1وقتی با شخصی مهمی غذا می خوری، بخاطر داشته باش که با چه کسی نشسته ای.
1Wenn du zu Tische sitzest mit einem Herrscher, so bedenke, wen du vor dir hast!
2اگر شخص پُرخوری هستی، کارد را بر گلوی خود بگذار
2Setze ein Messer an deine Kehle, wenn du allzu gierig bist!
3و حریص غذاهای لذیذ او نباش، زیرا ممکن است ترا فریب بدهد.
3Laß dich nicht gelüsten nach seinen Leckerbissen; denn das ist ein trügerisches Brot!
4عاقل باش و برای کسب ثروت، خود را خسته نکن،
4Bemühe dich nicht, reich zu werden; aus eigener Einsicht laß davon!
5زیرا ثروت پایدار نیست و مانند عقاب می پرد و ناپدید می شود.
5Kaum hast du dein Auge darauf geworfen, so ist er nicht mehr da; denn sicherlich schafft er sich Flügel wie ein Adler, der gen Himmel fliegt.
6از خوان شخص خسیس غذا نخور و برای طعام های لذیذ او حریص نباش،
6Iß kein Brot bei einem Mißgünstigen und sei nicht begierig nach seinen Leckerbissen!
7زیرا او حساب هرچه را که بخوری در فکر خود نگاه می دارد. او تعارف می کند و می گوید: «بخور و بنوش»، اما این را از صمیم دل نمی گوید.
7Denn so sehr es ihm auch in der Seele zuwider ist, so spricht er doch zu dir: «Iß und trink!» aber er gönnt es dir nicht.
8لقمه ای را که خورده ای استفراغ خواهی کرد و تشکرات تو برباد خواهند رفت.
8Den Bissen, den du gegessen hast, mußt du wieder ausspeien, und deine freundlichen Worte hast du verschwendet.
9آدم احمق را نصیحت نکن، زیرا او سخنان حکیمانۀ ترا بی اهمیت می شمارد.
9Sprich keinem Toren zu; denn er wird deine weisen Reden nur verachten!
10سرحد مُلک خود را که از قدیم تعیین شده تغییر نده و زمین یتیمان را بزور نگیر،
10Verrücke die Grenze der Witwe nicht und betritt nicht das Feld der Waisen!
11زیرا خداوند «حامی» آن ها باقدرت است و به داد آن ها می رسد.
11Denn ihr Erlöser ist stark; der wird ihre Sache wider dich führen.
12وقتی معلم ترا تعلیم می دهد، از صمیم دل به سخنان آموزندۀ آنها گوش بده.
12Ergib dein Herz der Zucht und neige deine Ohren zu den Lehren der Erfahrung.
13از تأدیب کردن فرزند خویش کوتاهی نکن، زیرا تنبیه او را نمی کشد،
13Erspare dem Knaben die Züchtigung nicht; wenn du ihn mit der Rute schlägst, stirbt er nicht.
14بلکه جان او را از هلاکت نجات می دهد.
14Indem du ihn mit der Rute schlägst, rettest du seine Seele vom Tode.
15فرزندم، اگر حکمت بیآموزی، دل من شاد می شود،
15Mein Sohn, wenn dein Herz weise wird, so ist das auch für mein Herz eine Freude!
16و هنگامی که سخن راست بگوئی تمام وجودم به وجد می آید.
16Und meine Nieren frohlocken, wenn deine Lippen reden, was richtig ist.
17به بدکاران حسادت نورز، بلکه آرزوی تو اطاعت از خداوند باشد،
17Dein Herz ereifere sich nicht für die Sünder, sondern für die Furcht des HERRN den ganzen Tag!
18زیرا در اینصورت آیندۀ خوبی خواهی داشت و امید تو برباد نخواهد رفت.
18Denn sicherlich gibt es eine Zukunft, und deine Hoffnung soll nicht vernichtet werden.
