu yn nyffryn Ela a pharatoi i frwydro yn erbyn y Philistiaid.
2掃羅和以色列人也聚集起來，在以拉谷安營；他們列出戰陣，要迎戰非利士人。
3 Safai'r Philistiaid ar dir uchel o un tu, ac Israel ar dir uchel o'r tu arall, gyda dyffryn rhyngddynt.
3非利士人站在這邊山上，以色列人站在那邊山上，中間有山谷分隔。
4 O wersyll y Philistiaid daeth allan heriwr o'r enw Goliath, dyn o Gath, ac yn chwe chufydd a rhychwant o daldra.
4有一個挑戰的人從非利士人的軍營中出來，名叫歌利亞，是迦特人，身高三公尺。
5 Yr oedd ganddo helm bres am ei ben, ac yr oedd wedi ei wisgo mewn llurig emog o bres, yn pwyso pum mil o siclau.
5他頭戴銅盔，身穿鎧甲，鎧甲的銅重五十七公斤。
6 Yr oedd coesarnau pres am ei goesau a chrymgledd pres rhwng ei ysgwyddau.
6他的腿上有銅護膝，兩肩之間背著一根銅槍。
7 Yr oedd paladr ei waywffon fel carfan gwehydd, a'i blaen yn chwe chan sicl o haearn. Yr oedd cludydd tarian yn cerdded o'i flaen.
7另外，他手上拿著矛，矛桿有織布的機軸那麼粗，矛頭的鐵重七公斤。還有一個拿大盾牌的人在他前面走。
8 Safodd Goliath a gweiddi ar rengoedd Israel a dweud wrthynt, "Pam y dewch allan yn rhengoedd i frwydro? Onid Philistiad wyf fi, a chwithau'n weision i Saul? Dewiswch un ohonoch i ddod i lawr ataf fi.
8歌利亞站著，向著以色列人的軍隊喊叫，對他們說：“你們為甚麼出來這裡擺列戰陣呢？我不是非利士人嗎？你們不是掃羅的僕人嗎？你們自己挑選一個人，叫他下到我這裡來吧。
9 Os medr ef ymladd � mi a'm trechu, fe fyddwn ni yn weision i chwi; ond os medraf fi ei drechu ef, chwi fydd yn weision i ni, ac yn ein gwasanaethu."
9如果他能與我決鬥，擊殺了我，我們就作你們的奴僕；但是，如果我能勝過他，擊殺了他，你們就作我們的奴僕，服事我們。”
10 Ychwanegodd y Philistiad, "Yr wyf fi heddiw yn herio rhengoedd Israel; dewch � gu373?r, ynteu, inni gael ymladd �'n gilydd."
10那非利士人又說：“今天我向以色列人的軍隊罵陣。你們派一個人出來，我們可以決鬥！”
11 Pan glywodd Saul a'r Israeliaid y geiriau hyn gan y Philistiad, yr oeddent wedi eu parlysu gan ofn.
11掃羅和以色列眾人聽見了那非利士人所說的這些話，就都驚惶，非常害怕。
12 Yr oedd Dafydd yn fab i Effratead o Fethlehem Jwda. Jesse oedd enw hwnnw, ac yr oedd ganddo wyth mab, ac erbyn dyddiau Saul yr oedd yn hen iawn.
12大衛到達兵營大衛是猶大伯利恆的以法他人耶西的兒子；耶西有八個兒子。在掃羅的日子，耶西已經年紀老邁了。
13 Yr oedd ei dri mab hynaf wedi dilyn Saul i'r rhyfel. Enwau'r tri o'i feibion a aeth i'r rhyfel oedd Eliab yr hynaf, Abinadab yr ail, a Samma y trydydd;
13耶西的三個大兒子跟隨了掃羅去作戰。去了作戰的這三個兒子的名字是：長子以利押、次子亞比拿達、三子沙瑪。
14 Dafydd oedd yr ieuengaf. Aeth y tri hynaf i ganlyn Saul;
14大衛是最小的，那三個年長的都跟隨掃羅去了。
15 ond byddai Dafydd yn mynd a dod oddi wrth Saul i fugeilio defaid ei dad ym Methlehem.
