1משלי שלמה בן דוד מלך ישראל׃
1 Diarhebion Solomon fab Dafydd, brenin Israel �
2לדעת חכמה ומוסר להבין אמרי בינה׃
2 i gael doethineb ac addysg, i ddeall geiriau deallus,
3לקחת מוסר השכל צדק ומשפט ומישרים׃
3 i dderbyn addysg fuddiol, cyfiawnder, barn, ac uniondeb,
4לתת לפתאים ערמה לנער דעת ומזמה׃
4 i roi craffter i'r gwirion, a gwybodaeth a synnwyr i'r ifanc.
5ישמע חכם ויוסף לקח ונבון תחבלות יקנה׃
5 Y mae'r doeth yn gwrando ac yn cynyddu mewn dysg, a'r deallus yn ennill medrusrwydd,
6להבין משל ומליצה דברי חכמים וחידתם׃
6 i ddeall dameg a'i dehongliad, dywediadau'r doeth a'u posau.
7יראת יהוה ראשית דעת חכמה ומוסר אוילים בזו׃
7 Ofn yr ARGLWYDD yw dechrau gwybodaeth, ond y mae ffyliaid yn diystyru doethineb a disgyblaeth.
8שמע בני מוסר אביך ואל תטש תורת אמך׃
8 Fy mab, gwrando ar addysg dy dad, paid � gwrthod cyfarwyddyd dy fam;
9כי לוית חן הם לראשך וענקים לגרגרתיך׃
9 bydd yn dorch brydferth ar dy ben, ac yn gadwyn am dy wddf.
10בני אם יפתוך חטאים אל תבא׃
10 Fy mab, os hudir di gan bechaduriaid, paid � chytuno � hwy.
11אם יאמרו לכה אתנו נארבה לדם נצפנה לנקי חנם׃
11 Fe ddywedant, "Tyrd gyda ni, inni gynllwynio i dywallt gwaed, a llechu'n ddiachos yn erbyn y diniwed;
12נבלעם כשאול חיים ותמימים כיורדי בור׃
12 fel Sheol, llyncwn hwy'n fyw ac yn gyfan, fel rhai'n disgyn i'r pwll;
13כל הון יקר נמצא נמלא בתינו שלל׃
13 fe gymerwn bob math ar gyfoeth, a llenwi ein tai ag ysbail;
14גורלך תפיל בתוכנו כיס אחד יהיה לכלנו׃
14 bwrw dy goelbren gyda ni, a bydd un pwrs rhyngom i gyd."
15בני אל תלך בדרך אתם מנע רגלך מנתיבתם׃
15 Fy mab, paid � mynd yr un ffordd � hwy; cadw dy droed oddi ar eu llwybr.
16כי רגליהם לרע ירוצו וימהרו לשפך דם׃
16 Oherwydd y mae eu traed yn rhuthro at ddrwg, ac yn prysuro i dywallt gwaed.
17כי חנם מזרה הרשת בעיני כל בעל כנף׃
17 Yn sicr, ofer yw gosod rhwyd yng ngolwg unrhyw aderyn hedegog.
18והם לדמם יארבו יצפנו לנפשתם׃
18 Am eu gwaed eu hunain y maent yn cynllwynio, ac yn llechu yn eu herbyn eu hunain.
19כן ארחות כל בצע בצע את נפש בעליו יקח׃
19 Dyma dynged pob un awchus am elw; y mae'n cymryd einioes y sawl a'i piau.
20חכמות בחוץ תרנה ברחבות תתן קולה׃
20 Y mae doethineb yn galw'n uchel yn y stryd, yn codi ei llais yn y sgw�r,
21בראש המיות תקרא בפתחי שערים בעיר אמריה תאמר׃
21 yn gweiddi ar ben y muriau, yn traethu ei geiriau ym mynedfa pyrth y ddinas.
22עד מתי פתים תאהבו פתי ולצים לצון חמדו להם וכסילים ישנאו דעת׃
22 Chwi'r rhai gwirion, pa hyd y bodlonwch ar fod yn wirion, ac yr ymhyfryda'r gwatwarwyr mewn gwatwar, ac y cas� ffyliaid wybodaeth?
23תשובו לתוכחתי הנה אביעה לכם רוחי אודיעה דברי אתכם׃
23 Os newidiwch eich ffyrdd dan fy ngherydd, tywalltaf fy ysbryd arnoch, a gwneud i chwi ddeall fy ngeiriau.
24יען קראתי ותמאנו נטיתי ידי ואין מקשיב׃
24 Ond am i mi alw, a chwithau heb ymateb, ac imi estyn fy llaw, heb neb yn gwrando;
25ותפרעו כל עצתי ותוכחתי לא אביתם׃
25 am i chwi ddiystyru fy holl gyngor, a gwrthod fy ngherydd �
26גם אני באידכם אשחק אלעג בבא פחדכם׃
26 am hynny, chwarddaf ar eich dinistr, a gwawdio pan ddaw dychryn arnoch,
27בבא כשאוה פחדכם ואידכם כסופה יאתה בבא עליכם צרה וצוקה׃
27 pan ddaw dychryn arnoch fel corwynt, a dinistr yn taro fel storm, pan ddaw adfyd a gwasgfa arnoch.
28אז יקראנני ולא אענה ישחרנני ולא ימצאנני׃
28 Yna galwant arnaf, ond nid atebaf; fe'm ceisiant yn ddyfal, ond heb fy nghael.
29תחת כי שנאו דעת ויראת יהוה לא בחרו׃
29 Oherwydd iddynt gas�u gwybodaeth, a throi oddi wrth ofn yr ARGLWYDD,
30לא אבו לעצתי נאצו כל תוכחתי׃
30 a gwrthod fy nghyngor, ac anwybyddu fy holl gerydd,
31ויאכלו מפרי דרכם וממעצתיהם ישבעו׃
31 c�nt fwyta o ffrwyth eu ffyrdd, a syrffedu ar eu cynlluniau.
32כי משובת פתים תהרגם ושלות כסילים תאבדם׃
32 Oherwydd bydd anufudd-dod y gwirion yn eu lladd, a difrawder y ffyliaid yn eu difa.
33ושמע לי ישכן בטח ושאנן מפחד רעה׃
33 Ond bydd yr un a wrendy arnaf yn byw'n ddiogel, yn dawel heb ofni drwg.