1 Y mae'r un sy'n cadw ar wah�n yn ceisio cweryl, ac yn ymosod ar bob cynllun.
1An unfriendly man pursues selfishness, and defies all sound judgment.
2 Nid yw'r ynfyd yn ymhyfrydu mewn deall, dim ond mewn mynegi ei feddwl ei hun.
2A fool has no delight in understanding, but only in revealing his own opinion.
3 Yn dilyn drygioni fe ddaw dirmyg, a gwarth ar �l amarch.
3When wickedness comes, contempt also comes, and with shame comes disgrace.
4 Y mae geiriau yn ddyfroedd dyfnion, yn ffrwd yn byrlymu, yn ffynnon doethineb.
4The words of a man’s mouth are like deep waters. The fountain of wisdom is like a flowing brook.
5 Nid da yw dangos ffafr tuag at y drygionus, i amddifadu'r cyfiawn o farn.
5To be partial to the faces of the wicked is not good, nor to deprive the innocent of justice.
6 Y mae genau'r ynfyd yn arwain at gynnen, a'i eiriau yn gofyn am gurfa.
6A fool’s lips come into strife, and his mouth invites beatings.
7 Genau'r ynfyd yw ei ddinistr, ac y mae ei eiriau yn fagl iddo'i hun.
7A fool’s mouth is his destruction, and his lips are a snare to his soul.
8 Y mae geiriau'r straegar fel danteithion sy'n mynd i lawr i'r cylla.
8The words of a gossip are like dainty morsels: they go down into a person’s innermost parts.
9 Y mae'r diog yn ei waith yn frawd i'r un sy'n dwyn dinistr.
9One who is slack in his work is brother to him who is a master of destruction.
10 Y mae enw'r ARGLWYDD yn du373?r cadarn; rhed y cyfiawn ato ac y mae'n ddiogel.
10The name of Yahweh is a strong tower: the righteous run to him, and are safe.
11 Golud y cyfoethog yw ei ddinas gadarn, ac y mae fel mur cryf yn ei dyb ei hun.
11The rich man’s wealth is his strong city, like an unscalable wall in his own imagination.
12 Cyn dyfod dinistr, y mae'r galon yn falch, ond daw gostyngeiddrwydd o flaen anrhydedd.
12Before destruction the heart of man is proud, but before honor is humility.
13 Y mae'r un sy'n ateb cyn gwrando yn dangos ffolineb ac amarch.
13He who gives answer before he hears, that is folly and shame to him.
14 Gall ysbryd rhywun ei gynnal yn ei afiechyd, ond os yw'r ysbryd yn isel, pwy a'i cwyd?
14A man’s spirit will sustain him in sickness, but a crushed spirit, who can bear?
15 Y mae meddwl deallus yn ennill gwybodaeth, a chlust y doeth yn chwilio am ddeall.
15The heart of the discerning gets knowledge. The ear of the wise seeks knowledge.
16 Y mae rhodd rhywun yn agor drysau iddo, ac yn ei arwain at y mawrion.
16A man’s gift makes room for him, and brings him before great men.
17 Y mae'r cyntaf i ddadlau ei achos yn ymddangos yn gyfiawn, nes y daw ei wrthwynebwr a'i groesholi.
17He who pleads his cause first seems right; until another comes and questions him.
18 Rhydd y coelbren derfyn ar gwerylon, ac y mae'n dyfarnu rhwng y cedyrn.
18The lot settles disputes, and keeps strong ones apart.
19 Y mae brawd a dramgwyddwyd fel caer gadarn, a chwerylon fel bollt castell.
19A brother offended is more difficult than a fortified city; and disputes are like the bars of a castle.
20 O ffrwyth ei enau y digonir cylla pob un, a chynnyrch ei wefusau sy'n ei ddiwallu.
20A man’s stomach is filled with the fruit of his mouth. With the harvest of his lips he is satisfied.
21 Y mae'r tafod yn gallu rhoi marwolaeth neu fywyd, ac y mae'r rhai sy'n ei hoffi yn bwyta'i ffrwyth.
21Death and life are in the power of the tongue; those who love it will eat its fruit.
22 Y sawl sy'n cael gwraig sy'n cael daioni ac yn ennill ffafr gan yr ARGLWYDD.
22Whoever finds a wife finds a good thing, and obtains favor of Yahweh.
23 Y mae'r tlawd yn siarad yn ymbilgar, ond y cyfoethog yn ateb yn arw.
23The poor plead for mercy, but the rich answer harshly.
24 Honni eu bod yn gyfeillion a wna rhai; ond ceir hefyd gyfaill sy'n glynu'n well na brawd.
24A man of many companions may be ruined, but there is a friend who sticks closer than a brother.