15大衛有時離開掃羅，回到伯利恆牧放他父親的羊群。
16 Bob bore a hwyr am ddeugain diwrnod bu'r Philistiad yn dod ac yn sefyll i herio.
16那非利士人每天早晚都近前來，站著罵陣，一連有四十天之久。
17 Dywedodd Jesse wrth ei fab Dafydd, "Cymer effa o'r crasyd yma i'th frodyr, a'r deg torth hyn, a brysia � hwy i'r gwersyll at dy frodyr.
17有一天，耶西對他的兒子大衛說：“你拿這十公斤烘了的穀子和這十個餅去給你的哥哥們；你要跑到營裡去給你的哥哥們，
18 Dos �'r deg cosyn gwyn yma i'r swyddog, ac edrych sut y mae hi ar dy frodyr, a thyrd � rhyw arwydd yn �l oddi wrthynt."
18又拿這十塊乳酪去給他們的千夫長，看看你的哥哥們平安不平安，把他們的家書帶回來。”
19 Yr oedd Saul a hwythau ac Israel gyfan yn nyffryn Ela yn ymladd �'r Philistiaid.
19掃羅和大衛的哥哥們，以及以色列眾人都在以拉谷與非利士人作戰。
20 Trannoeth cododd Dafydd yn fore, a gadael y praidd gyda gofalwr, a chymryd ei bac a mynd fel yr oedd Jesse wedi gorchymyn iddo. Cyrhaeddodd y gwersyll fel yr oedd y fyddin yn mynd i'w rhengoedd ac yn bloeddio'r rhyfelgri.
20大衛清早起來，把羊群託給一個看守的人，就照著耶西所吩咐他的，帶著食物去了。他來到軍營中的時候，軍隊正出去列陣，吶喊助陣。
21 Yr oedd Israel a'r Philistiaid wedi trefnu eu lluoedd, reng am reng.
21以色列人和非利士人都擺列陣勢，互相對峙。
22 Gadawodd Dafydd ei bac gyda gofalwr y gwersyll, a rhedeg i'r rheng a mynd i ofyn sut yr oedd ei frodyr.
22大衛把身上的東西留在看守物件的人手中，跑到戰陣上去，向他的哥哥們問安。
23 Tra oedd yn ymddiddan � hwy, dyna'r heriwr o'r enw Goliath, y Philistiad o Gath, yn dod i fyny o rengoedd y Philistiaid ac yn llefaru yng nghlyw Dafydd yr un geiriau ag o'r blaen.
23大衛正與他們說話的時候，那個討戰的人，就是迦特的非利士人，名叫歌利亞，從非利士人陣中上來；他說的又是同樣的那些話，大衛都聽見了。
24 Pan welodd yr Israeliaid y dyn, ffoesant i gyd oddi wrtho mewn ofn,
24所有的以色列人一看見那人，就都從他面前逃跑，非常害怕。
25 a dweud, "A welwch chwi'r dyn yma sy'n dod i fyny? I herio Israel y mae'n dod. Pe byddai unrhyw un yn ei ladd, byddai'r brenin yn ei wneud yn gyfoethog iawn, ac yn rhoi ei ferch iddo, ac yn rhoi rhyddfraint Israel i'w deulu."
25以色列人彼此說：“這個上來的人你們看見了嗎？他上來是要向以色列人罵陣的。如果有人能擊殺他，王必賞賜他大財富，把自己的女兒給他作妻子，並且使他的父家在以色列中免納稅，免服役。”
26 Yna gofynnodd Dafydd i'r dynion oedd yn sefyll o'i gwmpas, "Beth a wneir i'r sawl fydd yn lladd y Philistiad acw, ac yn symud y sarhad oddi ar Israel? Oherwydd pwy yw'r Philistiad dienwaededig hwn, ei fod yn herio lluoedd y Duw byw?"
