1Nie naśladuj ludzi złych, ani żądaj przebywać z nimi;
1به اشخاص بدکار حسادت نورز و آرزوی دوستی آن ها را نداشته باش،
2Albowiem serce ich myśli o drapiestwie, a wargi ich mówią o uciśnieniu.
2زیرا تمام فکر و ذکر آن ها این است که به مردم ظلم کنند، و هر وقتیکه دهان می گشایند مردم را می رنجانند.
3Mądrością bywa dom zbudowany, a roztropnością umocniony.
3خانه بر بنای حکمت و دانش آباد می گردد،
4Zaiste przez umiejętność komory napełnione bywają wszelakiemi bogactwami kosztownemi i wdzięcznemi.
4اطاق هایش با دانائی از اسباب نفیس و گرانقیمت پُر می شوند.
5Człowiek mądry mocny jest, a mąż umiejętny przydaje siły.
5شخص دانا و فهمیده از قدرت زیاد برخوردار است و همیشه به قدرت خود می افزاید.
6Albowiem przez mądrą radę zwiedziesz bitwę, a wybawienie przez mnóstwo radców mieć będziesz.
6پیروزی در جنگ مربوط به تدابیر خوب و مشورت زیاد است.
7Wysokie są głupiemu mądrości; w bramie nie otworzy ust swoich.
7شخص احمق نمی تواند به حکمت دست یابد. وقتی موضوع مهمی مورد بحث قرار می گیرد، او حرفی برای گفتن ندارد.
8Kto myśli źle czynić, tego złośliwym zwać będą.
8کسی که دایم نقشه های پلید در سر می پروراند، عاقبت رسوا می شود.
9Zła myśl głupiego jest grzechem, a pośmiewca jest obrzydliwością ludzką.
9نقشه های آدم احمق گناه آلود اند و کسی که دیگران را مسخره می کند، مورد نفرت همۀ مردم می باشد.
10Jeźli będziesz gnuśnym, tedy w dzieó ucisku słaba będzie siła twoja.
10اگر سختی های زندگی را تحمل کرده نتوانی، شخص ضعیفی هستی.
11Wybawiaj pojmanych na śmierć; a od tych, którzy idą na stracenie, nie odwracaj się.
11از نجات دادن کسی که به ناحق محکوم شده است، کوتاهی نکن.
12Jeźli rzeczesz: Otośmy o tem nie wiedzieli; izali ten, który waży serca, nie rozumie? a ten, który strzeże duszy twojej, nie rozezna? i nie odda człowiekowi według uczynków jego?
12نگو که از ماجرا بیخبر بوده ای، زیرا خدائی که جان ترا در دست دارد و از دل تو آگاه است، می داند که تو از همه چیز باخبر بوده ای. او هر کسی را مطابق اعمالش جزا می دهد.
13Jedz miód, synu mój! bo dobry, i plastr słodki podniebieniu twemu;
13فرزندم، همانطوری که خوردن عسل کام ترا شیرین می کند، کسب حکمت نیز برای جان تو شیرین خواهد بود. کسی که حکمت می آموزد آیندۀ خوبی در انتظارش می باشد و امیدهای او برباد نمی رود.
14Tak umiejętność mądrości duszy twojej, jeźliże ją znajdziesz; onać będzie nagrodą, a nadzieja twoja nie będzie wycięta.
14مانند بدکاران نباش که منتظر هستند تا خانهٔ مردم درستکار را غارت و ویران کنند،
15Nie czyó zasadzki, niezbożniku! na przybytek sprawiedliwego, a nie przeszkadzaj odpocznieniu jego.
15زیرا شخص راستکار حتی اگر هفت بار هم بیفتد، باز بر می خیزد، ولی اشخاص بدکار گرفتار بلا شده سرنگون می گردند.
16Bo choć siedm kroć upada sprawiedliwy, przecie zaś powstaje; ale niezbożni wpadną w nieszczęście.
