Somali

World English Bible

Proverbs

23

1Markaad u fadhiisatid inaad taliye wax la cuntid, Aad uga fiirso waxa hortaada yaal,
1When you sit to eat with a ruler, consider diligently what is before you;
2Oo mindi cunaha iska saar Haddaad tahay nin hunguri weyn.
2put a knife to your throat, if you are a man given to appetite.
3Cuntadiisa macaan ha damcin, Waayo, waa cunto khiyaaneed.
3Don’t be desirous of his dainties, since they are deceitful food.
4Ha isku daalin si aad taajir ku noqotid. Oo xigmaddaadana ka joogso.
4Don’t weary yourself to be rich. In your wisdom, show restraint.
5Ma waxaad indhaha ku dayaysaa wax aan jirin? Waayo, hubaal maalku wuxuu yeeshaa baalal, Sida gorgor samada u duula oo kale.
5Why do you set your eyes on that which is not? For it certainly sprouts wings like an eagle and flies in the sky.
6Kan isha sharka leh kibistiisa ha cunin, Cuntadiisa macaanna ha damcin,
6Don’t eat the food of him who has a stingy eye, and don’t crave his delicacies:
7Waayo, isagu waxaa weeye siduu qalbiga kaga fikiro; Wuxuu kugu leeyahay, Cun oo cab, Laakiinse qalbigiisu kulama jiro.
7for as he thinks about the cost, so he is. “Eat and drink!” he says to you, but his heart is not with you.
8Wixii aad cuntay waad soo mantagi doontaa, Oo erayadaadii macaanaana way kaa lumi doonaan.
8The morsel which you have eaten you shall vomit up, and lose your good words.
9Nacas waxba ha kula hadlin, Waayo, isagu xigmadda hadalkaaga wuu quudhsan doonaa.
9Don’t speak in the ears of a fool, for he will despise the wisdom of your words.
10Soohdintii hore ha durkin, Beeraha agoommadana ha dhex gelin,
10Don’t move the ancient boundary stone. Don’t encroach on the fields of the fatherless:
11Waayo, bixiyahoodu waa xoog badan yahay; Oo isaga ayaa dacwadooda kugu qaadi doona.
11for their Defender is strong. He will plead their case against you.
12Qalbigaaga edbinta u jeedi, Oo dhegahana erayada aqoonta.
12Apply your heart to instruction, and your ears to the words of knowledge.
13Ilmaha edbin ha u diidin, Waayo, haddaad isaga ul ku garaacdid, ma dhiman doono.
13Don’t withhold correction from a child. If you punish him with the rod, he will not die.
14Ul baad isaga ku garaaci doontaa, Oo naftiisaad She'ool ka samatabbixin doontaa.
14Punish him with the rod, and save his soul from Sheol .
15Wiilkaygiiyow, haddii qalbigaagu caqli leeyahay, Qalbigayguna wuu farxi doonaa.
15My son, if your heart is wise, then my heart will be glad, even mine:
16Haah, oo xataa uurkaygu wuu rayrayn doonaa, Markay bushimahaagu wax qumman ku hadlaan.
16yes, my heart will rejoice, when your lips speak what is right.
17Qalbigaagu yaanu dembilayaal ka hinaasin, Laakiinse maalinta oo dhan Rabbiga ka cabso.
17Don’t let your heart envy sinners; but rather fear Yahweh all the day long.
18Waayo, hubaal waxaa jira abaalgud, Oo rajadaaduna kaama go'i doonto.
18Indeed surely there is a future hope, and your hope will not be cut off.
19Wiilkaygiiyow, i maqal, oo caqli yeelo, Oo qalbigaagana jidka ku toosi.
19Listen, my son, and be wise, and keep your heart on the right path!
20Ha dhex joogin khamriyacabyada Iyo kuwa hunguriweynaanta hilibka u cuna,
20Don’t be among ones drinking too much wine, or those who gorge themselves on meat:
21Waayo, kii sakhraan ah iyo kii hunguri weynuba way caydhoobi doonaan, Oo lulona nin calal bay u xidhi doontaa.
21for the drunkard and the glutton shall become poor; and drowsiness clothes them in rags.
22Dhegayso aabbahaagii ku dhalay, Oo hooyadaana ha quudhsan markay gabowdo.
22Listen to your father who gave you life, and don’t despise your mother when she is old.
23Runta soo iibso, oo ha sii iibin, Oo weliba waxaad ku sii darsataa xigmadda iyo edbinta iyo waxgarashada.
23Buy the truth, and don’t sell it. Get wisdom, discipline, and understanding.
24Kii xaq ah aabbihiis aad buu u farxi doonaa, Oo kii ilmo caqli leh dhalaana farxad buu ka heli doonaa.
24The father of the righteous has great joy. Whoever fathers a wise child delights in him.
25Aabbahaa iyo hooyadaaba ha farxeen, Oo tii ku dhashayna ha rayrayso.
25Let your father and your mother be glad! Let her who bore you rejoice!
26Wiilkaygiiyow, qalbigaaga i sii, Oo indhahaaguna jidadkayga ha dhawreen.
26My son, give me your heart; and let your eyes keep in my ways.
27Waayo, dhillo waa booraan dheer, Oo naag qalaadna waa god cidhiidhi ah.
27For a prostitute is a deep pit; and a wayward wife is a narrow well.
28Sida tuug oo kale ayay u gabbataa, Oo waxay dadka ku dhex badisaa khaayinnada.
28Yes, she lies in wait like a robber, and increases the unfaithful among men.
29Bal yaa hoog leh? Oo yaa caloolxumo leh? Oo yaa murammo leh? Oo yaa calaacal badan leh? Oo yaa u dhaawacan sababla'aan? Oo yaa indho casaan ah leh?
29Who has woe? Who has sorrow? Who has strife? Who has complaints? Who has needless bruises? Who has bloodshot eyes?
30Waa kuwa wakhti dheer ku raaga khamriga, Waana kuwa u taga inay doondoontaan khamri laysku daray.
30Those who stay long at the wine; those who go to seek out mixed wine.
31Ha fiirin khamrigu markuu casaado, Markuu koobka ka dhex dhalaalo, Iyo markuu si wanaagsan u shubmayoba.
31Don’t look at the wine when it is red, when it sparkles in the cup, when it goes down smoothly.
32Ugu dambaysta wuxuu wax u qaniinaa sida abeesada, Oo sida jilbiskana wax buu u qaniinaa.
32In the end, it bites like a snake, and poisons like a viper.
33Indhahaagu waxay arki doonaan naago qalaad, Oo qalbigaaguna wuxuu ku hadli doonaa waxyaalo qalloocan.
33Your eyes will see strange things, and your mind will imagine confusing things.
34Oo waxaad ahaan doontaa sida kan badda dhexdeeda jiifsada, Ama sida ka dakhalka dhaladiisa sare seexda.Waxaad odhan doontaa, Wax bay igu dhufteen, laakiin waxba ima yeelin. Way i garaaceen, iskamana aanan garan; Bal goormaan toosi doonaa? Weli mar kalaan doonan doonaa.
34Yes, you will be as he who lies down in the midst of the sea, or as he who lies on top of the rigging:
35Waxaad odhan doontaa, Wax bay igu dhufteen, laakiin waxba ima yeelin. Way i garaaceen, iskamana aanan garan; Bal goormaan toosi doonaa? Weli mar kalaan doonan doonaa.
35“They hit me, and I was not hurt! They beat me, and I don’t feel it! When will I wake up? I can do it again. I can find another.”