¹उन्हाळ्यात बर्फ पडायला नको आणि पीक कापणीच्यावेळी पाऊस पडायला नको असतो. त्याचप्रमाणे लोकांनी मूर्खांचा आदर करायला नको.

¹COMO la nieve en el verano, y la lluvia en la siega, Así conviene al necio la honra.

²एखाद्याने तुमच्या बाबतीत काही वाईट घडावे असे म्हटले तर काही काळजी करु नका. तुम्ही जर काही चूक केली नसेल तर काहीच वाईट घडणार नाही. अशा माणसाचे शब्द तुमच्या जवळून उडून जाणाऱ्या व कधीच न थांबणाऱ्या पक्ष्याप्रमाणे असतात.

²Como el gorrión en su vagar, y como la golondrina en su vuelo, Así la maldición sin causa nunca vendrá.

³घोड्याला चाबकाचे फटकारे लागतात. बैलाच्या नाकात वेसण घालावी लागते आणि मूर्खाला खरपूस मार द्यावा लागतो.

³El látigo para el caballo, y el cabestro para el asno, Y la vara para la espalda del necio.

⁴एक वाईट परिस्थिती: मूर्खाने जर तुम्हाला मूर्खासारखा प्रश्र विचारला तर मूर्खासारखे उत्तर देऊ नका. नाहीतर तुम्ही सुध्दा मूर्खासारखेच दिसाल.

⁴Nunca respondas al necio en conformidad á su necedad, Para que no seas tú también como él.

⁵पण मूर्खाने जर मूर्ख प्रश्र विचारला तर तुम्हीही त्याला मूर्ख उत्तर द्या. नाहीतर तो मूर्ख आपण खूप हुशार आहोत असे समजेल.

⁵Responde al necio según su necedad, Porque no se estime sabio en su opinión.

⁶तुमचा निरोप द्यायला मूर्खाला कधीही सांगू नका. तुम्ही जर तसे केलेत तर ते तुमचे पाय कापून टाकल्यासारखे होईल. संकटाला आमंत्रण दिल्यासारखे होईल.

⁶Como el que se corta los pies y bebe su daño, Así es el que envía algo por mano de un necio.

⁷मूर्ख जेव्हा शहाण्यासारखे बोलायचा प्रयत्न करतो तेव्हा ते लंगड्याने प्रयत्न केल्यासारखे वाटते.

⁷Alzar las piernas del cojo. Así es el proverbio en la boca del necio.

⁸मूर्खाला आदर दाखवणे हे गोफणीला दगड बांधण्यासारखे आहे.

⁸Como quien liga la piedra en la honda, Así hace el que al necio da honra.

⁹मूर्ख जेव्हा काहीतरी शहाणपणाचे बोलण्याचा प्रयत्न करतो तेव्हा ते झिंगलेल्या माणसाने हातात रुतलेला काटा काढण्याचा प्रयत्न केल्यासारखे वाटते.

⁹Espinas hincadas en mano del embriagado, Tal es el proverbio en la boca de los necios.

¹⁰मूर्खाला किंवा वाटेवरच्या कोणालाही मोलाने काम करायला सांगणे धोकादायक असू शकते. त्यामुळे कोणाला इजा होईल ते सांगता येणार नाही.

¹⁰El grande cría todas las cosas; y da la paga al insensato, Y la da á los transgresores.

¹¹कुत्रा अन्न खातो. नंतर त्याला बरे वाटेनासे होते आणि तो उलटी करतो. कुत्रा नंतरही ते ओकलेले पुन्हा खातो. मूर्ख माणूसही असाच असतो. तो मूर्खांसारख्या गोष्टी पुन्हा पुन्हा करतो.

¹¹Como perro que vuelve á su vómito, Así el necio que repite su necedad.

¹²जर एखादा माणूस शहाणा नसताना स्वत:ला शहाणा समजत असेल तर तो मूर्खापेक्षाही वाईट आहे.

¹²¿Has visto hombre sabio en su opinión? Más esperanza hay del necio que de él.

¹³आळशी माणूस म्हणतो, “मी माझे घर सोडू शकत नाही. रस्त्यात सिंह आहे.”

¹³Dice el perezoso: El león está en el camino; El león está en las calles.

¹⁴आळशी माणूस दारासारखा असतो. दार जसे बिजागरीवर मागे पुढे हलते तसा तो अंथरुणावर हलत असतो. तो इकडे तिकडे कुठेही जात नाही.

