1 Diarhebion Solomon fab Dafydd, brenin Israel �
1LOS proverbios de Salomón, hijo de David, rey de Israel:
2 i gael doethineb ac addysg, i ddeall geiriau deallus,
2Para entender sabiduría y doctrina; Para conocer las razones prudentes;
3 i dderbyn addysg fuddiol, cyfiawnder, barn, ac uniondeb,
3Para recibir el consejo de prudencia, Justicia, y juicio y equidad;
4 i roi craffter i'r gwirion, a gwybodaeth a synnwyr i'r ifanc.
4Para dar sagacidad á los simples, Y á los jóvenes inteligencia y cordura.
5 Y mae'r doeth yn gwrando ac yn cynyddu mewn dysg, a'r deallus yn ennill medrusrwydd,
5Oirá el sabio, y aumentará el saber; Y el entendido adquirirá consejo;
6 i ddeall dameg a'i dehongliad, dywediadau'r doeth a'u posau.
6Para entender parábola y declaración; Palabras de sabios, y sus dichos oscuros.
7 Ofn yr ARGLWYDD yw dechrau gwybodaeth, ond y mae ffyliaid yn diystyru doethineb a disgyblaeth.
7El principio de la sabiduría es el temor de Jehová: Los insensatos desprecian la sabiduría y la enseñanza.
8 Fy mab, gwrando ar addysg dy dad, paid � gwrthod cyfarwyddyd dy fam;
8Oye, hijo mío, la doctrina de tu padre, Y no desprecies la dirección de tu madre:
9 bydd yn dorch brydferth ar dy ben, ac yn gadwyn am dy wddf.
9Porque adorno de gracia serán á tu cabeza, Y collares á tu cuello.
10 Fy mab, os hudir di gan bechaduriaid, paid � chytuno � hwy.
10Hijo mío, si los pecadores te quisieren engañar, No consientas.
11 Fe ddywedant, "Tyrd gyda ni, inni gynllwynio i dywallt gwaed, a llechu'n ddiachos yn erbyn y diniwed;
11Si dijeren: Ven con nosotros, Pongamos asechanzas á la sangre, Acechemos sin motivo al inocente;
12 fel Sheol, llyncwn hwy'n fyw ac yn gyfan, fel rhai'n disgyn i'r pwll;
12Los tragaremos vivos como el sepulcro, Y enteros, como los que caen en sima;
13 fe gymerwn bob math ar gyfoeth, a llenwi ein tai ag ysbail;
13Hallaremos riquezas de todas suertes, Henchiremos nuestras casas de despojos;
14 bwrw dy goelbren gyda ni, a bydd un pwrs rhyngom i gyd."
14Echa tu suerte entre nosotros; Tengamos todos una bolsa:
15 Fy mab, paid � mynd yr un ffordd � hwy; cadw dy droed oddi ar eu llwybr.
15Hijo mío, no andes en camino con ellos; Aparta tu pie de sus veredas:
16 Oherwydd y mae eu traed yn rhuthro at ddrwg, ac yn prysuro i dywallt gwaed.
16Porque sus pies correrán al mal, E irán presurosos á derramar sangre.
17 Yn sicr, ofer yw gosod rhwyd yng ngolwg unrhyw aderyn hedegog.
17Porque en vano se tenderá la red Ante los ojos de toda ave;
18 Am eu gwaed eu hunain y maent yn cynllwynio, ac yn llechu yn eu herbyn eu hunain.
18Mas ellos á su propia sangre ponen asechanzas, Y á sus almas tienden lazo.
19 Dyma dynged pob un awchus am elw; y mae'n cymryd einioes y sawl a'i piau.
19Tales son las sendas de todo el que es dado á la codicia, La cual prenderá el alma de sus poseedores.
20 Y mae doethineb yn galw'n uchel yn y stryd, yn codi ei llais yn y sgw�r,
20La sabiduría clama de fuera, Da su voz en las plazas:
21 yn gweiddi ar ben y muriau, yn traethu ei geiriau ym mynedfa pyrth y ddinas.
21Clama en los principales lugares de concurso; En las entradas de las puertas de la ciudad dice sus razones:
22 Chwi'r rhai gwirion, pa hyd y bodlonwch ar fod yn wirion, ac yr ymhyfryda'r gwatwarwyr mewn gwatwar, ac y cas� ffyliaid wybodaeth?
22¿Hasta cuándo, oh simples, amaréis la simpleza, Y los burladores desearán el burlar, Y los insensatos aborrecerán la ciencia?
23 Os newidiwch eich ffyrdd dan fy ngherydd, tywalltaf fy ysbryd arnoch, a gwneud i chwi ddeall fy ngeiriau.
23Volveos á mi reprensión: He aquí yo os derramaré mi espíritu, Y os haré saber mis palabras.
24 Ond am i mi alw, a chwithau heb ymateb, ac imi estyn fy llaw, heb neb yn gwrando;
24Por cuanto llamé, y no quisisteis: Extendí mi mano, y no hubo quien escuchase;
25 am i chwi ddiystyru fy holl gyngor, a gwrthod fy ngherydd �
25Antes desechasteis todo consejo mío, Y mi reprensión no quisisteis:
26 am hynny, chwarddaf ar eich dinistr, a gwawdio pan ddaw dychryn arnoch,
26También yo me reiré en vuestra calamidad, Y me burlaré cuando os viniere lo que teméis;
27 pan ddaw dychryn arnoch fel corwynt, a dinistr yn taro fel storm, pan ddaw adfyd a gwasgfa arnoch.
27Cuando viniere como una destrucción lo que teméis, Y vuestra calamidad llegare como un torbellino; Cuando sobre vosotros viniere tribulación y angustia.
28 Yna galwant arnaf, ond nid atebaf; fe'm ceisiant yn ddyfal, ond heb fy nghael.
28Entonces me llamarán, y no responderé; Buscarme han de mañana, y no me hallarán:
29 Oherwydd iddynt gas�u gwybodaeth, a throi oddi wrth ofn yr ARGLWYDD,
29Por cuanto aborrecieron la sabiduría, Y no escogieron el temor de Jehová,
30 a gwrthod fy nghyngor, ac anwybyddu fy holl gerydd,
30Ni quisieron mi consejo, Y menospreciaron toda reprensión mía:
31 c�nt fwyta o ffrwyth eu ffyrdd, a syrffedu ar eu cynlluniau.
31Comerán pues del fruto de su camino, Y se hartarán de sus consejos.
32 Oherwydd bydd anufudd-dod y gwirion yn eu lladd, a difrawder y ffyliaid yn eu difa.
32Porque el reposo de los ignorantes los matará, Y la prosperidad de los necios los echará á perder.
33 Ond bydd yr un a wrendy arnaf yn byw'n ddiogel, yn dawel heb ofni drwg.
33Mas el que me oyere, habitará confiadamente, Y vivirá reposado, sin temor de mal.