1 Dechreuodd yr holl gynulliad weiddi'n uchel, a bu'r bobl yn wylo trwy'r noson honno.
1以色列人發怨言當時，全體會眾大聲喧嚷；那夜眾民都哭號。
2 Yr oedd yr Israeliaid i gyd yn grwgnach yn erbyn Moses ac Aaron, a dywedodd y cynulliad wrthynt, "O na buasem wedi marw yng ngwlad yr Aifft neu yn yr anialwch hwn!
2以色列人向摩西和亞倫發怨言；全體會眾都對他們說：“但願我們早死在埃及地，或死在這曠野。
3 Pam y mae'r ARGLWYDD yn mynd � ni i'r wlad hon lle byddwn yn syrthio trwy fin y cleddyf, a lle bydd ein gwragedd a'n plant yn ysbail? Oni fyddai'n well inni ddychwelyd i'r Aifft?"
3耶和華為甚麼把我們領到這地來，死在刀劍之下呢？我們的妻子和孩子要被擄掠。我們回埃及去，豈不更好嗎？”
4 Dywedasant wrth ei gilydd, "Dewiswn un yn ben arnom, a dychwelwn i'r Aifft."
4於是他們彼此說：“我們另立一個首領，回埃及去吧。”
5 Yna ymgrymodd Moses ac Aaron o flaen holl aelodau cynulliad pobl Israel.
5摩西和亞倫就俯伏在以色列全體會眾面前。
6 Dechreuodd Josua fab Nun a Caleb fab Jeffunne, a fu'n ysb�o'r wlad, rwygo'u dillad,
6窺探那地的人中，有嫩的兒子約書亞和耶孚尼的兒子迦勒；他們撕裂衣服，
7 a dweud wrth holl gynulliad pobl Israel, "Y mae'r wlad yr aethom drwyddi i'w hysb�o yn wlad dda iawn.
7對以色列全體會眾說：“我們去窺探的那地，是十分美好的地方。
8 Os bydd yr ARGLWYDD yn fodlon arnom, fe'n harwain i mewn i'r wlad hon sy'n llifeirio o laeth a m�l, a'i rhoi inni.
8耶和華若是喜悅我們，就必把我們領進那地，把那地賜給我們，那地原是流奶與蜜的地。
9 Ond peidiwch � gwrthryfela yn erbyn yr ARGLWYDD, a pheidiwch ag ofni trigolion y wlad, oherwydd byddant yn ysglyfaeth i ni. Y mae'r ARGLWYDD gyda ni, ond y maent hwy yn ddiamddiffyn; felly peidiwch �'u hofni."
9只要你們不背叛耶和華，就不必怕那地的人，因為他們是我們的食物；蔭庇他們的，已經離開他們了，耶和華卻與我們同在；不要怕他們。”
10 Tra oedd yr holl Israeliaid yn s�n am eu llabyddio, ymddangosodd gogoniant yr ARGLWYDD iddynt ym mhabell y cyfarfod.
10全體會眾都說要用石頭打死他們二人。這時，耶和華的榮光在會幕中向以色列眾人顯現。
11 Dywedodd yr ARGLWYDD wrth Moses, "Am ba hyd y bydd y bobl hyn yn fy nilorni? Ac am ba hyd y byddant yn gwrthod credu ynof, er yr holl arwyddion a wneuthum yn eu plith?
11摩西為他們代求耶和華對摩西說：“這民藐視我要到幾時呢？我雖然在他們中間行了這些神蹟，他們還是不信我要到幾時呢？
12 Trawaf hwy � haint a'u gwasgaru, ond fe'th wnaf di'n genedl fwy a chryfach na hwy."
12我要用瘟疫擊殺他們，除滅他們；我要使你成為大國，比他們還強。”
13 Dywedodd Moses wrth yr ARGLWYDD, "Oni ddaw'r Eifftiaid i glywed am hyn, gan mai o'u plith hwy y daethost �'r bobl yma allan �'th nerth dy hun?
13摩西對耶和華說：“這樣埃及人必聽見這事，因為你曾用大能，把這民從他們中間領上來；
14 Ac oni ddywedant hwy wrth drigolion y wlad hon? Y maent wedi clywed dy fod di, ARGLWYDD, gyda'r bobl hyn, ac yn ymddangos iddynt wyneb yn wyneb, a bod dy gwmwl yn aros drostynt, a'th fod yn eu harwain mewn colofn o niwl yn y dydd a cholofn o d�n yn y nos.
