1Khamri waa dadquudhsade, waxa lagu sakhraamona waa qaylokiciye, Oo ku alla kii ku qaldamaana caqli ma laha.
1Wine is a mocker, and beer is a brawler. Whoever is led astray by them is not wise.
2Boqorka cabsigeliddiisu waa sida libaaxa cidiisa, Oo ku alla kii ka xanaajiyaa, naftiisuu ku dembaabaa.
2The terror of a king is like the roaring of a lion. He who provokes him to anger forfeits his own life.
3Nin inuu dirir ka joogsado waa u sharaf, Laakiinse nacas waluba wuu ilaaqtamaa.
3It is an honor for a man to keep aloof from strife; but every fool will be quarreling.
4Kii caajis ahu qabowga aawadiis beer ma jeexo, Oo sidaas daraaddeed wakhtiga beergooyska wuu baryootami doonaa, oo waxba ma heli doono.
4The sluggard will not plow by reason of the winter; therefore he shall beg in harvest, and have nothing.
5Talada dadka qalbigiisa ku jirtaa waa sida biyo gun dheer, Laakiinse ninkii garasho leh ayaa ka soo dhaansan doona.
5Counsel in the heart of man is like deep water; but a man of understanding will draw it out.
6Dadka intooda badanu waxay naadiyaan raxmaddooda, Laakiinse nin aamin ah bal yaa heli kara?
6Many men claim to be men of unfailing love, but who can find a faithful man?
7Ninka xaqa ah oo daacadnimadiisa ku socda, Carruurtiisu way barakaysnaadaan isaga dabadiis.
7A righteous man walks in integrity. Blessed are his children after him.
8Boqorkii carshiga garsooridda ku fadhiyaa Indhihiisuu sharka oo dhan ku kala firdhiyaa.
8A king who sits on the throne of judgment scatters away all evil with his eyes.
9Bal yaa odhan kara, Qalbigayga waan nadiifiyey, Oo dembigayga waan ka daahirsanahay?
9Who can say, “I have made my heart pure. I am clean and without sin?”
10Miisaanno kala cayn ah iyo qiyaaso kala cayn ah, Labaduba Rabbiga waa u karaahiyo.
10Differing weights and differing measures, both of them alike are an abomination to Yahweh.
11Xataa ilmo yar waxaa lagu yaqaan falimihiisa, Inuu shuqulkiisu daahir yahay iyo inuu hagaagsan yahayba.
11Even a child makes himself known by his doings, whether his work is pure, and whether it is right.
12Dhegta wax maqasha iyo isha wax aragtaba, Labadaba Rabbigaa sameeyey.
12The hearing ear, and the seeing eye, Yahweh has made even both of them.
13Hurdo ha jeclaan, waaba intaas oo aad caydhowdaaye. Indhaha kala qaad, oo cuntaad ka dhergi doontaa.
13Don’t love sleep, lest you come to poverty. Open your eyes, and you shall be satisfied with bread.
14Kan wax iibsadaa wuxuu yidhaahdaa, Waa xun yahay, waa xun yahay, Laakiinse markuu tago ayuu faanaa.
14“It’s no good, it’s no good,” says the buyer; but when he is gone his way, then he boasts.
15Waxaa jira dahab iyo luul badan, Laakiinse bushimihii aqoon lahu waa jawharad qaali ah.
15There is gold and abundance of rubies; but the lips of knowledge are a rare jewel.
16Kii qof qalaad dammiinta dharkiisa ka qaad, Oo markuu shisheeyayaal dammiinto, isaga rahmad ahaan u hay.
16Take the garment of one who puts up collateral for a stranger; and hold him in pledge for a wayward woman.
17Cuntadii khiyaano lagu helaa dadka way u macaan tahay, Laakiinse dabadeed afkiisa waxaa ka buuxsami doona quruurux.
17Fraudulent food is sweet to a man, but afterwards his mouth is filled with gravel.
18Qasdi kasta waxaa lagu taagaa talo, Oo waano wanaagsan ku dagaallan.
18Plans are established by advice; by wise guidance you wage war!
19Kii sida mid xan badan u warwareegaa wuxuu daaha ka qaadaa waxyaalo qarsoon, Haddaba sidaas daraaddeed kii bushimihiisa kala qaada ha ku darsamin.
19He who goes about as a tale-bearer reveals secrets; therefore don’t keep company with him who opens wide his lips.
20Kii aabbihiis ama hooyadiis caaya, Laambaddiisa waxaa lagu bakhtiin doonaa gudcur dam ah.
20Whoever curses his father or his mother, his lamp shall be put out in blackness of darkness.
21Dhaxalkii markii hore degdeg lagu helay, Ugu dambaysta ma barakoobi doono.
21An inheritance quickly gained at the beginning, won’t be blessed in the end.
22Ha odhan, Shar baan ka abaal gudayaa. Rabbiga sug, oo isna wuu ku badbaadin doonaa.
22Don’t say, “I will pay back evil.” Wait for Yahweh, and he will save you.
23Miisaanno kala cayn ahu Rabbiga waa u karaahiyo, Oo kafaddii khiyaano ahuna ma wanaagsana.
23Yahweh detests differing weights, and dishonest scales are not pleasing.
24Nin socodkiisu waa xagga Rabbiga, Haddaba sidaas daraaddeed dad sidee buu jidkiisa u garan karaa?
24A man’s steps are from Yahweh; how then can man understand his way?
25Waa u dabin nin inuu nacasnimo ku yidhaahdo, Waa quduus, Oo uu dabadeed u nidraa inuu wax weyddiiyo.
25It is a snare to a man to make a rash dedication, then later to consider his vows.
26Boqorkii caqli lahu kuwa sharka leh wuu hufaa, Oo wuxuu dushooda marsiiyaa giringirta.
26A wise king winnows out the wicked, and drives the threshing wheel over them.
27Dadka ruuxiisu waa laambaddii Rabbiga, Oo wuxuu baadhaa caloosha meelaha ugu hooseeya oo dhan.
27The spirit of man is Yahweh’s lamp, searching all his innermost parts.
28Naxariista iyo runtu boqorkay ilaaliyaan, Oo carshigiisuna wuxuu ku taagnaadaa naxariis.
28Love and faithfulness keep the king safe. His throne is sustained by love.
29Dhallinyarada xooggoodu waa ammaantooda, Oo cirrada odayaashuna waa quruxdooda.Garaaciddii nabro yeeshaa waxay dadka ka nadiifisaa sharka, Oo dilidda karbaashkuna sidaas oo kalay u gashaa caloosha meelaha ugu hooseeya.
29The glory of young men is their strength. The splendor of old men is their gray hair.
30Garaaciddii nabro yeeshaa waxay dadka ka nadiifisaa sharka, Oo dilidda karbaashkuna sidaas oo kalay u gashaa caloosha meelaha ugu hooseeya.
30Wounding blows cleanse away evil, and beatings purge the innermost parts.