26大衛問站在他旁邊的人說：“如果有人擊殺這個非利士人，除去以色列人的恥辱，那人會得到怎麼的對待呢？這未受割禮的非利士人是誰呢？竟敢向永活的 神的軍隊罵陣？”
27 Dywedodd y bobl yr un peth wrtho: "Fel hyn y gwneir i'r sawl fydd yn ei ladd ef."
27於是眾民用以上的那些話回答他說：“如果有人能擊殺他，那人必得這樣的對待。”
28 Clywodd ei frawd hynaf Eliab ef yn siarad �'r dynion, a chollodd ei dymer � Dafydd a dweud, "Pam y daethost ti i lawr yma? Yng ngofal pwy y gadewaist yr ychydig ddefaid yna yn y diffeithwch? Mi wn dy hyfdra a'th fwriadau drwg � er mwyn cael gweld y frwydr y daethost ti draw yma."
28大衛與那些人說話的時候，他的大哥以利押聽見了，就向大衛發怒，說：“你為甚麼下這裡來呢？在曠野的那幾隻羊你託了給誰呢？我知道你的驕傲和你心裡的惡意。你下來是要看打仗。”
29 Dywedodd Dafydd, "Beth wnes i? Onid gofyn cwestiwn?"
29大衛說：“我現在作了甚麼事呢？不是只說了一句話嗎？”
30 Trodd draw oddi wrtho at rywun arall, a gofyn yr un peth, a'r bobl yn rhoi'r un ateb ag o'r blaen iddo.
30大衛離開他的哥哥，轉向另一個人，問同樣的問題。眾民還是用先前的話回答他。
31 Rhoddwyd sylw i'r geiriau a lefarodd Dafydd, a'u hailadrodd wrth Saul, ac anfonodd yntau amdano.
31大衛自願出戰有人聽見大衛所說的這些話，就告訴掃羅；掃羅就派人去把大衛接來。
32 Ac meddai Dafydd wrth Saul, "Peidied neb � gwangalonni o achos hwn; fe � dy was ac ymladd �'r Philistiad yma."
32大衛對掃羅說：“大家都不要因這非利士人喪膽，你的僕人要去與這非利士人決鬥。”
33 Dywedodd Saul wrth Ddafydd, "Ni fedri di fynd ac ymladd �'r Philistiad hwn, oherwydd llanc wyt ti ac yntau'n rhyfelwr o'i ieuenctid."
33掃羅對大衛說：“你不能去與這非利士人決鬥，因為你年紀還輕，那人從小就作戰士。”
34 Ond dyw-edodd Dafydd wrth Saul, "Bugail ar ddefaid ei dad yw dy was;
34大衛對掃羅說：“你僕人是為父親放羊的，有時獅子或熊來了，從羊群中抓去一隻小羊，
35 pan fydd llew neu arth yn dod ac yn cipio dafad o'r ddiadell, byddaf yn mynd ar ei �l, yn ei daro, ac yn achub y ddafad o'i safn. Pan fydd yn codi yn fy erbyn i, byddaf yn cydio yn ei farf, yn ei drywanu, ac yn ei ladd.
35我就出去追趕牠，擊打牠，從牠的嘴裡把小羊救出來。如果牠起來攻擊我，我就揪住牠的鬍鬚，擊打牠，把牠殺死。
36 Mae dy was wedi lladd llewod ac eirth, a dim ond fel un ohonynt hwy y bydd y Philistiad dienwaededig hwn, am iddo herio byddin y Duw byw."
36你僕人不但擊殺過獅子，也擊殺過熊。這個未受割禮的非利士人也必像一隻獅子或熊一樣，因為他向永活的 神的軍隊罵陣。”
37 Ac ychwanegodd Dafydd, "Bydd yr ARGLWYDD a'm gwaredodd o afael y llew a'r arth yn sicr o'm hachub o afael y Philistiad hwn hefyd." Dywedodd Saul, "Dos, a bydded yr ARGLWYDD gyda thi."