14埃及人也必告訴那地的居民。那地的居民也曾聽見你耶和華是在這人民中間，你耶和華曾面對面的向人顯現，你的雲彩常停在他們上面；日間你在雲柱中，夜間你在火柱中，走在他們前面。
15 Yn awr, os lleddi'r bobl hyn ag un ergyd, bydd y cenhedloedd sydd wedi clywed s�n amdanat yn dweud,
15現在如果你把這人民殺死，像殺死一人，那些聽見你名聲的萬國就必議論說：
16 'Lladdodd yr ARGLWYDD y bobl hyn yn yr anialwch am na fedrai ddod � hwy i'r wlad y tyngodd lw ei rhoi iddynt.'
16‘因為耶和華不能把這民領進他向他們起誓應許的地，所以在曠野把他們殺了。’
17 Felly erfyniaf ar i nerth yr ARGLWYDD gynyddu, fel yr addewaist pan ddywedaist,
17現在求主大發能力，照著你說過的話：
18 'Y mae'r ARGLWYDD yn araf i ddigio ac yn llawn o drugaredd, yn maddau drygioni a gwrthryfel; eto, heb adael yr euog yn ddi-gosb, y mae'n cosbi'r plant am droseddau'r tadau hyd y drydedd a'r bedwaredd genhedlaeth.'
18‘耶和華不輕易發怒，且有豐盛的慈愛；他赦免罪孽和過犯；絕不以有罪的為無罪，必追討罪孽，自父到子，直到三四代。’
19 Yn �l dy drugaredd fawr, maddau ddrygioni'r bobl hyn, fel yr wyt wedi maddau iddynt o ddyddiau'r Aifft hyd yn awr."
19求你照著你的大慈愛，饒恕這人民的罪孽，好像你從埃及直到現在，常赦免這人民一樣。”
20 Atebodd yr ARGLWYDD, "Yr wyf wedi maddau iddynt, yn �l dy ddymuniad;
20耶和華說：“我就照著你的話，赦免他們；
21 ond yn awr, cyn wired �'m bod yn fyw a bod gogoniant yr ARGLWYDD yn llenwi'r holl ddaear,
21但是，我指著我的永生起誓，全地要被耶和華的榮耀充滿。
22 ni fydd yr un o'r rhai a welodd fy ngogoniant a'r arwyddion a wneuthum yn yr Aifft ac yn yr anialwch, ond a wrthododd wrando arnaf a'm profi y dengwaith hyn,
22這些見過我的榮耀，和我在埃及與曠野所行的神蹟的人，仍然試探了我這十次，不聽從我的話；
23 yn cael gweld y wlad y tyngais ei rhoi i'w hynafiaid; ac ni fydd neb o'r rhai a fu'n fy nilorni yn ei gweld ychwaith.
23他們決不得看見我向他們的祖宗起誓應許之地；藐視我的，一個也不能看見那地。
24 Ond y mae ysbryd gwahanol yn fy ngwas Caleb, ac am iddo fy nilyn yn llwyr, arweiniaf ef i'r wlad y bu eisoes i mewn ynddi, a bydd ei ddisgynyddion yn ei meddiannu.
24但是我的僕人迦勒，因他另有一個心志，專心跟從我，我必把他領進他去過的那地；他的子孫也必得著那地為業。
25 Yn awr, am fod yr Amaleciaid a'r Canaaneaid yn byw yn y dyffryn, yr ydych i ddychwelyd yfory i'r anialwch a cherdded ar hyd ffordd y M�r Coch."
25現在亞瑪力人和迦南人住在山谷中，明天你們要回轉，從到紅海路上，起行到曠野去。”
26 Yna dywedodd yr ARGLWYDD wrth Moses ac Aaron,
26耶和華懲罰以色列人（申1:34~40）耶和華吩咐摩西和亞倫說：
27 "Am ba hyd y bydd y cynulliad drygionus hwn yn grwgnach yn f'erbyn? Yr wyf wedi clywed grwgnach pobl Israel yn f'erbyn;
27“這惡會眾向我發怨言要到幾時呢？以色列人向我所發的怨言，我都聽見了。
28 felly dywed wrthynt: 'Cyn wired �'m bod yn fyw,' medd yr ARGLWYDD, 'fe wnaf i chwi yr hyn a ddywedasoch yn fy nghlyw:
28你要對他們說：‘耶和華說，我指著我的永生起誓，我必照著你們所說給我聽的，對待你們：
29 bydd pob un ugain oed a throsodd, a rifwyd yn y cyfrifiad ac sydd wedi grwgnach yn f'erbyn, yn syrthio'n farw yn yr anialwch hwn.
29你們的屍體必倒在這曠野；你們中間被數點過的，就是按著你們的數目，從二十歲以上，向我發過怨言的，
30 Ni chaiff yr un ohonoch ddod i mewn i'r wlad y tyngais lw y byddech yn byw ynddi, heblaw Caleb fab Jeffunne a Josua fab Nun.