16وقتی دشمنانت دچار مصیبت می شوند، خوشحال نشو و هنگامی که می افتند خوشی نکن،
17Gdy upadnie nieprzyjaciel twój, nie ciesz się; i gdy się potknie, niech się nie raduje serce twoje;
17زیرا خداوند این کار ترا می بیند و نمی پسندد و آنگاه از مجازات آن ها دست بر می دارد.
18Aby snać nie ujrzał Pan, a nie podobałoby się to w oczach jego, i odwróciłby od niego gniew swój na cię.
18بخاطر مردم بدکار، تشویش نداشته باش و به آن ها حسادت نورز،
19Nie gniewaj się dla złośników, ani się udawaj za niepobożnymi;
19زیرا شخص بدکار آینده ای ندارد و چراغش خاموش می شود.
20Boć nie weźmie złośnik nagrody; pochodnia niepobożnych zgaśnie.
20فرزندم از خداوند و پادشاه بترس و با کسانی که علیه آن ها شورش می کنند همدست نشو.
21Synu mój! bój się Pana i króla, a z niestatecznymi nie mięszaj się;
21زیرا نابودی آن ها ناگهانی است و کسی نمی داند که خداوند و پادشاه چه بلائی را بر سر آن ها می آورد.
22Boć znagła powstanie zginienie ich, a upadek obydwóch któż wie?
22مردان حکیم این سخنان را نیز گفته اند:
قاضی نباید در وقت محاکمه از کسی طرفداری کند.
23I toć też mądrym należy: wzgląd mieć na osobę u sądu, nie dobra.
23هر کسی که به مجرم بگوید: «تو بیگناه هستی»، مورد لعنت و نفرت مردم قرار می گیرد.
24Tego, który mówi niepobożnemu; Jesteś sprawiedliwy, będą ludzie przeklinać, a narody się nim brzydzić będą.
24اما شخصی که گناهکار را محکوم کند، سعادت و برکت نصیبش می شود.
25Ale którzy go karzą, szczęśliwi będą, a przyjdzie na nich błogosławieóstwo każdego dobrego.
25جواب صادقانه مانند بوسۀ یک دوست دلچسپ است.
26Pocałują wargi tego, co mówi słowa prawdziwe.
26اول کار و کسبی برای خود پیدا کن و بعد خانه و خانواده ات را تشکیل بده.
27Rozrządź na polu robotę twoję, a sprawuj pilnie rolę swoję; a potem będziesz budował dom twój.
27علیه همسایه ات شهادت دروغ مده و سخنان غلط در باره اش بر زبان نیاور.
28Nie bądź świadkiem lekkomyślnym przeciw bliźniemu swemu, ani czyó łagodnych namów wargami swemi.
28نگو: «همان بلائی را که بر سر من آورده بر سر خودش می آورم.»
29Nie mów: Jako mi uczynił, tak mu uczynię; oddam mężowi temu według uczynku jego.
29از کنار مزرعۀ آدم تنبل و تاکستان مرد احمق گذشتم.
30Szedłem przez pole męża leniwego a przez winnicę człowieka głupiego;
30در همه جا خار روئیده بود. علف های هرزه زمین را پوشانده و دیوار مزرعه فروریخته بود.
31A oto porosła wszędzie ostem; pokrzywy wszystko pokryły, a płot kamienny jej rozwalił się.
31با دیدن این منظره به فکر فرورفتم و این درس را آموختم:
32Co ja ujrzawszy złożyłem to do serca mego, a widząc to wziąłem to ku przestrodze.
32کسی که دست بر دست هم می گذارد و دایم می خوابد و استراحت می کند،عاقبت فقر و تنگدستی مثل راهزن مسلحی به سراغش می آید.
33Trochę się prześpisz, trochę podrzemiesz, trochę złożysz ręce, abyś odpoczywał;
33عاقبت فقر و تنگدستی مثل راهزن مسلحی به سراغش می آید.
34A wtem ubóstwo twoje przyjdzie jako podróżny, a niedostatek twój jako mąż zbrojny.