1 Yn y drydedd flwyddyn i Hosea fab Ela brenin Israel, daeth Heseceia fab Ahas brenin Jwda i'r orsedd.
1希西家作犹大王（代下29:1-2，31:1）
2 Yr oedd yn bump ar hugain oed pan ddaeth yn frenin, a theyrnasodd am naw mlynedd ar hugain yn Jerwsalem. Abi merch Sechareia oedd enw ei fam.
2他登基的时候是二十五岁；他在耶路撒冷作王二十九年，他母亲名叫亚比，是撒迦利雅的女儿。
3 Gwnaeth yr hyn oedd uniawn yng ngolwg yr ARGLWYDD, yn hollol fel y gwnaeth ei dad Dafydd.
3他行耶和华看为正的事，效法他的祖宗大卫一切所行的。
4 Tynnodd ymaith yr uchelfeydd a dryllio'r colofnau a thorri'r pyst Asera, a malu'r sarff bres a wnaeth Moses; oherwydd hyd y dyddiau hynny bu'r Israeliaid yn arogldarthu iddi ac yn ei galw'n Nehustan.
4他废去邱坛，打碎神柱，砍掉亚舍拉；他又打碎摩西所做的铜蛇，因为直到那些日子，以色列人仍然向它焚香，称它作尼忽士但。
5 Ymddiriedai Heseceia yn yr ARGLWYDD, Duw Israel, ac ni fu neb tebyg iddo ymhlith holl frenhinoedd Jwda, ar ei �l nac o'i flaen.
5他倚靠耶和华以色列的 神，在他以前或以后的犹大列王中，没有像他的。
6 Glynodd yn ddiwyro wrth yr ARGLWYDD, a chadw'r gorchmynion a roddodd ef i Moses.
6他忠于耶和华，没有转离不跟从他，谨守他的吩咐，就是他曾吩咐摩西的。
7 Yr oedd yr ARGLWYDD gydag ef, a llwyddai ym mhopeth a wn�i; gwrthryfelodd yn erbyn brenin Asyria a gwrthod ei wasanaethu.
7耶和华和他同在，他所有的征战都得到成功。他背叛亚述王，不再臣服他。
8 Trawodd y Philistiaid, yn du373?r gwylwyr ac yn ddinas gaerog, hyd at Gasa a'i therfynau.
8他攻击非利士人，直到迦萨和它的四境，从哨站以至设防城。
9 Yn y bedwaredd flwyddyn i'r Brenin Heseceia (y seithfed flwyddyn i Hosea fab Ela brenin Israel) ymosododd Salmaneser brenin Asyria ar Samaria a gwarchae arni.
9撒玛利亚被攻陷希西家王在位第四年，就是以色列王以拉的儿子何细亚在位第七年，亚述王撒缦以色上来攻击撒玛利亚，把城围困；
10 Wedi tair blynedd enillodd hi; yn y chweched flwyddyn i Heseceia, sef y nawfed flwyddyn i Hosea brenin Israel, yr enillwyd Samaria.
10过了三年，他们就攻取了撒玛利亚。希西家在位第六年，就是以色列王何细亚在位第九年，撒玛利亚被攻取了。
11 Caethgludodd brenin Asyria yr Israeliaid i Asyria, a'u rhoi yn Hala ac ar lannau afon Habor yn Gosan, ac yn ninasoedd y Mediaid.
11亚述王把以色列人掳到亚述去，把他们徙置在哈腊、哈博河和歌散河，以及玛代人的城里；
12 Bu hyn am nad oeddent wedi gwrando ar lais yr ARGLWYDD eu Duw, ond troseddu yn erbyn ei gyfamod a'r cwbl a orch-mynnodd Moses gwas yr ARGLWYDD; nid oeddent yn gwrando nac yn gwneud.
12这是因为他们不听从耶和华他们 神的话，违背他的约；耶和华的仆人摩西吩咐的一切，他们都不听从，不遵行。
13 Yn y bedwaredd flwyddyn ar ddeg i'r Brenin Heseceia, ymosododd Senacherib brenin Asyria ar holl ddinasoedd caerog Jwda a'u goresgyn.
13亚述王攻打犹大（代下32:1-9；赛36:1-3）希西家王在位第十四年，亚述王西拿基立上来攻击犹大所有的设防城，占据了它们。
14 Yna anfonodd Heseceia brenin Jwda at frenin Asyria i Lachis a dweud, "Rwyf ar fai. Dychwel oddi wrthyf, a thalaf iti beth bynnag a godi arnaf." Rhoddodd brenin Asyria ddirwy o dri chan talent o arian a deg talent ar hugain o aur ar Heseceia brenin Jwda.