¹⁴Las puertas se revuelven en sus quicios: Así el perezoso en su cama.

¹⁵आळशी माणूस स्वत:चे अन्न उचलून तोंडात घालण्यातदेखील आळशीपणा करतो.

¹⁵Esconde el perezoso su mano en el seno; Cánsase de tornarla á su boca.

¹⁶आळश्याला आपण खूप हुशार आहोत असे वाटते. सात माणसे त्यांच्या कल्पनांसाठी योग्य कारणे देऊ शकतात. त्यांच्यापेक्षाही आपण हुशार आहोत असे त्याला वाटते.

¹⁶A su ver es el perezoso más sabio Que siete que le den consejo.

¹⁷दोन माणसांच्या वादातला भाग बनणे हे फार धोकादायक असते. ते रसत्याने चालताना कुत्र्याला त्याचे कान धरुन पकडण्यासारखेच असते.

¹⁷El que pasando se deja llevar de la ira en pleito ajeno, Es como el que toma al perro por las orejas.

¹⁸[This verse may not be a part of this translation]

¹⁸Como el que enloquece, y echa llamas Y saetas y muerte,

¹⁹[This verse may not be a part of this translation]

¹⁹Tal es el hombre que daña á su amigo, Y dice: Ciertamente me chanceaba.

²⁰शेकोटीत जर लाकडे नसतील तर ती शेकोटी विझून जाते. त्याचप्रमाणे अफवा नसतील तर वाद संपून जातात.

²⁰Sin leña se apaga el fuego: Y donde no hay chismoso, cesa la contienda.

²¹लोणारी कोळसा कोळश्याला पेटता ठेवतो आणि लाकूड शेकोटी पेटती ठेवते. त्याचप्रमाणे जे लोक संकटे निर्माण करतात तेच वाद चालू ठेवतात.

²¹El carbón para brasas, y la leña para el fuego: Y el hombre rencilloso para encender contienda.

²²लोकांना गप्पा-टप्पा आवडतात. ते चांगले अन्न खाल्ल्यासारखे असेत.

²²Las palabras del chismoso parecen blandas; Mas ellas entran hasta lo secreto del vientre.

²³दुष्ट योजना लपवण्यासाठी वापरलेले चांगले शब्द हे मातीच्या भांड्यावर चांदीचा मुलामा चढवल्यासारखे असते.

²³Como escoria de plata echada sobre el tiesto, Son los labios enardecidos y el corazón malo.

²⁴दुष्ट मनुष्य आपल्या बोलण्याने चांगले दिसण्याचा प्रयत्न करतो. पण तो आपल्या दुष्ट योजना आपल्या मनात लपवण्याचा प्रयत्न करतो.

²⁴Otro parece en los labios al que aborrece; Mas en su interior pone engaño.

²⁵तो ज्या गोष्टी सांगतो त्या जरी चांगल्या वाटल्या तरी त्यावर विश्वास ठेवू नका. त्याचे मन दुष्ट कल्पनांनी भरलेले आहे.

²⁵Cuando hablare amigablemente, no le creas; Porque siete abominaciones hay en su corazón.

²⁶तो त्याच्या दुष्ट योजना चांगल्या शब्दांनी लपवतो. पण तो फारच नीच असतो आणि शेवटी तो ज्या वाईट गोष्टी करतो त्या सर्वांना दिसतील.

²⁶Encúbrese el odio con disimulo; Mas su malicia será descubierta en la congregación.

²⁷जर एखाद्याने दुसऱ्याला जाळ्यात अडकविण्याचा प्रयत्न केला तर तो स्वत:च त्यात अडकतो जर एखाद्याने दुसऱ्यावर दरड टाकण्याचा प्रयत्न केला तर तो स्वत:च त्या दरडीखाली चिरडून जाईल.

²⁷El que cavare sima, caerá en ella: Y el que revuelva la piedra, á él volverá.

²⁸जो माणूस खोटे बोलून ज्या लोकांना दु:ख देतो त्यांचा तो तिरस्कार करीत असतो. आणि तो जर त्याच्या मनात नसताना काही बोलला तर तो स्वत:लाच दु:खी करीत असतो.

²⁸La falsa lengua atormenta al que aborrece: Y la boca lisonjera hace resbaladero.