37大衛又說：“那曾救我脫離獅爪和熊掌的耶和華，也必救我脫離這非利士人的手。”於是掃羅對大衛說：“你去吧！願耶和華與你同在。”
38 Rhoddodd Saul ei wisg ei hun am Ddafydd: rhoi helm bres ar ei ben, ei wisgo yn ei lurig, a gwregysu Dafydd �'i gleddyf dros ei wisg.
38掃羅把自己的戰袍給大衛穿上，把銅盔戴在他的頭上，又給他穿上鎧甲。
39 Ond methodd gerdded, am nad oedd wedi arfer � hwy. Dywedodd Dafydd wrth Saul, "Ni fedraf gerdded yn y rhain, oherwydd nid wyf wedi arfer � hwy." A diosgodd hwy oddi amdano.
39大衛把刀佩帶在戰袍上。因為他以前沒有穿過，現在試著走一下。大衛對掃羅說：“穿戴著這些東西，我不能走動，因為我從前沒有穿過。”大衛就把這些裝備從身上脫下來。
40 Yna cymerodd ei ffon yn ei law, dewisodd bum carreg lefn o'r nant a'u rhoi yn y bag bugail oedd ganddo fel poced, a nesaodd at y Philistiad �'i ffon dafl yn ei law,
40他手中拿著自己的杖，又從溪裡挑選了五塊光滑的石子，放在口袋裡，就是牧人用的那種袋子，手裡又拿著甩石的機弦，就向那非利士人走近去。
41 Daeth hwnnw allan i gyfarfod Dafydd, gyda chludydd ei darian o'i flaen.
41大衛擊殺歌利亞那非利士人也向著大衛慢慢走過來，拿大盾牌的人在他前面走。
42 A phan edrychodd y Philistiad a gweld Dafydd, dirmygodd ef am ei fod yn llencyn gwritgoch, golygus.
42那非利士人觀看，看見了大衛，就藐視他，因為他年紀還輕，面色紅潤，外貌英俊。
43 Ac meddai'r Philistiad wrth Ddafydd, "Ai ci wyf fi, dy fod yn dod ataf � ffyn?" A rhegodd y Philistiad ef yn enw ei dduw,
43那非利士人對大衛說：“難道我是一條狗嗎？你竟拿杖來攻擊我。”於是指著自己的神咒詛大衛。
44 a dweud wrtho, "Tyrd yma, ac fe roddaf dy gnawd i adar yr awyr ac i'r anifeiliaid gwyllt."
44那非利士人又對大衛說：“你到我這裡來吧！我要把你的肉給空中的飛鳥和田野的走獸吃。”
45 Ond dywedodd Dafydd wrth y Philistiad, "Yr wyt ti'n dod ataf fi � chleddyf a gwaywffon a chrymgledd; ond yr wyf fi'n dod atat ti yn enw ARGLWYDD y Lluoedd, Duw byddin Israel, yr wyt ti wedi ei herio.
45大衛回答那非利士人：“你來攻擊我是靠刀、靠槍，但我來攻擊你是靠萬軍之耶和華的名；萬軍之耶和華就是你所辱罵的以色列軍隊的 神。
46 Y dydd hwn bydd yr ARGLWYDD yn dy roi yn fy llaw; lladdaf di a thorri dy ben i ffwrdd, a rhoi celanedd llu'r Philistiaid heddiw i adar yr awyr a bwystfilod y ddaear, er mwyn i'r byd i gyd wybod fod Duw gan Israel,
46今天耶和華要把你交在我手裡，我必擊殺你，砍下你的頭。今天我還要把非利士人軍隊的屍體給空中的飛鳥和地上的野獸吃。這樣，全地的人就都知道以色列中有一位 神。
47 ac i'r holl gynulliad hwn wybod nad trwy gleddyf na gwaywffon y mae'r ARGLWYDD yn gwaredu, oherwydd yr ARGLWYDD biau'r frwydr, ac fe'ch rhydd chwi yn ein llaw ni."
