1 Fel y mae pryfed meirw yn gwneud i ennaint y peraroglydd ddrewi, felly y mae ychydig ffolineb yn tynnu oddi wrth ddoethineb ac anrhydedd.
1Dead flies cause the oil of the perfumer to send forth an evil odor; so does a little folly outweigh wisdom and honor.
2 Y mae calon y doeth yn ei arwain i'r dde, ond calon y ff�l yn ei droi i'r chwith.
2A wise man’s heart is at his right hand, but a fool’s heart at his left.
3 Pan yw'r ff�l yn cerdded ar y ffordd, nid oes synnwyr ganddo, ac y mae'n dweud wrth bawb ei fod yn ynfyd.
3Yes also, when the fool walks by the way, his understanding fails him, and he says to everyone that he is a fool.
4 Os enynnir llid y llywodraethwr yn dy erbyn, paid ag ymddiswyddo; y mae pwyll yn tymheru troseddau mawr.
4If the spirit of the ruler rises up against you, don’t leave your place; for gentleness lays great offenses to rest.
5 Gwelais beth drwg dan yr haul, sef camgymeriad yn deillio oddi wrth y llywodraethwr:
5There is an evil which I have seen under the sun, the sort of error which proceeds from the ruler.
6 ffu373?l wedi ei osod mewn safleoedd pwysig, a'r cyfoethog wedi eu gosod yn israddol.
6Folly is set in great dignity, and the rich sit in a low place.
7 Gwelais weision ar geffylau, a thywysogion yn cerdded fel gweision.
7I have seen servants on horses, and princes walking like servants on the earth.
8 Y mae'r un sy'n cloddio pwll yn syrthio iddo, a'r sawl sy'n chwalu clawdd yn cael ei frathu gan neidr.
8He who digs a pit may fall into it; and whoever breaks through a wall may be bitten by a snake.
9 Y mae'r un sy'n symud cerrig yn cael niwed ganddynt, a'r sawl sy'n hollti coed yn cael dolur ganddynt.
9Whoever carves out stones may be injured by them. Whoever splits wood may be endangered thereby.
10 Os yw bwyell yn ddi-fin, a heb ei hogi, yna rhaid defnyddio mwy o nerth; ond y mae medr yn dod � llwyddiant.
10If the axe is blunt, and one doesn’t sharpen the edge, then he must use more strength; but skill brings success.
11 Os na swynir neidr cyn iddi frathu, nid oes mantais o gael swynwr.
11If the snake bites before it is charmed, then is there no profit for the charmer’s tongue.
12 Y mae geiriau'r doeth yn ennill ffafr, ond geiriau'r ff�l yn ei ddinistrio.
12The words of a wise man’s mouth are gracious; but a fool is swallowed by his own lips.
13 Y mae ei eiriau'n dechrau yn ff�l, ac yn diweddu mewn ynfydrwydd llwyr,
13The beginning of the words of his mouth is foolishness; and the end of his talk is mischievous madness.
14 a'r ffu373?l yn amlhau geiriau. Nid oes neb yn gwybod beth a ddaw, a phwy a all ddweud wrth neb beth fydd ar ei �l?
14A fool also multiplies words. Man doesn’t know what will be; and that which will be after him, who can tell him?
15 Y mae llafur y ff�l yn ei wneud yn lluddedig, ac ni u373?yr sut i fynd i'r ddinas.
15The labor of fools wearies every one of them; for he doesn’t know how to go to the city.
16 Gwae di, wlad, pan fydd gwas yn frenin arnat, a'th dywysogion yn gwledda yn y bore!
16Woe to you, land, when your king is a child, and your princes eat in the morning!
17 Gwyn dy fyd, wlad, pan fydd dy frenin yn fab pendefig, a'th dywysogion yn gwledda ar yr amser priodol, a hynny i gryfhau ac nid i feddwi!
17Happy are you, land, when your king is the son of nobles, and your princes eat in due season, for strength, and not for drunkenness!
18 Y mae'r trawstiau'n dadfeilio o ganlyniad i ddiogi, a'r tu375?'n gollwng o achos llaesu dwylo.
18By slothfulness the roof sinks in; and through idleness of the hands the house leaks.
19 I gael llawenydd y paratoir gwledd, ac y mae gwin yn llonni bywyd, ac arian yn ateb i bopeth.
19A feast is made for laughter, and wine makes the life glad; and money is the answer for all things.
20 Paid � melltithio'r brenin yn dy feddwl, na'r cyfoethog yn dy ystafell wely, oherwydd gall adar yr awyr gario dy lais, a pherchen adain fynegi'r hyn a ddywedi.
20Don’t curse the king, no, not in your thoughts; and don’t curse the rich in your bedroom: for a bird of the sky may carry your voice, and that which has wings may tell the matter.