1 Preswyliodd Jacob yng ngwlad Canaan, y wlad yr ymdeithiodd ei dad ynddi.
1約瑟和他的兄弟雅各住在他父親寄居的地方，就是迦南地。
2 Dyma hanes tylwyth Jacob. Yr oedd Joseff yn ddwy ar bymtheg oed, ac yn bugeilio'r praidd gyda'i frodyr, gan helpu meibion Bilha a Silpa, gwragedd ei dad; a chariodd Joseff straeon drwg amdanynt i'w tad.
2雅各的歷史記在下面：約瑟十七歲的時候，與他的哥哥們一同牧羊。他是個孩童，與他父親的妾，辟拉和悉帕的眾子，常在一起。約瑟把他們的惡行報告給父親。
3 Yr oedd Israel yn caru Joseff yn fwy na'i holl blant, gan mai mab ei henaint ydoedd; a gwnaeth wisg laes iddo.
3以色列愛約瑟過於愛其他的兒子，因為約瑟是他年老時生的。他給約瑟做了一件彩色長衣。
4 Pan welodd ei frodyr fod eu tad yn ei garu yn fwy na'r un ohonynt, rhoesant eu cas arno fel na fedrent ddweud gair caredig wrtho.
4約瑟的哥哥們見父親愛約瑟過於愛他們，就恨約瑟，不能與他和和氣氣地說話。
5 Cafodd Joseff freuddwyd, a phan ddywedodd wrth ei frodyr amdani, aethant i'w gas�u yn fwy fyth.
5約瑟的夢約瑟作了一個夢，把夢告訴哥哥們，他們就越發恨他。
6 Dywedodd wrthynt, "Gwrandewch, dyma'r freuddwyd a gefais:
6約瑟對他們說：“請聽我所作的這個夢：
7 yr oeddem yn rhwymo ysgubau yn y maes, a dyma f'ysgub i yn codi ar ei sefyll, a daeth eich ysgubau chwi yn gylch o'i chwmpas ac ymgrymu i'm hysgub i."
7我們正在田間捆麥子，我的麥捆忽然站立起來，你們的麥捆都來圍著我的下拜。”
8 Yna gofynnodd ei frodyr iddo, "Ai ti sydd i deyrnasu arnom? A fyddi di'n arglwydd arnom ni?" Ac aethant i'w gas�u ef yn fwy eto o achos ei freuddwydion a'i eiriau.
8他的哥哥們對他說：“你真的要作我們的王嗎？真的要管轄我們嗎？”他們就為了約瑟的夢和他的話，越發恨他。
9 Yna cafodd freuddwyd arall, ac adroddodd amdani wrth ei frodyr a dweud, "Cefais freuddwyd arall: dyna lle'r oedd yr haul a'r lleuad ac un seren ar ddeg yn ymgrymu i mi."
9後來約瑟又作了一個夢，也把夢向哥哥們述說了。他說：“我又作了一個夢，我夢見太陽、月亮和十一顆星向我下拜。”
10 Wedi iddo ei hadrodd wrth ei dad a'i frodyr, ceryddodd ei dad ef, a dweud, "Beth yw'r freuddwyd hon a gefaist? A ddown ni, myfi a'th fam a'th frodyr, i ymgrymu i'r llawr i ti?"
10約瑟把夢向他父親和哥哥們述說了，他父親就斥責他，說：“你所作的這夢是甚麼夢呢？我和你母親，以及你的兄弟，真的要來俯伏在地向你下拜嗎？”
11 A chenfigennodd ei frodyr wrtho, ond cadwodd ei dad y peth yn ei gof.
11他哥哥們都嫉妒他，他父親卻把這事記在心裡。
12 Yr oedd ei frodyr wedi mynd i fugeilio praidd eu tad ger Sichem.
12約瑟被賣到埃及約瑟的哥哥們去了示劍，牧放他們父親的羊群。
13 A dywedodd Israel wrth Joseff, "Onid yw dy frodyr yn bugeilio ger Sichem? Tyrd, fe'th anfonaf di atynt." Atebodd yntau, "o'r gorau."
13以色列對約瑟說：“你的哥哥們不是在示劍牧放羊群嗎？來吧，我要派你到他們那裡去。”約瑟回答他：“我在這裡。”
14 Yna dywedodd wrtho, "Dos i weld sut y mae dy frodyr a'r praidd, a thyrd � gair yn �l i mi." Felly anfonodd ef o ddyffryn Hebron, ac aeth tua Sichem.
14以色列對他說：“你去看看你的哥哥們是不是平安，羊群是不是平安，就回來告訴我。”於是打發他離開希伯崙谷，他就到示劍去了。
15 Cyfarfu gu373?r ag ef pan oedd yn crwydro yn y fro, a gofyn iddo, "Beth wyt ti'n ei geisio?"
15有人遇見約瑟在田間迷了路，就問他說：“你找甚麼？”
16 Atebodd yntau, "Rwy'n ceisio fy mrodyr; dywed wrthyf ble maent yn bugeilio."
16他回答：“我正在找我的哥哥們，請你告訴我他們在哪裡牧放羊群。”
17 A dywedodd y gu373?r, "Y maent wedi mynd oddi yma, oherwydd clywais hwy'n dweud, 'Awn i Dothan.'" Felly aeth Joseff ar �l ei frodyr, a chafodd hyd iddynt yn Dothan.
