1DE más estima es la buena fama que las muchas riquezas; Y la buena gracia más que la plata y el oro.
1Ang usa ka maayong ngalan labi pang maayong pilion kay sa dagkung mga bahandi, Ug ang mahigugmaong-kalooy kay sa salapi ug bulawan.
2El rico y el pobre se encontraron: A todos ellos hizo Jehová.
2Ang adunahan ug ang kabus magakahibalag sila : Si Jehova mao ang nagbuhat kanilang tanan.
3El avisado ve el mal, y escóndese: Mas los simples pasan, y reciben el daño.
3Ang usa ka buotan nga tawo makakita sa dautan, ug magatago sa iyang kaugalingon; Apan ang walay-pagtagad molabay lamang ug magaantus tungod niini.
4Riquezas, y honra, y vida, Son la remuneración de la humildad y del temor de Jehová.
4Ang balus sa pagkamapaubsanon ug pagkahadlok kang Jehova Mao ang pagkaadunahan, ug kadungganan, ug kinabuhi.
5Espinas y lazos hay en el camino del perverso: El que guarda su alma se alejará de ellos.
5Mga tonok ug mga lit-ag maoy anaa sa dalan sa masukihon: Kadtong magabantay sa iyang kalag mahilayo gikan kanila.
6Instruye al niño en su carrera: Aun cuando fuere viejo no se apartará de ella.
6Bansaya ang bata diha sa dalan nga iyang pagalaktan, Ug bisan kong siya matigulang na siya dili mobiya gikan niana.
7El rico se enseñoreará de los pobres; Y el que toma prestado, siervo es del que empresta.
7Ang adunahan magahari ibabaw sa kabus; Ug ang manghuhulam mao ang ulipon sa magapahulam.
8El que sembrare iniquidad, iniquidad segará: Y consumiráse la vara de su ira.
8Kadtong magapugas ug kasal-anan nagaani ug kalisdanan; Ug ang baras sa iyang kasuko makawang.
9El ojo misericordioso será bendito, Porque dió de su pan al indigente.
9Kadtong adunay usa ka mata nga madagayaon pagabulahanon; Kay siya nagahatag sa iyang tinapay sa kabus.
10Echa fuera al escarnecedor, y saldrá la contienda, Y cesará el pleito y la afrenta.
10Papahawaa ang mayubiton, ug ang pagpakigbingkil mogula; Oo, ang pagkalalis ug pagpakaulaw mohunong.
11El que ama la limpieza de corazón, Por la gracia de sus labios su amigo será el rey.
11Kadtong mahagugma sa pagkaulay sa kasingkasing, Tungod sa gracia sa iyang mga q2 ngabilang hari mahimong iyan higala.
12Los ojos de Jehová miran por la ciencia; Mas él trastorna las cosas de los prevaricadores.
12Ang mga mata ni Jehova magapanalipod kaniya nga may kahibalo; Apan siya magawagtang sa mga pulong sa tawong mabudhion
13Dice el perezoso: El león está fuera; En mitad de las calles seré muerto.
13Ang tapulan nagaingon: Adunay usa ka leon sa gawas; Ako pagapatyon diha sa kadalanan.
14Sima profunda es la boca de las extrañas: Aquel contra el cual estuviere Jehová airado, caerá en ella.
14Ang baba sa mga dumuloong babaye maoy usa ka halalum nga gahong; Siya nga gidumtan ni Jehova mahulog niana.
15La necedad está ligada en el corazón del muchacho; Mas la vara de la corrección la hará alejar de él.
15Ang mga binuang nabugkos diha sa kasingkasing sa usa ka bata; Apan ang bunal sa pagbadlong magapalabog niana sa halayo gikan kaniya.
16El que oprime al pobre para aumentarse él, Y que da al rico, ciertamente será pobre.
16Kadtong magadaugdaug sa kabus aron sa pagdugang sa iyang ganancia , Ug kadtong magahatag sa adunahan, modangat lamang sa kawalad-on.
17Inclina tu oído, y oye las palabras de los sabios, Y pon tu corazón á mi sabiduría:
17Ikiling ang imong igdulungog, ug pamatia ang mga pulong sa manggialamon, Ug ibutang ang imong kasingkasing sa akong kahibalo.
18Porque es cosa deleitable, si las guardares en tus entrañas; Y que juntamente sean ordenadas en tus labios.
18Kay kini maoy butang nga makalilipay kong ikaw magatipig kanila diha kanimo, Kong sila mahiluna pagtingub diha sa imong mga ngabil.
19Para que tu confianza sea en Jehová, Te las he hecho saber hoy á ti también.
19Aron ang imong pagsalig mahaanha kang Jehova, Akong gipahibalo kanimo sila niining adlawa, bisan kanimo.
20¿No te he escrito tres veces En consejos y ciencia,
20Wala ba ako makasulat kanimo ug mga maayo uyamut nga mga butang Sa mga tambag ug kahibalo,
21Para hacerte saber la certidumbre de las razones verdaderas, Para que puedas responder razones de verdad á los que á ti enviaren?
21Aron sa pagpahibalo kanimo sa kasayuran sa mga pulong sa kamatuoran, Aron ikaw magadala pagbalik sa mga pulong sa kamatuoran ngadto kanila nga nagasugo kanimo?
22No robes al pobre, porque es pobre, Ni quebrantes en la puerta al afligido:
22Ayaw pagkawati ang kabus tungod kay siya kabus; Ni magadaugdaug ka sa mga sinakit diha sa ganghaan:
23Porque Jehová juzgará la causa de ellos, Y despojará el alma de aquellos que los despojaren.
23Kay si Jehova magalaban sa ilang katungod, Ug moagaw sa kinabuhi niadtong nangagaw kanila.
24No te entrometas con el iracundo, Ni te acompañes con el hombre de enojos;
24Ayaw pagpakighigala sa usa ka tawo nga maligut-guton; Ug sa masuk-anon nga tawo dili ka makigkuyog:
25Porque no aprendas sus maneras, Y tomes lazo para tu alma.
25Tingali unya ikaw makakat-on sa iyang mga dalan, Ug makabaton ka sa lit-ag sa imong kalag.
26No estés entre los que tocan la mano, Entre los que fían por deudas.
26Dili ka paisip nga usa kanila nga nagapanghampak sa kamot, Kun kanila nga maoy mga pasalig tungod sa mga utang.
27Si no tuvieres para pagar, ¿Por qué han de quitar tu cama de debajo de ti?
27Kong ikaw walay kapaingnan sa pagbayad, Nganong iyang kuhaon ang imong higdaanan nga anaa sa ilalum nimo?
28No traspases el término antiguo Que pusieron tus padres.
28Ayaw pagbalhina ang karaan nga mohon sa yuta, Nga gibutang sa imong mga amahan.
29¿Has visto hombre solícito en su obra? delante de los reyes estará; No estará delante de los de baja suerte.
29Nakita mo ba ang usa ka tawo nga masingkamoton sa iyang patigayon? siya magatindog sa atubangan sa mga hari; Siya dili magatindog sa atubangan sa bastos nga mga tawo.