¹Proverbs of Solomon, son of David, king of Israel:

¹ امثال سلیمان، پسر داوود، پادشاه ‌اسرائیل.

²to know wisdom and instruction; to discern the words of understanding;

² این مثلها به شما کمک می‌کنند تا حکمت و نصیحت مفید را تشخیص داده و سخنان پر معنی را بفهمید.

³to receive the instruction of wisdom, righteousness and judgment, and equity;

³ آنها می‌توانند به شما یاد دهند که چگونه عاقلانه و با عدالت و انصاف زندگی کنید.

⁴to give prudence to the simple, to the young man knowledge and discretion.

⁴ آنها می‌توانند به اشخاص بی‌تجربه، ذکاوت ببخشند و به جوانان، کاردانی.

⁵He that is wise will hear, and will increase learning; and the intelligent will gain wise counsels:

⁵ این مثلها حتّی می‌توانند حکمت دانایان را افزون نموده و تحصیل‌کردگان را راهنمایی نمایند تا بتوانند اسرار پیچیدهٔ مثلها و معماهای دانایان را درک نمایند.

⁶to understand a proverb and an allegory, the words of the wise and their enigmas.

⁶ ترس از خداوند، ابتدای حکمت است. امّا مردم احمق توجهی به آن نمی‌نمایند و علم را رد می‌کنند.

⁷The fear of Jehovah is the beginning of knowledge: fools despise wisdom and instruction.

⁷ ای فرزند من، نصیحت پدر خود را بشنو و تعالیم مادرت را فراموش مکن.

⁸Hear, my son, the instruction of thy father, and forsake not the teaching of thy mother;

⁸ تعالیم و نصایح آنها مانند تاج عزّت و جلال بر سرت و گردنبند زیبایی و شکوه بر گردنت خواهند بود.

⁹for they shall be a garland of grace unto thy head, and chains about thy neck.

⁹ ای فرزند من، وقتی گناهکاران کوشش می‌کنند تو را فریب دهند، تسلیم نشو.

¹⁰My son, if sinners entice thee, consent not.

¹⁰ اگر بگویند: «بیا با هم متّحد شویم تا یک نفر را بکشیم و کمین کنیم تا خون بی‌گناهان را بریزیم،

¹¹If they say, Come with us, let us lay wait for blood, let us lurk secretly for the innocent without cause;

¹¹ بیا تا مثل قبر آنها را زنده‌زنده ببلعیم و مانند مرگ بر سر آنها نازل شویم،

¹²let us swallow them up alive as Sheol, and whole, as those that go down into the pit;

¹² هرگونه اموال گرانبها به دست می‌آوریم و خانه‌های خود را از اموال دزدی پر می‌کنیم.

¹³we shall find all precious substance, we shall fill our houses with spoil:

¹³ بیا جزو دستهٔ ما باش تا هرچه بدزدیم با هم قسمت کنیم.»

¹⁴cast in thy lot among us; we will all have one purse:

¹⁴ ای فرزند من، با آنها همراه مشو و از ایشان دوری کن.

¹⁵-- my son, walk not in the way with them, keep back thy foot from their path;

¹⁵ چون پاهای ایشان به سوی شرارت می‌دود و برای ریختن خون می‌شتابند.

¹⁶for their feet run to evil, and they make haste to shed blood.

¹⁶ گذاشتن دام در مقابل چشمان پرنده کار بیهوده‌ای است.

¹⁷For in vain the net is spread in the sight of anything which hath wings.

¹⁷ امّا این قبیل افراد، برای خود دام می‌گسترانند، دامی که در آن هلاک خواهند شد.

¹⁸And these lay wait for their own blood; they lurk secretly for their own lives.

¹⁸ دزدی، عاقبت باعث هلاکت دزد می‌شود. عاقبت کسانی‌که با قتل و غارت زندگی می‌کنند، مرگ و نابودی است.

¹⁹So are the paths of every one that is greedy of gain: it taketh away the life of its possessors.

¹⁹ حکمت در کوچه‌ها و در خیابانها با صدای بلند، همه را صدا می‌زند.

²⁰Wisdom crieth without; she raiseth her voice in the broadways;

²⁰ در دروازهٔ شهرها و هر جایی که مردم دور هم جمع می‌شوند فریاد می‌کند:

²¹she calleth in the chief [place] of concourse, in the entry of the gates; in the city she uttereth her words:

²¹ «ای مردم احمق تا کی می‌خواهید احمق باشید؟ تا کی می‌خواهید از مسخره کردن دانایی لذّت ببرید؟ آیا شما هرگز خواهید آموخت؟

²²How long, simple ones, will ye love simpleness, and scorners take pleasure in their scorning, and the foolish hate knowledge?

²² وقتی شما را صدا می‌‌زنم، گوش دهید. پندهای خوبی می‌دهم و آنچه می‌دانم به شما می‌آموزم.

²³Turn you at my reproof: behold, I will pour forth my spirit unto you, I will make known to you my words.

²³ چندین بار شما را صدا کردم ولی نیامدید. دستهای خود را به طرف شما دراز کردم، اعتنا نکردید.

²⁴Because I have called, and ye refused; I have stretched out my hand, and no one regarded;

²⁴ نصایح مرا قبول نکردید و نخواستید که شما را اصلاح کنم.

²⁵and ye have rejected all my counsel, and would none of my reproof:

²⁵ پس وقتی گرفتار شوید، به شما می‌خندم و هنگامی‌که دچار ترس و وحشت شوید، شما را مسخره می‌کنم.

²⁶I also will laugh in your calamity, I will mock when your fear cometh;

²⁶ وقتی ترس مثل توفان به شما حمله کند و مصیبت مانند گردباد دور شما را بگیرد، وقتی‌که به تنگدستی و پریشانی دچار شوید.

²⁷when your fear cometh as sudden destruction, and your calamity cometh as a whirlwind; when distress and anguish come upon you:

²⁷ آنگاه مرا صدا خواهید کرد، ولی جواب نخواهم داد. همه‌جا به دنبال من خواهید گشت ولی مرا پیدا نخواهید کرد.

²⁸-- then will they call upon me, but I will not answer; they will seek me early, and shall not find me.

²⁸ زیرا شما هرگز به حکمت توجّه نکردید و از خداوند اطاعت ننمودید.

²⁹Because they hated knowledge, and did not choose the fear of Jehovah;

²⁹ هرگز با من مشورت نکردید و به نصیحتهای من توجّه ننمودید.

³⁰they would none of my counsel, they despised all my reproof:

³⁰ بنابراین، آنچه کاشته‌اید درو خواهید کرد و کارهای شما، شما را گرفتار می‌سازد.

³¹therefore shall they eat of the fruit of their way, and be filled with their own devices.

³¹ مردم نادان که حکمت را قبول نمی‌کنند، نابود می‌شوند و بی‌توجّهی ایشان، آنها را هلاک خواهد کرد. امّا کسانی‌که به من گوش دهند در آرامش زندگی خواهند کرد و از هیچ چیزی نخواهند ترسید.»

³²For the turning away of the simple shall slay them, and the prosperity of the foolish shall cause them to perish.

³² امّا کسانی‌که به من گوش دهند در آرامش زندگی خواهند کرد و از هیچ چیزی نخواهند ترسید.»

³³But whoso hearkeneth unto me shall dwell safely, and shall be at rest from fear of evil.