17那人說：“他們已經離開了這裡；我聽見他們說：‘我們要到多坍去。’”於是約瑟去追尋哥哥們，結果在多坍找到了他們。
18 Gwelsant ef o bell, a chyn iddo gyrraedd atynt gwnaethant gynllwyn i'w ladd,
18他們遠遠就看見了他；趁他還沒有走近，大家就謀害他，要把他殺死。
19 a dweud wrth ei gilydd, "Dacw'r breuddwydiwr hwnnw'n dod.
19他們彼此說：“看哪，那作夢的人來了。
20 Dewch, gadewch inni ei ladd a'i daflu i ryw bydew, a dweud fod anifail gwyllt wedi ei ddifa; yna cawn weld beth a ddaw o'i freuddwydion."
20來吧，我們把他殺了，丟在一個枯井裡，就說有猛獸把他吃了。我們要看看他的夢將來要怎麼樣。”
21 Ond pan glywodd Reuben, achubodd ef o'u gafael a dweud, "Peidiwn �'i ladd."
21流本聽見了，要救約瑟脫離他們的手。他說：“我們不可取他的性命。”
22 Dywedodd Reuben wrthynt, "Peidiwch � thywallt gwaed; taflwch ef i'r pydew hwn sydd yn y diffeithwch, ond peidiwch � gwneud niwed iddo." Dywedodd hyn er mwyn ei achub o'u gafael a'i ddwyn yn �l at ei dad.
22流本又對他們說：“不可流他的血，可以把他丟在這曠野的枯井裡，不可下手害他。”流本的意思是要救他脫離他們的手，把他帶回去給他的父親。
23 A phan ddaeth Joseff at ei frodyr, tynasant ei wisg oddi arno, y wisg laes yr oedd yn ei gwisgo,
23約瑟到了哥哥們那裡，他們就脫去他的外衣，就是他穿在身上的那件彩衣。
24 a'i gymryd a'i daflu i'r pydew. Yr oedd y pydew yn wag, heb ddu373?r ynddo.
24他們拿住約瑟，把他丟在枯井裡。那井是空的，裡面沒有水。
25 Tra oeddent yn eistedd i fwyta, codasant eu golwg a gweld cwmni o Ismaeliaid yn dod ar eu taith o Gilead, a'u camelod yn dwyn glud p�r, balm a myrr, i'w cludo i lawr i'r Aifft.
25他們坐下吃飯，舉目觀看，見有一群以實瑪利人從基列來。他們的駱駝載著香料、乳香和沒藥，要帶下埃及去。
26 A dywedodd Jwda wrth ei frodyr, "Faint gwell fyddwn o ladd ein brawd a chelu ei waed?
26猶大對他的眾兄弟說：“我們殺了我們的兄弟，把他的血隱藏起來，究竟有甚麼益處呢？
27 Dewch, gadewch inni ei werthu i'r Ismaeliaid; peidiwn � gwneud niwed iddo, oherwydd ein brawd ni a'n cnawd ydyw." Cytunodd ei frodyr.
27我們不如把他賣給以實瑪利人，不要下手害他，因為他是我們的兄弟，我們的骨肉。”眾兄弟就聽從了他。
28 Yna, pan ddaeth marchnatwyr o Midian heibio, codasant Joseff o'r pydew, a'i werthu i'r Ismaeliaid am ugain sicl o arian. Aethant hwythau � Joseff i'r Aifft.
28有些米甸的商人經過那裡，約瑟的哥哥們就把約瑟從枯井裡拉上來，以二十塊銀子把他賣給以實瑪利人。以實瑪利人就把約瑟帶到埃及去了。
29 Pan aeth Reuben yn �l at y pydew a gweld nad oedd Joseff ynddo, rhwygodd ei ddillad
29流本回到枯井那裡，見約瑟不在井裡，就撕裂自己的衣服。
30 a mynd at ei frodyr a dweud, "Nid yw'r bachgen yno; a minnau, i ble'r af?"
30他回到兄弟們那裡去，說：“孩子不見了，我可到哪裡去呢？”
31 Cymerasant wisg Joseff, a lladd gafr, a throchi'r wisg yn y gwaed.
31於是，他們宰了一隻公山羊，把約瑟的長衣蘸在血裡；
32 Yna aethant �'r wisg laes yn �l at eu tad, a dweud, "Daethom o hyd i hon; edrych di ai gwisg dy fab ydyw."
32然後打發人把彩衣送到他們父親那裡，說：“這是我們找到的。請你認一認，是你兒子的長衣不是？”
33 Fe'i hadnabu a dywedodd, "Gwisg fy mab yw hi; anifail gwyllt sydd wedi ei ddifa. Yn wir, y mae Joseff wedi ei larpio."
33他認出這件長衣，就說：“是我兒子的長衣，有猛獸把他吃了。約瑟真的被撕碎了。”
34 Yna rhwygodd Jacob ei ddillad a gwisgo sachliain am ei lwynau, a galarodd am ei fab am amser hir.
34雅各就撕裂自己的衣服，腰束麻布，為他兒子哀悼了很多日子。
35 A daeth pob un o'i feibion a'i ferched i'w gysuro, ond gwrthododd dderbyn cysur, a dywedodd, "Mewn galar yr af finnau i lawr i'r bedd at fy mab." Ac wylodd ei dad amdano.
35他所有的兒女都起來安慰他，他卻不肯接受他們的安慰，說：“我要悲悲哀哀地下到陰間，到我的兒子那裡去。”約瑟的父親就為他哀哭。
36 Gwerthodd y Midianiaid ef yn yr Aifft i Potiffar, swyddog Pharo, pennaeth y gwarchodwyr.
36米甸人後來把約瑟賣到埃及去，賣給法老的一個臣宰，軍長波提乏。