1Gott mannorð er dýrmætara en mikill auður, vinsæld er betri en silfur og gull.
1Ein guter Name ist wertvoller als großer Reichtum, und Anmut ist besser als Silber und Gold.
2Ríkur og fátækur hittast, Drottinn skóp þá alla saman.
2Reiche und Arme begegnen einander; der HERR hat sie alle gemacht.
3Vitur maður sér ógæfuna og felur sig, en einfeldningarnir halda áfram og fá að kenna á því.
3Der Kluge sieht das Unglück und verbirgt sich; aber die Einfältigen tappen hinein und müssen es büßen.
4Laun auðmýktar, ótta Drottins, eru auður, heiður og líf.
4Der Lohn der Demut und der Furcht des HERRN ist Reichtum, Ehre und Leben.
5Þyrnar, snörur, eru á vegi hins undirförula, sá sem varðveitir líf sitt, kemur ekki nærri þeim.
5Dornen und Schlingen sind auf dem Wege des Verkehrten; wer seine Seele bewahren will, bleibe fern davon!
6Fræð þú sveininn um veginn, sem hann á að halda, og á gamals aldri mun hann ekki af honum víkja.
6Gewöhnt man einen Knaben an den Weg, den er gehen soll, so läßt er nicht davon, wenn er alt wird!
7Ríkur maður drottnar yfir fátækum, og lánþeginn verður þræll lánsalans.
7Der Reiche herrscht über die Armen, und wer borgt, ist des Gläubigers Knecht.
8Sá sem ranglæti sáir, uppsker óhamingju, og sproti heiftar hans verður að engu.
8Wer Unrecht sät, wird Unheil ernten, und die Rute seines Übermuts liegt bereit.
9Sá sem er góðgjarn, verður blessaður, því að hann gefur hinum fátæka af brauði sínu.
9Gesegnet wird der Mitleidige; denn er gibt dem Armen von seinem Brot.
10Rek þú spottarann burt, þá fer deilan burt, og þá linnir þrætu og smán.
10Vertreibe den Spötter, so nimmt der Streit ein Ende, und das Zanken und Schmähen hört auf.
11Drottinn elskar hjartahreinan, konungurinn er vinur þess, sem hefir yndisþokka á vörum sér.
11Wer Herzensreinheit liebt und anmutige Lippen hat, dessen Freund ist der König.
12Augu Drottins varðveita þekkinguna, en orðum svikarans kollvarpar hann.
12Die Augen des HERRN behüten die Erkenntnis, aber er verwirrt die Reden des Betrügers.
13Letinginn segir: ,,Ljón er úti fyrir, ég kynni að verða drepinn úti á götunni.``
13Der Faule spricht: «Es ist ein Löwe draußen; der könnte mich auf offener Straße zerreißen!»
14Djúp gröf er munnur léttúðarkvenna, sá sem verður fyrir reiði Drottins, fellur í hana.
14Ein Hurenmaul ist eine tiefe Grube; wen der HERR strafen will, der fällt hinein.
15Ef fíflska situr föst í hjarta sveinsins, þá mun vöndur agans koma henni burt þaðan.
15Torheit steckt dem Knaben im Herzen; aber die Rute der Zucht wird sie ihm austreiben.
16Að kúga fátækan eykur efni hans, að gefa ríkum manni verður til þess eins að gjöra hann snauðan.
16Wer einen Armen drückt, bereichert ihn; wer einem Reichen gibt, schadet ihm nur.
17Hneig eyra þitt og heyr orð hinna vitru, og snú athygli þinni að kenning minni,
17Neige dein Ohr und höre die Worte der Weisen, und dein Herz merke auf meine Lehre!
18því að það er fagurt, ef þú geymir þau í brjósti þér, ef þau eru öll til taks á vörum þínum.
18Denn das ist lieblich, wenn du sie in deinem Innern bewahrst, wenn sie allzumal bereitstehen auf deinen Lippen.
19Til þess að traust þitt sé á Drottni, fræði ég þig í dag, já þig.
19Damit du dein Vertrauen auf den HERRN setzest, lehre ich dich heute, ja, dich!
20Vissulega skrifa ég kjarnyrði handa þér, með heilræðum og fræðslu,
20Habe ich dir nicht Vortreffliches geschrieben mit Ratschlägen und Lehren,
21til þess að ég kunngjöri þér sannleika, áreiðanleg orð, svo að þú flytjir þeim áreiðanleg orð, er senda þig.
21daß ich dir kundtäte die zuverlässigen Worte der Wahrheit, damit du wahrheitsgetreuen Bescheid gebest denen, die dich senden?
22Ræn eigi hinn lítilmótlega, af því að hann er lítilmótlegur, og knosa eigi hinn volaða í borgarhliðinu,
22Beraube den Schwachen nicht, weil er schwach ist, und unterdrücke den Elenden nicht im Tor!
23því að Drottinn mun flytja mál þeirra og ræna þá lífinu, er þá ræna.
23Denn der HERR wird ihre Sache führen und wird denen, die sie berauben, das Leben rauben.
24Legg eigi lag þitt við reiðigjarnan mann og haf eigi umgengni við fauta,
24Geselle dich nicht zu einem Zornmütigen und begib dich zu keinem Hitzkopf,
25til þess að þú venjist eigi á háttsemi hans og sækir snöru fyrir líf þitt.
25damit du dir nicht seinen Wandel angewöhnest und er dir nicht zum Fallstrick deiner Seele werde.
26Ver þú ekki meðal þeirra, er ganga til handsala, meðal þeirra, er ganga í ábyrgð fyrir skuldum,
26Sei nicht unter denen, welche in die Hand geloben, die sich für Schulden verbürgen;
27því þegar þú ekkert hefir að borga með, viltu þá láta taka sængina undan þér?
27denn wenn du nicht bezahlen kannst, warum soll man dir dein Bett wegnehmen?
28Fær þú eigi úr stað hin fornu landamerki, þau er feður þínir hafa sett.Sjáir þú mann vel færan í verki sínu, hann getur boðið konungum þjónustu sína, eigi mun hann bjóða sig ótignum mönnum.
28Verrücke die ewige Grenze nicht, welche deine Väter gemacht haben.
29Sjáir þú mann vel færan í verki sínu, hann getur boðið konungum þjónustu sína, eigi mun hann bjóða sig ótignum mönnum.
29Siehst du jemand emsig in seinem Geschäft, der darf sich vor Könige stellen; er wird nicht bei unbedeutenden Leuten dienen.