30都不得進入我起誓給你們居住的那地；只有耶孚尼的兒子迦勒和嫩的兒子約書亞才可以進去。
31 Ond am eich plant, y dywedasoch chwi y byddent yn ysbail, dof � hwy i mewn i ddarostwng y wlad yr ydych chwi wedi ei dirmygu,
31但是你們的孩子，就是你們所說他們必被擄掠的，我要把他們領進去，他們必得著你們厭棄的那地。
32 tra byddwch chwi'n syrthio'n farw yn yr anialwch.
32至於你們，你們的屍體必倒在這曠野。
33 Bydd eich plant yn crwydro'r anialwch am ddeugain mlynedd ac yn dioddef am eich anffyddlondeb chwi, nes i'r olaf ohonoch farw yn yr anialwch.
33你們的兒女必在曠野飄流四十年，擔當你們背信之罪，直到你們的屍體在曠野都滅盡了。
34 Am ddeugain mlynedd, sef blwyddyn am bob un o'r deugain diwrnod y buoch yn ysb�o'r wlad, byddwch yn dioddef am eich drygioni ac yn gwybod am fy nigofaint.'
34照著你們窺探那地的日數共四十天，一天算一年，你們要擔當罪孽四十年，你們就知道我為甚麼與你們作對。’
35 Myfi, yr ARGLWYDD, a lefarodd; byddaf yn sicr o wneud hyn i bob un o'r cynulliad drygionus hwn sydd wedi cynllwyn yn f'erbyn. Y mae'r diwedd ar eu gwarthaf, a byddant farw yn yr anialwch hwn."
35我耶和華已經說了，我必要這樣對待這聚集反抗我的惡會眾；他們要在這曠野滅盡，在這裡死亡。”
36 Felly, am y dynion a anfonodd Moses i ysb�o'r wlad, sef y rhai a ddychwelodd �'r adroddiad gwael amdani, a pheri i'r holl gynulliad rwgnach yn ei erbyn,
36摩西派去窺探那地的人回來，因為帶回有關那地的惡信，以致全體會眾都向摩西發怨言，
37 eu tynged oedd marw trwy bla gerbron yr ARGLWYDD.
37這些帶回有關那地的惡信的人，都遭受瘟疫死在耶和華面前。
38 Ond o'r dynion hynny a aeth i ysb�o'r wlad, cafodd Josua fab Nun a Caleb fab Jeffunne fyw.
38只有嫩的兒子約書亞和耶孚尼的兒子迦勒，仍然活著。
39 Pan ddywedodd Moses hyn wrth yr holl Israeliaid, dechreuodd y bobl alaru'n ddirfawr.
39擅自出擊，大敗而逃（申1:41~46）摩西把這些話告訴以色列眾人，他們就非常悲哀。
40 Codasant yn fore drannoeth a dringo i'r mynydd-dir, a dweud, "Edrychwch, awn i fyny i'r lle y dywedodd yr ARGLWYDD amdano; oherwydd yr ydym wedi pechu."
40他們清早起來，上山頂去，說：“我們在這裡；我們要上耶和華應許的地方去，因為我們犯了罪。”
41 Ond dywedodd Moses, "Pam yr ydych yn troseddu yn erbyn gorchymyn yr ARGLWYDD? Ni fyddwch yn llwyddo.
41摩西說：“你們為甚麼又違背耶和華的命令呢？這事必不能成功。
42 Peidiwch � mynd i fyny rhag i'ch gelynion eich difa, oherwydd nid yw'r ARGLWYDD gyda chwi.
42你們不要上去，因為耶和華不在你們中間，免得你們在仇敵面前被殺敗。
43 Y mae'r Amaleciaid a'r Canaaneaid o'ch blaen, a byddwch yn syrthio trwy fin y cleddyf; ni fydd yr ARGLWYDD gyda chwi, am eich bod wedi cefnu arno."
43因為亞瑪力人和迦南人都在那裡，在你們面前，你們必倒在刀下；因為你們轉離不跟隨耶和華，耶和華不與你們同在。”
44 Eto, yr oeddent yn benderfynol o ddringo i'r mynydd-dir, er nad aeth Moses nac arch cyfamod yr ARGLWYDD allan o'r gwersyll.
44他們卻擅自上山頂去，但是耶和華的約櫃和摩西並沒有離開營地。
45 Yna daeth yr Amaleciaid a'r Canaaneaid a oedd yn byw yn y mynydd-dir hwnnw i lawr yn eu herbyn, a'u herlid hyd Horma.
45於是，亞瑪力人和住在那山上的迦南人就下來，擊殺他們，粉碎他們，直到何珥瑪。