14犹大王希西家派人往拉吉去见亚述王说：“我有罪了，请你离我回去吧，你们加于我的处分，我必承当。”于是亚述王罚了犹大王希西家九百公斤银子和一百八十公斤金子。
15 Talodd Heseceia yr holl arian oedd yn nhu375?'r ARGLWYDD ac yng nghoffrau'r palas;
15希西家就把耶和华殿和王宫宝库内所有的金子都给了他。
16 a'r un pryd tynnodd yr aur oddi ar ddrysau a cholofnau teml yr ARGLWYDD, y rhai yr oedd ef ei hun wedi eu goreuro, ac fe'i rhoddodd i frenin Asyria.
16那时，犹大王希西家把耶和华殿门上和自己包在门柱上的金子，都刮了下来，给了亚述王。
17 Anfonodd brenin Asyria y cad-lywydd, y cadfridog a'r prif swyddog gyda byddin gref o Lachis i Jerwsalem at y Brenin Heseceia. Wedi iddynt ddringo i fyny i Jerwsalem, safasant wrth bistyll y llyn uchaf sydd gerllaw priffordd Maes y Pannwr, a galw am y brenin.
17亚述王从拉吉派他珥探、拉伯撒利和拉伯沙基率领大军，往耶路撒冷，到希西家王那里去。他们就上来，去到耶路撒冷。他们到达以后，就站在上池的引水道旁，在漂布地的大路上。
18 Daeth Eliacim fab Hilceia arolygwr y palas, a Sebna yr ysgrifennydd, a Joa fab Asaff y cofiadur, allan atynt;
18他们呼叫王；希勒家的儿子王宫总管以利亚敬、书记舍伯那和亚萨的儿子史官约亚就出来见他们。
19 a dywedodd y prif swyddog wrthynt, "Dywedwch wrth Heseceia mai dyma neges yr ymerawdwr, brenin Asyria; 'Beth yw sail yr hyder hwn sydd gennyt?
19拉伯沙基的恐吓（赛36:4-12）拉伯沙基对他们说：“你们要对希西家说：‘亚述大王这样说：你所倚赖的这种防御算是什么呢？
20 A wyt ti'n meddwl bod geiriau yn gwneud y tro ar gyfer rhyfel, yn lle cynllun a nerth? Ar bwy, ynteu, yr wyt yn dibynnu wrth godi gwrthryfel yn f'erbyn?
20你说有作战的智谋和能力，只是嘴上空言，现在你倚赖谁才背叛我呢？
21 Ai yr Aifft � ffon o gorsen wedi ei hysigo, sy'n rhwygo ac yn agor llaw dyn os pwysa arni? Un felly yw Pharo brenin yr Aifft i bwy bynnag sy'n dibynnu arno.
21你看，你倚赖埃及这压伤的芦苇做的手杖，人若是倚靠它，它必刺入他的手，把手刺伤，埃及王法老对所有倚赖他的人正是这样。
22 Neu os dywedi wrthyf, "Yr ydym yn dibynnu ar yr ARGLWYDD ein Duw", onid ef yw'r un y tynnodd Heseceia ei uchelfeydd a'i allorau, a dweud wrth Jwda a Jerwsalem, "O flaen yr allor hon yn Jerwsalem yr addolwch?"'
22如果你们对我说：我们倚靠的是耶和华我们的 神，希西家不是曾把他的邱坛和祭坛废去，又对犹大人和耶路撒冷人说：你们要在耶路撒冷这祭坛前敬拜吗？
23 Yn awr, ynteu, beth am daro bargen �'m meistr, brenin Asyria? Rhoddaf ddwy fil o feirch iti, os gelli di gael marchogion iddynt.
23现在，你可以和我主亚述王打赌，我给你二千匹战马，看你能否派出骑兵来骑它们？
24 Sut, ynteu, y gelli wrthsefyll un capten o blith gweision lleiaf fy meistr, a dibynnu ar yr Aifft am gerbydau a marchogion?
24否则，你怎能使我主最小的一位臣仆转脸逃跑呢？你竟然倚赖埃及供应战车和战马吗？
25 Heblaw hyn, ai heb yr ARGLWYDD y deuthum i fyny yn erbyn y lle hwn i'w ddinistrio? Yr ARGLWYDD a ddywedodd wrthyf, 'Dos i fyny yn erbyn y wlad hon a dinistria hi.'"
25现在，我上来攻击这地方，要毁灭它，不是有耶和华的意思吗？耶和华曾对我说：上去攻击那地，把它毁灭。’”
26 Atebwyd y prif swyddog gan Eliacim fab Hilceia a Sebna a Joa, "Gwell gennym iti siarad � ni yn Aramaeg, oherwydd yr ydym yn ei deall, a pheidio � siarad yn Hebraeg yng nghlyw'r bobl sydd ar y mur."
