1Gdy siądziesz, abyś jadł z panem, uważaj pilnie, kto jest przed tobą;
1وقتی با شخصی مهمی غذا می خوری، بخاطر داشته باش که با چه کسی نشسته ای.
2Inaczej wraziłbyś nóż w gardło swoje, jeźlibyś był chciwy pokarmu.
2اگر شخص پُرخوری هستی، کارد را بر گلوی خود بگذار
3Nie pragnij łakoci jego; bo są pokarmem obłudnym.
3و حریص غذاهای لذیذ او نباش، زیرا ممکن است ترا فریب بدهد.
4Nie staraj się, abyś się zbogacił; owszem, zaniechaj opatrzności twojej.
4عاقل باش و برای کسب ثروت، خود را خسته نکن،
5I miałżebyś obrócić oczy twoje na bogactwo, które prędko niszczeje? bo sobie uczyni skrzydła podobne orlim, i uleci do nieba.
5زیرا ثروت پایدار نیست و مانند عقاب می پرد و ناپدید می شود.
6Nie jedz chleba człowieka zazdrosnego, a nie żądaj łakoci jego.
6از خوان شخص خسیس غذا نخور و برای طعام های لذیذ او حریص نباش،
7Albowiem jako on ciebie waży w myśli swej, tak ty waż pokarm jego. Mówić: Jedz i pij, ale serce jego nie jest z tobą.
7زیرا او حساب هرچه را که بخوری در فکر خود نگاه می دارد. او تعارف می کند و می گوید: «بخور و بنوش»، اما این را از صمیم دل نمی گوید.
8Sztuczkę twoję, którąś zjadł, zwrócisz, a utracisz wdzięczne słowa twoje.
8لقمه ای را که خورده ای استفراغ خواهی کرد و تشکرات تو برباد خواهند رفت.
9Przed głupim nie mów; albowiem wzgardzi roztropnością powieści twoich.
9آدم احمق را نصیحت نکن، زیرا او سخنان حکیمانۀ ترا بی اهمیت می شمارد.
10Nie przenoś granicy starej, a na rolę sierotek nie wchodź.
10سرحد مُلک خود را که از قدیم تعیین شده تغییر نده و زمین یتیمان را بزور نگیر،
11Bo obroóca ich możny; onci się podejmuje sprawy ich przeciwko tobie.
11زیرا خداوند «حامی» آن ها باقدرت است و به داد آن ها می رسد.
12Obróć do nauki serce twoje, a uszy twoje do powieści umiejętności.
12وقتی معلم ترا تعلیم می دهد، از صمیم دل به سخنان آموزندۀ آنها گوش بده.
13Nie odejmuj od młodego karności; bo jeźli go ubijesz rózgą, nie umrze.
13از تأدیب کردن فرزند خویش کوتاهی نکن، زیرا تنبیه او را نمی کشد،
14Ty go bij rózgą, a duszę jego z piekła wyrwiesz.
14بلکه جان او را از هلاکت نجات می دهد.
15Synu mój! będzieli mądre serce twoje, będzie się weseliło serce moje, serce moje we mnie;
15فرزندم، اگر حکمت بیآموزی، دل من شاد می شود،
16I rozweselą się nerki moje, gdy będą mówiły wargi twoje, co jest prawego.
16و هنگامی که سخن راست بگوئی تمام وجودم به وجد می آید.
17Niech nie zajrzy serce twoje grzesznikom; ale raczej chodż w bojaóni Paóskiej na każdy dzieó;
17به بدکاران حسادت نورز، بلکه آرزوی تو اطاعت از خداوند باشد،
18Bo iż jest zapłata, przeto nadzieja twoja nie będzie wykorzeniona.
18زیرا در اینصورت آیندۀ خوبی خواهی داشت و امید تو برباد نخواهد رفت.
19Słuchaj, synu mój! a bądź mądry, i nawiedź na drogę serce twoje.
19فرزندم، عاقل باش و به سخنانم گوش بده. در راه راست قدم بردار
20Nie bywaj między pijanicami wina, ani między żarłokami mięsa;
20و با مردم شرابخور و شکم پرست معاشرت نکن،
21Boć pijanica i żarłok zubożeje, a ospały w łatach chodzić będzie.
21زیرا کسانی که کارشان فقط خوردن و خوابیدن است، فقیر و محتاج می شوند.
22Słuchaj ojca twego, który cię spłodził, a nie pogardzaj matką twoją, gdy się zstarzeje.
22به نصیحت پدرت که ترا به وجود آورده است، گوش بده و مادرت را هنگامی که پیر می شود، خوار نشمار.
23Kupuj prawdę, a nie sprzedawaj jej; kupuj mądrość, umiejętność i rozum.
23در پی حقیقت باش و حکمت و ادب و دانش را کسب کن و به هیچ قیمتی آن ها را از دست نده.
24Bardzo się raduje ojciec sprawiedliwego, a kto spłodził mądrego, weseli się z niego.
24فرزند راستکار و دانا باش تا باعث خوشی و خوشنودی پدر و مادرت شوی.
25Niech się tedy weseli ojciec twój, i matka twoja; i niech się rozraduje rodzicielka twoja.
25فرزندم، سخنان مرا بشنو و زندگی مرا سرمشق خود قرار ده.
26Synu mój! daj mi serce twoje, a oczy twoje niechaj strzegą dróg moich.
26بدان که زن بدکاره دام خطرناکی است.
27Bo nierządnica jest dół głęboki, a cudza żona jest studnia ciasna.
27او مانند راهزن در کمین قربانی های خود می نشیند و به تعداد مردم خیانتکار می افزاید.
28Ona też jako zbojca zasadzki czyni, a zuchwalców między ludźmi rozmnaża.
28مصیبت و بدبختی نصیب چه کسی می شود؟ آن کیست که همیشه جنگ و دعوا برپا می کند، بی جهت زخمی می شود و چشمانش تار می گردند؟
29Komu biada? Komu niestety? Komu zwady? Komu krzyk? Komu rany daremne? Komu zapalenie oczów?
29کسی که دایم شراب می خورد و بدنبال میگساری می رود.
30Tym, którzy siadają na winie; tym, którzy chodzą, szukając przyprawnego wina.
30پس فریفتۀ شراب گلگون نشو که در پیاله به تو چشمک می زند و بعد آهسته از گلویت پائین می رود،
31Nie zapatruj się na wino, gdy się rumieni, i gdy wydaje w kubku łunę swoję, a prosto wyskakuje.
31در آخر، مثل مار کشنده ترا نیش می زند و مانند کفچه مار ترا می گزد.
32Bo na koniec jako wąż ukąsi, a jako żmija uszczknie;
32چشمانت چیزهای عجیب و غریب می بینند و گرفتار وهم و خیال می گردی.
33Oczy twoje patrzyć będą na cudze żony, a serce twe będzie mówiło przewrotności;
33مانند کسی می شوی که در بحر خوابیده و با امواج آن دست و پنجه نرم می کند.می گوئی: «مرا زدند، اما دردی را احساس نمی کنم. چه وقت به هوش می آیم تا یک پیالۀ دیگر بنوشم؟»
34I będziesz jako ten, który leży w pośród morza, a jako ten, który śpi na wierzchu masztu;
34می گوئی: «مرا زدند، اما دردی را احساس نمی کنم. چه وقت به هوش می آیم تا یک پیالۀ دیگر بنوشم؟»
35Rzeczesz:Ubito mię, a nie stękałem, potłuczono mię, a nie czułem. Gdy się ocucę, udam się zaś do tego.