1 Yn y drydedd flwyddyn i Hosea fab Ela brenin Israel, daeth Heseceia fab Ahas brenin Jwda i'r orsedd.
1希西家作猶大王（代下29:1~2，31:1）以色列王以拉的兒子何細亞在位第三年，猶大王亞哈斯的兒子希西家登基作王。
2 Yr oedd yn bump ar hugain oed pan ddaeth yn frenin, a theyrnasodd am naw mlynedd ar hugain yn Jerwsalem. Abi merch Sechareia oedd enw ei fam.
2他登基的時候是二十五歲；他在耶路撒冷作王二十九年，他母親名叫亞比，是撒迦利雅的女兒。
3 Gwnaeth yr hyn oedd uniawn yng ngolwg yr ARGLWYDD, yn hollol fel y gwnaeth ei dad Dafydd.
3他行耶和華看為正的事，效法他的祖宗大衛一切所行的。
4 Tynnodd ymaith yr uchelfeydd a dryllio'r colofnau a thorri'r pyst Asera, a malu'r sarff bres a wnaeth Moses; oherwydd hyd y dyddiau hynny bu'r Israeliaid yn arogldarthu iddi ac yn ei galw'n Nehustan.
4他廢去邱壇，打碎神柱，砍掉亞舍拉；他又打碎摩西所做的銅蛇，因為直到那些日子，以色列人仍然向它焚香，稱它作尼忽士但。
5 Ymddiriedai Heseceia yn yr ARGLWYDD, Duw Israel, ac ni fu neb tebyg iddo ymhlith holl frenhinoedd Jwda, ar ei �l nac o'i flaen.
5他倚靠耶和華以色列的 神，在他以前或以後的猶大列王中，沒有像他的。
6 Glynodd yn ddiwyro wrth yr ARGLWYDD, a chadw'r gorchmynion a roddodd ef i Moses.
6他忠於耶和華，沒有轉離不跟從他，謹守他的吩咐，就是他曾吩咐摩西的。
7 Yr oedd yr ARGLWYDD gydag ef, a llwyddai ym mhopeth a wn�i; gwrthryfelodd yn erbyn brenin Asyria a gwrthod ei wasanaethu.
7耶和華和他同在，他所有的征戰都得到成功。他背叛亞述王，不再臣服他。
8 Trawodd y Philistiaid, yn du373?r gwylwyr ac yn ddinas gaerog, hyd at Gasa a'i therfynau.
8他攻擊非利士人，直到迦薩和它的四境，從哨站以至設防城。
9 Yn y bedwaredd flwyddyn i'r Brenin Heseceia (y seithfed flwyddyn i Hosea fab Ela brenin Israel) ymosododd Salmaneser brenin Asyria ar Samaria a gwarchae arni.
9撒瑪利亞被攻陷希西家王在位第四年，就是以色列王以拉的兒子何細亞在位第七年，亞述王撒縵以色上來攻擊撒瑪利亞，把城圍困；
10 Wedi tair blynedd enillodd hi; yn y chweched flwyddyn i Heseceia, sef y nawfed flwyddyn i Hosea brenin Israel, yr enillwyd Samaria.
10過了三年，他們就攻取了撒瑪利亞。希西家在位第六年，就是以色列王何細亞在位第九年，撒瑪利亞被攻取了。
11 Caethgludodd brenin Asyria yr Israeliaid i Asyria, a'u rhoi yn Hala ac ar lannau afon Habor yn Gosan, ac yn ninasoedd y Mediaid.
11亞述王把以色列人擄到亞述去，把他們徙置在哈臘、哈博河和歌散河，以及瑪代人的城裡；
12 Bu hyn am nad oeddent wedi gwrando ar lais yr ARGLWYDD eu Duw, ond troseddu yn erbyn ei gyfamod a'r cwbl a orch-mynnodd Moses gwas yr ARGLWYDD; nid oeddent yn gwrando nac yn gwneud.
12這是因為他們不聽從耶和華他們 神的話，違背他的約；耶和華的僕人摩西吩咐的一切，他們都不聽從，不遵行。
13 Yn y bedwaredd flwyddyn ar ddeg i'r Brenin Heseceia, ymosododd Senacherib brenin Asyria ar holl ddinasoedd caerog Jwda a'u goresgyn.
13亞述王攻打猶大（代下32:1~9；賽36:1~3）希西家王在位第十四年，亞述王西拿基立上來攻擊猶大所有的設防城，佔據了它們。
14 Yna anfonodd Heseceia brenin Jwda at frenin Asyria i Lachis a dweud, "Rwyf ar fai. Dychwel oddi wrthyf, a thalaf iti beth bynnag a godi arnaf." Rhoddodd brenin Asyria ddirwy o dri chan talent o arian a deg talent ar hugain o aur ar Heseceia brenin Jwda.