47也使這些人群都知道，耶和華拯救人不是靠刀，不是靠槍，因為戰爭的勝敗在於耶和華，他必把你們交在我們的手裡。”
48 Yna pan gychwynnodd y Philistiad tuag at Ddafydd, rhedodd Dafydd yn chwim ar hyd y rheng i gyfarfod y Philistiad;
48那非利士人起身，迎著大衛慢慢走過來；大衛也趕快往陣上跑去，迎戰那非利士人。
49 rhoddodd ei law yn y bag a chymryd carreg allan a'i hyrddio, a tharo'r Philistiad yn ei dalcen nes bod y garreg yn suddo i'w dalcen; syrthiodd yntau ar ei wyneb i'r llawr.
49大衛伸手入口袋裡，從裡面拿出了一塊石子來，用機弦甩去，擊中了那非利士人的前額；石子穿入前額裡面，他就仆倒，面伏於地。
50 Felly trechodd Dafydd y Philistiad � ffon dafl a charreg, a'i daro'n farw, heb fod ganddo gleddyf.
50這樣，大衛用機弦和一塊石子勝過了那非利士人。大衛擊殺了那非利士人，但他手中沒有刀。
51 Yna rhedodd Dafydd a sefyll uwchben y Philistiad; cydiodd yn ei gleddyf ef a'i dynnu o'r wain, a rhoi'r ergyd olaf iddo a thorri ei ben i ffwrdd. Pan welodd y Philistiaid fod eu harwr yn farw, ffoesant;
51大衛跑過去，站在那非利士人的身邊，拿起他的刀來，把刀從鞘中拔出來，殺死他，又用刀砍下他的頭。非利士人看見他們的勇士死了，就都逃跑。
52 a chododd gwu375?r Israel a Jwda a bloeddio rhyfelgri ac ymlid y Philistiaid cyn belled � Gath a phyrth Ecron. A chwympodd celanedd y Philistiaid ar hyd y ffordd o Saaraim i Gath ac Ecron.
52以色列人和猶大人就起來，高聲吶喊，追趕非利士人，直到迦特的入口和以革倫的城門。被刺死的非利士人都倒在沙拉音的路上，直到迦特和以革倫。
53 Yna dychwelodd yr Israeliaid o ymlid y Philistiaid, ac ysbeilio eu gwersyll.
53以色列人窮追非利士人回來以後，就搶掠他們的營房。
54 Cymerodd Dafydd ben y Philistiad a'i ddwyn i Jerwsalem, ond gosododd ei arfau yn ei babell ei hun.
54大衛拿起那非利士人的頭，把它帶到耶路撒冷去，卻把那人的武器放在自己的帳棚裡。
55 Pan welodd Saul Ddafydd yn mynd allan i gyfarfod y Philistiad, gofynnodd i Abner, capten ei lu, "Mab i bwy yw'r bachgen acw, Abner?" Atebodd Abner, "Cyn wired �'th fod yn fyw, O frenin, ni wn i ddim."
55掃羅召見大衛掃羅看見大衛出去迎戰那非利士人，就問元帥押尼珥：“押尼珥啊，這個年輕人是誰的兒子？”押尼珥回答：“我敢指著王起誓，我不知道。”
56 A dywedodd y brenin, "Hola di mab i bwy yw'r llanc ifanc."
56王說：“你去問問這個少年是誰的兒子。”
57 Felly pan gyrhaeddodd Dafydd yn �l wedi iddo ladd y Philistiad, cymerodd Abner ef a'i ddwyn at Saul gyda phen y Philistiad yn ei law.
57大衛擊殺了那非利士人回來的時候，押尼珥迎接他，把他帶到掃羅面前，大衛手中還拿著那非利士人的頭。
58 Gofynnodd Saul, "Mab pwy wyt ti, fachgen?" A dywedodd Dafydd, "Mab dy was Jesse o Fethlehem."
58掃羅問他：“年輕人啊，你是誰的兒子？”大衛回答：“我是你僕人伯利恆人耶西的兒子。”