19فرزندم، عاقل باش و به سخنانم گوش بده. در راه راست قدم بردار
19Höre, mein Sohn, sei weise, und dein Herz wandle den richtigen Weg!
20و با مردم شرابخور و شکم پرست معاشرت نکن،
20Geselle dich nicht zu den Weinsäufern und zu denen, die sich übermäßigem Fleischgenuß ergeben;
21زیرا کسانی که کارشان فقط خوردن و خوابیدن است، فقیر و محتاج می شوند.
21denn Säufer und Schlemmer verarmen, und Schläfrigkeit kleidet in Lumpen.
22به نصیحت پدرت که ترا به وجود آورده است، گوش بده و مادرت را هنگامی که پیر می شود، خوار نشمار.
22Gehorche deinem Vater, der dich gezeugt hat, und verachte deine Mutter nicht, wenn sie alt wird.
23در پی حقیقت باش و حکمت و ادب و دانش را کسب کن و به هیچ قیمتی آن ها را از دست نده.
23Kaufe Wahrheit und verkaufe sie nicht, Weisheit und Zucht und Vernunft!
24فرزند راستکار و دانا باش تا باعث خوشی و خوشنودی پدر و مادرت شوی.
24Ein Vater frohlockt über einen rechtschaffenen Sohn, und wer einen Weisen gezeugt hat, freut sich über ihn.
25فرزندم، سخنان مرا بشنو و زندگی مرا سرمشق خود قرار ده.
25So mögen sich denn Vater und Mutter deiner freuen und frohlocken, die dich geboren hat!
26بدان که زن بدکاره دام خطرناکی است.
26Gib mir, mein Sohn, dein Herz, und laß deinen Augen meine Wege wohlgefallen!
27او مانند راهزن در کمین قربانی های خود می نشیند و به تعداد مردم خیانتکار می افزاید.
27Denn die Hure ist eine tiefe Grube, und die Fremde ist ein gefährliches Loch.
28مصیبت و بدبختی نصیب چه کسی می شود؟ آن کیست که همیشه جنگ و دعوا برپا می کند، بی جهت زخمی می شود و چشمانش تار می گردند؟
28Dazu lauert sie wie ein Räuber und vermehrt die Abtrünnigen unter den Menschen.
29کسی که دایم شراب می خورد و بدنبال میگساری می رود.
29Wo ist Ach? Wo ist Weh? Wo sind Streitigkeiten? Wo ist Klage? Wo sind Wunden ohne Ursache? Wo sind trübe Augen?
30پس فریفتۀ شراب گلگون نشو که در پیاله به تو چشمک می زند و بعد آهسته از گلویت پائین می رود،
30Bei denen, die sich beim Wein verspäten, die kommen, um Getränke zu versuchen!
31در آخر، مثل مار کشنده ترا نیش می زند و مانند کفچه مار ترا می گزد.
31Siehe nicht darauf, wie der Wein rötlich schillert, wie er im Becher perlt!
32چشمانت چیزهای عجیب و غریب می بینند و گرفتار وهم و خیال می گردی.
32Er gleitet leicht hinunter; aber hernach beißt er wie eine Schlange und sticht wie eine Otter!
33مانند کسی می شوی که در بحر خوابیده و با امواج آن دست و پنجه نرم می کند.می گوئی: «مرا زدند، اما دردی را احساس نمی کنم. چه وقت به هوش می آیم تا یک پیالۀ دیگر بنوشم؟»
33Deine Augen werden seltsame Dinge sehen, und dein Herz wird verworrenes Zeug reden;
34می گوئی: «مرا زدند، اما دردی را احساس نمی کنم. چه وقت به هوش می آیم تا یک پیالۀ دیگر بنوشم؟»
34du wirst sein wie einer, der auf dem Meere schläft und wie einer, der im Mastkorb oben liegt.
35«Man schlug mich, aber es tat mir nicht weh; man prügelte mich, aber ich merkte es nicht! Wenn ich ausgeschlafen habe, so will ich ihn wieder aufsuchen!»