14猶大王希西家派人往拉吉去見亞述王說：“我有罪了，請你離我回去吧，你們加於我的處分，我必承當。”於是亞述王罰了猶大王希西家九百公斤銀子和一百八十公斤金子。
15 Talodd Heseceia yr holl arian oedd yn nhu375?'r ARGLWYDD ac yng nghoffrau'r palas;
15希西家就把耶和華殿和王宮寶庫內所有的金子都給了他。
16 a'r un pryd tynnodd yr aur oddi ar ddrysau a cholofnau teml yr ARGLWYDD, y rhai yr oedd ef ei hun wedi eu goreuro, ac fe'i rhoddodd i frenin Asyria.
16那時，猶大王希西家把耶和華殿門上和自己包在門柱上的金子，都刮了下來，給了亞述王。
17 Anfonodd brenin Asyria y cad-lywydd, y cadfridog a'r prif swyddog gyda byddin gref o Lachis i Jerwsalem at y Brenin Heseceia. Wedi iddynt ddringo i fyny i Jerwsalem, safasant wrth bistyll y llyn uchaf sydd gerllaw priffordd Maes y Pannwr, a galw am y brenin.
17亞述王從拉吉派他珥探、拉伯撒利和拉伯沙基率領大軍，往耶路撒冷，到希西家王那裡去。他們就上來，去到耶路撒冷。他們到達以後，就站在上池的引水道旁，在漂布地的大路上。
18 Daeth Eliacim fab Hilceia arolygwr y palas, a Sebna yr ysgrifennydd, a Joa fab Asaff y cofiadur, allan atynt;
18他們呼叫王；希勒家的兒子王宮總管以利亞敬、書記舍伯那和亞薩的兒子史官約亞就出來見他們。
19 a dywedodd y prif swyddog wrthynt, "Dywedwch wrth Heseceia mai dyma neges yr ymerawdwr, brenin Asyria; 'Beth yw sail yr hyder hwn sydd gennyt?
19拉伯沙基的恐嚇（賽36:4~12）拉伯沙基對他們說：“你們要對希西家說：‘亞述大王這樣說：你所倚賴的這種防禦算是甚麼呢？
20 A wyt ti'n meddwl bod geiriau yn gwneud y tro ar gyfer rhyfel, yn lle cynllun a nerth? Ar bwy, ynteu, yr wyt yn dibynnu wrth godi gwrthryfel yn f'erbyn?
20你說有作戰的智謀和能力，只是嘴上空言，現在你倚賴誰才背叛我呢？
21 Ai yr Aifft � ffon o gorsen wedi ei hysigo, sy'n rhwygo ac yn agor llaw dyn os pwysa arni? Un felly yw Pharo brenin yr Aifft i bwy bynnag sy'n dibynnu arno.
21你看，你倚賴埃及這壓傷的蘆葦做的手杖，人若是倚靠它，它必刺入他的手，把手刺傷，埃及王法老對所有倚賴他的人正是這樣。
22 Neu os dywedi wrthyf, "Yr ydym yn dibynnu ar yr ARGLWYDD ein Duw", onid ef yw'r un y tynnodd Heseceia ei uchelfeydd a'i allorau, a dweud wrth Jwda a Jerwsalem, "O flaen yr allor hon yn Jerwsalem yr addolwch?"'
22如果你們對我說：我們倚靠的是耶和華我們的 神，希西家不是曾把他的邱壇和祭壇廢去，又對猶大人和耶路撒冷人說：你們要在耶路撒冷這祭壇前敬拜嗎？
23 Yn awr, ynteu, beth am daro bargen �'m meistr, brenin Asyria? Rhoddaf ddwy fil o feirch iti, os gelli di gael marchogion iddynt.
23現在，你可以和我主亞述王打賭，我給你二千匹戰馬，看你能否派出騎兵來騎牠們？
24 Sut, ynteu, y gelli wrthsefyll un capten o blith gweision lleiaf fy meistr, a dibynnu ar yr Aifft am gerbydau a marchogion?
24否則，你怎能使我主最小的一位臣僕轉臉逃跑呢？你竟然倚賴埃及供應戰車和戰馬嗎？
25 Heblaw hyn, ai heb yr ARGLWYDD y deuthum i fyny yn erbyn y lle hwn i'w ddinistrio? Yr ARGLWYDD a ddywedodd wrthyf, 'Dos i fyny yn erbyn y wlad hon a dinistria hi.'"
25現在，我上來攻擊這地方，要毀滅它，不是有耶和華的意思嗎？耶和華曾對我說：上去攻擊那地，把它毀滅。’”
26 Atebwyd y prif swyddog gan Eliacim fab Hilceia a Sebna a Joa, "Gwell gennym iti siarad � ni yn Aramaeg, oherwydd yr ydym yn ei deall, a pheidio � siarad yn Hebraeg yng nghlyw'r bobl sydd ar y mur."