26希勒家的儿子以利亚敬、舍伯那和约亚对拉伯沙基说：“请用亚兰语和你的仆人们说话，因为我们听得懂；不要用犹大语和我们说话，免得传入在城墙上的人民的耳中。”
27 Ond dywedodd y prif swyddog wrthynt, "Ai at eich meistr a chwi yma yr anfonodd fy meistr fi i ddweud fy neges, yn hytrach nag at y bobl? Onid hefyd at y dynion sydd ar y mur, ac a fydd, fel chwithau, yn bwyta eu tom ac yn yfed eu du373?r eu hunain?"
27拉伯沙基对他们说：“我主派我来，只是对你的主和你说这些话吗？不也是对坐在城墙上，和你们在一起吃自己的粪、喝自己的尿的人民说的吗？”
28 Yna fe safodd y prif swyddog a gweiddi'n uchel mewn Hebraeg, "Clywch eiriau'r ymerawdwr, brenin Asyria.
28劝降的话（代下32:9-19；赛36:13-22）于是拉伯沙基站着，用犹大语大声喊着，说：“你们要听亚述大王的话。
29 Dyma y mae'n ei ddweud, 'Peidiwch � gadael i Heseceia eich twyllo; ni all ef eich gwaredu o'm llaw.
29王这样说：‘不要给希西家欺骗了你们，因为他不能从我的手中解救你们；
30 Peidiwch � chymryd eich perswadio ganddo i ddibynnu ar yr ARGLWYDD pan yw'n dweud, Bydd yr ARGLWYDD yn siu373?r o'n gwaredu ni, ac ni roir y ddinas hon i afael brenin Asyria.'
30也不要让希西家欺骗你们去信赖耶和华说：耶和华一定会解救我们，这城必不会交在亚述王的手中。
31 Peidiwch � gwrando ar Heseceia. Dyma eiriau brenin Asyria: 'Gwnewch delerau heddwch � mi, dewch allan ataf, ac yna caiff pob un fwyta o'i winwydden ac o'i ffigysbren, ac yfed o ddu373?r ei ffynnon ei hun,
31不要听从希西家，因为亚述王这样说：你们要与我和好，出来向我投降，各人就可以吃自己的葡萄树和无花果树的果子，喝自己水池里的水。
32 nes imi ddyfod i'ch dwyn i wlad debyg i'ch gwlad eich hun, gwlad u375?d a gwin, gwlad bara a gwinllannoedd, gwlad olewydd, olew a m�l; a chewch fyw ac nid marw.' Peidiwch � gwrando ar Heseceia yn eich hudo trwy ddweud, 'Bydd yr ARGLWYDD yn ein gwaredu.'
32直到我来带你们到一个像你们国家的地方，那地方有五谷新酒，粮食和葡萄园，橄榄树和蜂蜜，你们必可以活着，不会死亡。不要听从希西家，因为他误导你们说：耶和华必解救我们。
33 A yw duw unrhyw un o'r cenhedloedd wedi gwaredu ei wlad o afael brenin Asyria?
33列国的神真能解救他们的国土脱离亚述王的手吗？
34 Ple mae duwiau Hamath ac Arpad? Ple mae duwiau Seffarfaim, Hena ac Ifa? A wnaethant hwy waredu Samaria o'm gafael?
34哈马和亚珥拔的神在哪里呢？西法瓦音、希拿和以瓦的神在哪里呢？他们可以解救撒玛利亚脱离我的手吗？
35 Prun o holl dduwiau'r gwledydd hyn sydd wedi gwaredu ei wlad o'm gafael? Sut felly y bydd i'r ARGLWYDD waredu Jerwsalem o'm gafael?"
35这些国家所有的神，有哪一个曾解救他自己的国家脱离我的手呢？难道耶和华能解救耶路撒冷脱离我的手吗？’”
36 Cadw'n ddistaw a wnaeth y bobl, heb ateb gair, oherwydd yr oedd y brenin wedi rhoi gorchymyn nad oeddent i'w ateb.
36众民都不出声，一句话也不回答他，因为王吩咐他们：“不要回答他。”
37 Yna daeth Eliacim fab Hilceia, arolygwr y palas, a Sebna yr ysgrifennydd, a Joa fab Asaff, y cofiadur, at Heseceia, a'u dillad wedi eu rhwygo, ac adrodd wrtho eiriau'r prif swyddog.
37当时王宫总管希勒家的儿子以利亚敬、书记舍伯那和亚萨的儿子史官约亚来到希西家那里，他们的衣服都撕裂了，他们把拉伯沙基的话都告诉了他。