¹ شراب انسان را به کارهای احمقانه وادار می‌کند و مشروب باعث جنگ و دعوا می‌شود. کسانی‌که معتاد به مشروب می‌شوند، احمقند.

¹La vino estas blasfemanto, ebriiga trinkajxo estas sovagxa; Kaj kiu delogigxas per ili, tiu ne estas prudenta.

² خشم پادشاه مانند غرّش شیر است. هرکسی که خشم او را برانگیزاند، جان خود را به خطر می‌اندازد.

²Minaco de regxo estas kiel kriego de leono; Kiu lin kolerigas, tiu pekas kontraux sia animo.

³ دوری از نزاع برای انسان عزّت می‌آورد. فقط آدمهای احمق هستند که نزاع برپا می‌کنند.

³Estas honoro por homo cxesigi malpacon; Sed cxiu malsagxulo estas malpacema.

⁴ شخص تنبل به موقع زمین خود را شخم نمی‌زند، بنابراین هنگام برداشت محصول هرچه می‌گردد، چیزی نمی‌یابد.

⁴En la malvarma tempo mallaborulo ne plugas; Li petos en auxtuno, kaj li nenion ricevos.

⁵ افکار شخص مانند آب در ته چاه است و شخص دانا آن را بیرون می‌کشد.

⁵Intenco en la koro de homo estas profunda akvo; Sed homo sagxa gxin elcxerpos.

⁶ اشخاص زیادی ادّعا می‌کنند که باوفا هستند، امّا چه کسی می‌تواند شخصی را پیدا کند که واقعاً باوفا باشد؟

⁶Multaj homoj proklamas pri sia boneco; Sed kiu trovos homon fidelan?

⁷ فرزندان شخص صادق و درستکار در زندگی سعادتمند خواهند شد.

⁷Virtulo iras en sia senpekeco; Felicxaj estas liaj infanoj post li.

⁸ پادشاهی که برمسند قضاوت می‌نشیند، به دقّت جوانب امر را می‌سنجد و حق را از باطل تشخیص می‌دهد.

⁸Regxo, kiu sidas sur trono de jugxo, Disventumas per siaj okuloj cxion malbonan.

⁹ چه کسی می‌تواند بگوید که دل خود را پاک نگاه داشته‌ام و بی‌گناه هستم؟

⁹Kiu povas diri:Mi purigis mian koron, Mi estas libera de mia peko?

¹⁰ خداوند از کسانی‌که در معامله از وزنه و پیمانه‌های تقلّبی استفاده می‌کنند، متنفّر است.

¹⁰Neegalaj peziloj, neegalaj mezuroj, Ambaux estas abomenajxo por la Eternulo.

¹¹ حتّی کودک را می‌توان از طرز رفتارش شناخت و فهمید که آنچه را انجام می‌دهد، پاک و راست است یا نه.

¹¹Ecx knabon oni povas ekkoni laux liaj faroj, CXu estas pura kaj justa lia konduto.

¹² گوش شنوا و چشم بینا، هر دو هدیهٔ خداوند هستند.

¹²Orelon auxdantan kaj okulon vidantan: Ilin ambaux kreis la Eternulo.

¹³ اگر خواب را دوست داشته باشی، فقیر می‌گردی پس بیدار باش تا سیر شوی.

¹³Ne amu dormon, por ke vi ne malricxigxu; Malfermu viajn okulojn, kaj vi satigxos de pano.

¹⁴ خریدار به جنس می‌نگرد و می‌گوید: «بد است!» امّا وقتی آن را خرید، از آن تعریف می‌کند.

¹⁴Malbona, malbona, diras la acxetanto; Sed kiam li foriris, tiam li fanfaronas.

¹⁵ سخنان حکیمانه گرانبهاتر از طلا و کمیاب‌تر از جواهر است.

¹⁵Oni povas havi oron kaj multe da perloj; Sed busxo prudenta estas multevalora ilo.

¹⁶ از کسی‌که ضامن شخص بیگانه می‌شود، گرو بگیر.

¹⁶Prenu la veston de tiu, kiu garantiis por aliulo; Kaj pro la fremduloj prenu de li garantiajxon.

¹⁷ نانی که از راه فریبکاری به دست می‌آید؛ لذیذ است، امّا سرانجام کام را تلخ می‌کند.

¹⁷Malhonesta pano estas bongusta por homo; Sed lia busxo poste estos plena de sxtonetoj.

¹⁸ نقشه‌هایت را بدون مشورت با دیگران عملی نکن و بدون تدبیر به جنگ نرو.

¹⁸Intencoj fortikigxas per konsilo; Kaj militon oni faru prudente.

¹⁹ شخص سخن‌چین رازها را فاش می‌کند، پس با چنین شخصی معاشرت نکن.

¹⁹Kiu malkasxas sekreton, tiu estas kiel kalumnianto; Ne komunikigxu kun tiu, kiu havas largxan busxon.

²⁰ چراغ زندگی کسی‌که والدین خود را لعنت کند، خاموش خواهد شد.

²⁰Kiu malbenas sian patron kaj sian patrinon, Ties lumilo estingigxos meze de profunda mallumo.

²¹ مالی که به آسانی به دست آمده باشد، برکتی نخواهد داشت.

²¹Heredo, al kiu oni komence tro rapidas, Ne estas benata en sia fino.

²² مگو که خودم انتقام خواهم گرفت، بلکه بر خداوند توکّل نما و او تو را یاری خواهد کرد.

²²Ne diru:Mi repagos malbonon; Fidu la Eternulon, kaj Li vin helpos.

²³ خداوند از اشخاصی که در معامله از ترازو و وزنه‌های تقلّبی استفاده می‌کنند، نفرت دارد.

²³Neegalaj peziloj estas abomenajxo por la Eternulo, Kaj malvera pesilo estas ne bona.

²⁴ خداوند راه زندگی ما را تعیین می‌کند، پس انسان چگونه می‌تواند بفهمد که راه زندگی او به کجا ختم می‌گردد؟

²⁴La irado de homo dependas de la Eternulo; Kiel homo povus kompreni sian vojon?

²⁵ هرگز نسنجیده نذر نکن، زیرا ممکن است گرفتار شوی.

²⁵GXi estas reto por homo, se li rapidas nomi ion sankta Kaj esploras nur post faro de promeso.

²⁶ پادشاه دانا مردم بدکار را تشخیص می‌دهد و آنها را شدیداً مجازات می‌کند.

²⁶Sagxa regxo dispelas malvirtulojn, Kaj venigas radon sur ilin.

²⁷ وجدان انسان، چراغ خداوند است که تمام رازهای پنهانی او را آشکار می‌سازد.

²⁷La animo de homo estas lumilo de la Eternulo; GXi esploras cxiujn internajxojn de la korpo.

²⁸ اگر پادشاه مهربان و درستکار باشد، سلطنتش پایدار می‌ماند.

²⁸Favorkoreco kaj veremeco hardas regxon; Kaj per favorkoreco li subtenas sian tronon.

²⁹ جلال و شکوه جوانان، قوّت آنهاست و عزّت پیران موی سفید آنها. تازیانه و تنبیه سخت، دلها را از بدی پاک می‌کنند.

²⁹Gloro por junuloj estas ilia forto, Kaj ornamo por maljunuloj estas grizeco.

³⁰ تازیانه و تنبیه سخت، دلها را از بدی پاک می‌کنند.

³⁰Vundoj de batoj devas penetri en malbonulon, Kaj frapoj devas iri profunde en lian korpon.