26希勒家的兒子以利亞敬、舍伯那和約亞對拉伯沙基說：“請用亞蘭語和你的僕人們說話，因為我們聽得懂；不要用猶大語和我們說話，免得傳入在城牆上的人民的耳中。”
27 Ond dywedodd y prif swyddog wrthynt, "Ai at eich meistr a chwi yma yr anfonodd fy meistr fi i ddweud fy neges, yn hytrach nag at y bobl? Onid hefyd at y dynion sydd ar y mur, ac a fydd, fel chwithau, yn bwyta eu tom ac yn yfed eu du373?r eu hunain?"
27拉伯沙基對他們說：“我主派我來，只是對你的主和你說這些話嗎？不也是對坐在城牆上，和你們在一起吃自己的糞、喝自己的尿的人民說的嗎？”
28 Yna fe safodd y prif swyddog a gweiddi'n uchel mewn Hebraeg, "Clywch eiriau'r ymerawdwr, brenin Asyria.
28勸降的話（代下32:9~19；賽36:13~22）於是拉伯沙基站著，用猶大語大聲喊著，說：“你們要聽亞述大王的話。
29 Dyma y mae'n ei ddweud, 'Peidiwch � gadael i Heseceia eich twyllo; ni all ef eich gwaredu o'm llaw.
29王這樣說：‘不要給希西家欺騙了你們，因為他不能從我的手中解救你們；
30 Peidiwch � chymryd eich perswadio ganddo i ddibynnu ar yr ARGLWYDD pan yw'n dweud, Bydd yr ARGLWYDD yn siu373?r o'n gwaredu ni, ac ni roir y ddinas hon i afael brenin Asyria.'
30也不要讓希西家欺騙你們去信賴耶和華說：耶和華一定會解救我們，這城必不會交在亞述王的手中。
31 Peidiwch � gwrando ar Heseceia. Dyma eiriau brenin Asyria: 'Gwnewch delerau heddwch � mi, dewch allan ataf, ac yna caiff pob un fwyta o'i winwydden ac o'i ffigysbren, ac yfed o ddu373?r ei ffynnon ei hun,
31不要聽從希西家，因為亞述王這樣說：你們要與我和好，出來向我投降，各人就可以吃自己的葡萄樹和無花果樹的果子，喝自己水池裡的水。
32 nes imi ddyfod i'ch dwyn i wlad debyg i'ch gwlad eich hun, gwlad u375?d a gwin, gwlad bara a gwinllannoedd, gwlad olewydd, olew a m�l; a chewch fyw ac nid marw.' Peidiwch � gwrando ar Heseceia yn eich hudo trwy ddweud, 'Bydd yr ARGLWYDD yn ein gwaredu.'
32直到我來帶你們到一個像你們國家的地方，那地方有五穀新酒，糧食和葡萄園，橄欖樹和蜂蜜，你們必可以活著，不會死亡。不要聽從希西家，因為他誤導你們說：耶和華必解救我們。
33 A yw duw unrhyw un o'r cenhedloedd wedi gwaredu ei wlad o afael brenin Asyria?
33列國的神真能解救他們的國土脫離亞述王的手嗎？
34 Ple mae duwiau Hamath ac Arpad? Ple mae duwiau Seffarfaim, Hena ac Ifa? A wnaethant hwy waredu Samaria o'm gafael?
34哈馬和亞珥拔的神在哪裡呢？西法瓦音、希拿和以瓦的神在哪裡呢？他們可以解救撒瑪利亞脫離我的手嗎？
35 Prun o holl dduwiau'r gwledydd hyn sydd wedi gwaredu ei wlad o'm gafael? Sut felly y bydd i'r ARGLWYDD waredu Jerwsalem o'm gafael?"
35這些國家所有的神，有哪一個曾解救他自己的國家脫離我的手呢？難道耶和華能解救耶路撒冷脫離我的手嗎？’”
36 Cadw'n ddistaw a wnaeth y bobl, heb ateb gair, oherwydd yr oedd y brenin wedi rhoi gorchymyn nad oeddent i'w ateb.
36眾民都不出聲，一句話也不回答他，因為王吩咐他們：“不要回答他。”
37 Yna daeth Eliacim fab Hilceia, arolygwr y palas, a Sebna yr ysgrifennydd, a Joa fab Asaff, y cofiadur, at Heseceia, a'u dillad wedi eu rhwygo, ac adrodd wrtho eiriau'r prif swyddog.
37當時王宮總管希勒家的兒子以利亞敬、書記舍伯那和亞薩的兒子史官約亞來到希西家那裡，他們的衣服都撕裂了，他們把拉伯沙基的話都告訴了他。