1 Y mae gwraig ddoeth yn adeiladu ei thu375?, ond y ff�l yn ei dynnu i lawr �'i dwylo'i hun.
1Every wise woman builds her house, but the foolish one tears it down with her own hands.
2 Y mae'r un sy'n rhodio'n gywir yn ofni'r ARGLWYDD, ond y cyfeiliornus ei ffyrdd yn ei ddirmygu.
2He who walks in his uprightness fears Yahweh, but he who is perverse in his ways despises him.
3 Yng ngeiriau'r ff�l y mae gwialen i'w gefn, ond y mae ymadroddion y doeth yn ei amddiffyn.
3The fool’s talk brings a rod to his back, but the lips of the wise protect them.
4 Heb ychen y mae'r preseb yn wag, ond trwy nerth ych ceir cynnyrch llawn.
4Where no oxen are, the crib is clean, but much increase is by the strength of the ox.
5 Nid yw tyst gonest yn dweud celwydd, ond y mae gau dyst yn pentyrru anwireddau.
5A truthful witness will not lie, but a false witness pours out lies.
6 Chwilia'r gwatwarwr am ddoethineb heb ei chael, ond daw gwybodaeth yn rhwydd i'r deallus.
6A scoffer seeks wisdom, and doesn’t find it, but knowledge comes easily to a discerning person.
7 Cilia oddi wrth yr un ff�l, oherwydd ni chei eiriau deallus ganddo.
7Stay away from a foolish man, for you won’t find knowledge on his lips.
8 Y mae doethineb y call yn peri iddo ddeall ei ffordd, ond ffolineb y ffyliaid yn camarwain.
8The wisdom of the prudent is to think about his way, but the folly of fools is deceit.
9 Y mae ffyliaid yn gwawdio euogrwydd, ond yr uniawn yn deall beth sy'n dderbyniol.
9Fools mock at making atonement for sins, but among the upright there is good will.
10 Gu373?yr y galon am ei chwerwder ei hun, ac ni all dieithryn gyfranogi o'i llawenydd.
10The heart knows its own bitterness and joy; he will not share these with a stranger.
11 Dinistrir tu375?'r drygionus, ond ffynna pabell yr uniawn.
11The house of the wicked will be overthrown, but the tent of the upright will flourish.
12 Y mae ffordd sy'n ymddangos yn union, ond sy'n arwain i farwolaeth yn ei diwedd.
12There is a way which seems right to a man, but in the end it leads to death.
13 Hyd yn oed wrth chwerthin gall fod y galon yn ofidus, a llawenydd yn troi'n dristwch yn y diwedd.
13Even in laughter the heart may be sorrowful, and mirth may end in heaviness.
14 Digonir y gwrthnysig gan ei ffyrdd ei hun, a'r daionus gan ei weithredoedd yntau.
14The unfaithful will be repaid for his own ways; likewise a good man will be rewarded for his ways.
15 Y mae'r gwirion yn credu pob gair, ond y mae'r call yn ystyried pob cam.
15A simple man believes everything, but the prudent man carefully considers his ways.
16 Y mae'r doeth yn ofalus ac yn cilio oddi wrth ddrwg, ond y mae'r ff�l yn ddiofal a gorhyderus.
16A wise man fears, and shuns evil, but the fool is hotheaded and reckless.
17 Y mae'r diamynedd yn gweithredu'n ff�l, a chaseir yr un dichellgar.
17He who is quick to become angry will commit folly, and a crafty man is hated.
18 Ffolineb yw rhan y rhai gwirion, ond gwybodaeth yw coron y rhai call.
18The simple inherit folly, but the prudent are crowned with knowledge.
19 Ymgryma'r rhai drwg o flaen pobl dda, a'r drygionus wrth byrth y cyfiawn.
19The evil bow down before the good, and the wicked at the gates of the righteous.
20 Caseir y tlawd hyd yn oed gan ei gydnabod, ond y mae digon o gyfeillion gan y cyfoethog.
20The poor person is shunned even by his own neighbor, but the rich person has many friends.
21 Y mae'r un a ddirmyga'i gymydog yn pechu, ond dedwydd yw'r un sy'n garedig wrth yr anghenus.
21He who despises his neighbor sins, but blessed is he who has pity on the poor.
22 Onid yw'r rhai sy'n cynllwynio drwg yn cyfeiliorni, ond y rhai sy'n cynllunio da yn deyrngar a ffyddlon?
22Don’t they go astray who plot evil? But love and faithfulness belong to those who plan good.
23 Ym mhob llafur y mae elw, ond y mae gwag-siarad yn arwain i angen.
23In all hard work there is profit, but the talk of the lips leads only to poverty.
24 Eu craffter yw coron y doeth, ond ffolineb yw addurn y ffyliaid.
24The crown of the wise is their riches, but the folly of fools crowns them with folly.
25 Y mae tyst geirwir yn achub bywydau, ond y mae'r twyllwr yn pentyrru celwyddau.
25A truthful witness saves souls, but a false witness is deceitful.
26 Yn ofn yr ARGLWYDD y mae sicrwydd y cadarn, a bydd yn noddfa i'w blant.
26In the fear of Yahweh is a secure fortress, and he will be a refuge for his children.
27 Y mae ofn yr ARGLWYDD yn ffynnon fywiol i arbed rhag maglau marwolaeth.
27The fear of Yahweh is a fountain of life, turning people from the snares of death.
28 Yn amlder pobl y mae anrhydedd brenin; ond heb bobl, dinistrir llywodraethwr.
28In the multitude of people is the king’s glory, but in the lack of people is the destruction of the prince.
29 Y mae digon o ddeall gan yr amyneddgar, ond dyrchafu ffolineb a wna'r byr ei dymer.
29He who is slow to anger has great understanding, but he who has a quick temper displays folly.
30 Meddwl iach yw iechyd y corff, ond cancr i'r esgyrn yw cenfigen.
30The life of the body is a heart at peace, but envy rots the bones.
31 Y mae'r un sy'n gorthrymu'r tlawd yn amharchu ei Greawdwr, ond y sawl sy'n trugarhau wrth yr anghenus yn ei anrhydeddu.
31He who oppresses the poor shows contempt for his Maker, but he who is kind to the needy honors him.
32 Dymchwelir y drygionus gan ei ddrygioni ei hun, ond caiff y cyfiawn loches hyd yn oed wrth farw.
32The wicked is brought down in his calamity, but in death, the righteous has a refuge.
33 Trig doethineb ym meddwl y deallus, ond dirmygir hi ymysg ffyliaid.
33Wisdom rests in the heart of one who has understanding, and is even made known in the inward part of fools.
34 Y mae cyfiawnder yn dyrchafu cenedl, ond pechod yn warth ar bobloedd.
34Righteousness exalts a nation, but sin is a disgrace to any people.
35 Rhydd brenin ffafr i was deallus, ond digia wrth yr un a'i sarha.
35The king’s favor is toward a servant who deals wisely, but his wrath is toward one who causes shame.