1Vertu ekki hróðugur af morgundeginum, því að þú veist ekki, hvað dagurinn ber í skauti sínu.
1NO te jactes del día de mañana; Porque no sabes qué dará de sí el día.
2Lát aðra hrósa þér og ekki þinn eigin munn, óviðkomandi menn, en ekki þínar eigin varir.
2Alábete el extraño, y no tu boca; El ajeno, y no tus labios.
3Steinar eru þungir, og sandurinn sígur í, en gremja afglapans er þyngri en hvort tveggja.
3Pesada es la piedra, y la arena pesa; Mas la ira del necio es más pesada que ambas cosas.
4Heiftin er grimm, og reiðin er svæsin, en hver fær staðist öfundina?
4Cruel es la ira, é impetuoso el furor; Mas ¿quién parará delante de la envidia?
5Betri er opinber ofanígjöf en elska sem leynt er.
5Mejor es reprensión manifiesta Que amor oculto.
6Vel meint eru vinar sárin, en viðbjóðslegir kossar hatursmannsins.
6Fieles son las heridas del que ama; Pero importunos los besos del que aborrece.
7Saddur maður treður hunangsseim undir fótum, en hungruðum manni þykir allt beiskt sætt.
7El alma harta huella el panal de miel; Mas al alma hambrienta todo lo amargo es dulce.
8Eins og fugl, sem floginn er burt úr hreiðri sínu, svo er maður, sem flúinn er burt af heimili sínu.
8Cual ave que se va de su nido, Tal es el hombre que se va de su lugar.
9Ilmolía og reykelsi gleðja hjartað, en indælli er vinur en ilmandi viður.
9El ungüento y el perfume alegran el corazón: Y el amigo al hombre con el cordial consejo.
10Yfirgef eigi vin þinn né vin föður þíns og gakk eigi í hús bróður þíns á óheilladegi þínum. Betri er nábúi í nánd en bróðir í fjarlægð.
10No dejes á tu amigo, ni al amigo de tu padre; Ni entres en casa de tu hermano el día de tu aflicción. Mejor es el vecino cerca que el hermano lejano.
11Vertu vitur, sonur minn, og gleð hjarta mitt, svo að ég geti svarað þeim orði, sem smána mig.
11Sé sabio, hijo mío, y alegra mi corazón, Y tendré qué responder al que me deshonrare.
12Vitur maður sér ógæfuna og felur sig, en einfeldningarnir halda áfram og fá að kenna á því.
12El avisado ve el mal, y escóndese, Mas los simples pasan, y llevan el daño.
13Tak þú skikkjuna af þeim manni, sem hefir gengið í ábyrgð fyrir ókunnugan, tak veð af þeim manni, sem hefir gengið í ábyrgð fyrir útlending.
13Quítale su ropa al que fió al extraño; Y al que fió á la extraña, tómale prenda.
14Hver sem blessar náunga sinn snemma morguns með hárri raustu, það skal metið við hann sem formæling.
14El que bendice á su amigo en alta voz, madrugando de mañana, Por maldición se le contará.
15Sífelldur þakleki í rigningatíð og þrasgjörn kona _ er hvað öðru líkt.
15Gotera continua en tiempo de lluvia, Y la mujer rencillosa, son semejantes:
16Sá er hana stöðvaði, gæti stöðvað vindinn og haldið olíu í hægri hendi sinni.
16El que pretende contenerla, arresta el viento: O el aceite en su mano derecha.
17Járn brýnir járn, og maður brýnir mann.
17Hierro con hierro se aguza; Y el hombre aguza el rostro de su amigo.
18Sá sem gætir fíkjutrés, mun eta ávöxt þess, og sá sem þjónar húsbónda sínum með virktum, mun heiður hljóta.
18El que guarda la higuera, comerá su fruto; Y el que guarda á su señor, será honrado.
19Eins og andlit horfir við andliti í vatni, svo er hjarta eins manns gagnvart öðrum.
19Como un agua se parece á otra, Así el corazón del hombre al otro.
20Dánarheimar og undirdjúpin eru óseðjandi, svo eru og augu mannsins óseðjandi.
20El sepulcro y la perdición nunca se hartan: Así los ojos del hombre nunca están satisfechos.
21Deiglan er fyrir silfrið og bræðsluofninn fyrir gullið, og maðurinn er dæmdur eftir orðstír hans.
21El crisol prueba la plata, y la hornaza el oro: Y al hombre la boca del que lo alaba.
22Þótt þú steyttir afglapann í mortéli með stauti innan um grjón, þá mundi fíflska hans ekki við hann skilja.
22Aunque majes al necio en un mortero entre granos de trigo á pisón majados, No se quitará de él su necedad.
23Haf nákvæmar gætur á útliti sauða þinna og veit hjörðunum athygli þína.
23Considera atentamente el aspecto de tus ovejas; Pon tu corazón á tus rebaños:
24Því að auður varir ekki eilíflega, né heldur kóróna frá kyni til kyns.
24Porque las riquezas no son para siempre; ¿Y será la corona para perpetuas generaciones?
25Sé heyið komið undan og grængresi komið í ljós, og hafi jurtir fjallanna verið hirtar,
25Saldrá la grama, aparecerá la hierba, Y segaránse las hierbas de los montes.
26þá átt þú lömb þér til klæðnaðar og geithafra til þess að kaupa fyrir akurog nóga geitamjólk þér til fæðslu, til fæðslu heimili þínu, og til viðurlífis þernum þínum.
26Los corderos para tus vestidos, Y los cabritos para el precio del campo:
27og nóga geitamjólk þér til fæðslu, til fæðslu heimili þínu, og til viðurlífis þernum þínum.
27Y abundancia de leche de las cabras para tu mantenimiento, y para mantenimiento de tu casa, Y para sustento de tus criadas.