1PALABRAS de Agur, hijo de Jachê: La profecía que dijo el varón á Ithiel, á Ithiel y á Ucal.
1 Geiriau Agur fab Jaceh o Massa. Dyma'i eiriau i Ithiel, i Ithiel ac Ucal:
2Ciertamente más rudo soy yo que ninguno, Ni tengo entendimiento de hombre.
2 Yr wyf yn fwy anwar na neb; nid oes deall dynol gennyf.
3Yo ni aprendí sabiduría, Ni conozco la ciencia del Santo.
3 Ni ddysgais ddoethineb, ac nid wyf yn dirnad deall yr Un Sanctaidd.
4¿Quién subió al cielo, y descendió? ¿Quién encerró los vientos en sus puños? ¿Quién ató las aguas en un paño? ¿Quién afirmó todos los términos de la tierra? ¿Cuál es su nombre, y el nombre de su hijo, si sabes?
4 Pwy a esgynnodd i'r nefoedd, ac yna disgyn? Pwy a gasglodd y gwynt yn ei ddwrn? Pwy a rwymodd y dyfroedd mewn gwisg? Pwy a sefydlodd holl derfynau'r ddaear? Beth yw ei enw, neu enw ei fab, os wyt yn gwybod?
5Toda palabra de Dios es limpia: Es escudo á los que en él esperan.
5 Y mae pob un o eiriau Duw wedi ei brofi; y mae ef yn darian i'r rhai sy'n ymddiried ynddo.
6No añadas á sus palabras, porque no te reprenda, Y seas hallado mentiroso.
6 Paid ag ychwanegu dim at ei eiriau, rhag iddo dy geryddu, a'th gael yn gelwyddog.
7Dos cosas te he demandado; No me las niegues antes que muera.
7 Gofynnaf am ddau beth gennyt; paid �'u gwrthod cyn imi farw:
8Vanidad y palabra mentirosa aparta de mí. No me des pobreza ni riquezas; Manténme del pan que he menester;
8 symud wagedd a chelwydd ymhell oddi wrthyf; paid � rhoi imi dlodi na chyfoeth; portha fi �'m dogn o fwyd,
9No sea que me harte, y te niegue, y diga, ¿Quién es Jehová? O no sea que siendo pobre, hurte, Y blasfeme el nombre de mi Dios.
9 rhag imi deimlo ar ben fy nigon, a'th wadu, a dweud, "Pwy yw'r ARGLWYDD?" Neu rhag imi fynd yn dlawd, a throi'n lleidr, a gwneud drwg i enw fy Nuw.
10No acuses al siervo ante su señor, Porque no te maldiga, y peques.
10 Paid � difr�o gwas wrth ei feistr, rhag iddo dy felltithio, a'th gael yn euog.
11Hay generación que maldice á su padre, Y á su madre no bendice.
11 Y mae rhai yn melltithio'u tad, ac yn amharchu eu mam.
12Hay generación limpia en su opinión, Si bien no se ha limpiado su inmundicia.
12 Y mae rhai yn bur yn eu golwg eu hunain, ond heb eu glanhau o'u haflendid.
13Hay generación cuyos ojos son altivos, Y cuyos párpados son alzados.
13 Y mae rhai yn ymddwyn yn falch, a'u golygon yn uchel.
14Hay generación cuyos dientes son espadas, y sus muelas cuchillos, Para devorar á los pobres de la tierra, y de entre los hombres á los menesterosos.
14 Y mae rhai �'u dannedd fel cleddyfau, a'u genau fel cyllyll, yn difa'r tlawd o'r tir, a'r anghenus o blith pobl.
15La sanguijuela tiene dos hijas que se llaman, Trae, trae. Tres cosas hay que nunca se hartan; Aun la cuarta nunca dice, Basta:
15 Y mae gan y gele ddwy ferch sy'n dweud, "Dyro, dyro." Y mae tri pheth na ellir eu digoni, ie, pedwar nad ydynt byth yn dweud, "Digon":
16El sepulcro, y la matriz estéril, La tierra no harta de aguas, Y el fuego que jamás dice, Basta.
16 Sheol, a'r groth amhlantadwy, a'r tir sydd heb ddigon o ddu373?r, a'r t�n nad yw byth yn dweud, "Digon".
17El ojo que escarnece á su padre, Y menosprecia la enseñanza de la madre, Los cuervos lo saquen de la arroyada, Y tráguenlo los hijos del águila.
17 Y llygad sy'n gwatwar tad, ac yn dirmygu ufudd-dod i fam, fe'i tynnir allan gan gigfrain y dyffryn, ac fe'i bwyteir gan y fwltur.
18Tres cosas me son ocultas; Aun tampoco sé la cuarta:
18 Y mae tri pheth yn rhyfeddol imi, pedwar na allaf eu deall:
19El rastro del águila en el aire; El rastro de la culebra sobre la peña; El rastro de la nave en medio de la mar; Y el rastro del hombre en la moza.
19 ffordd yr eryr yn yr awyr, ffordd neidr ar graig, ffordd llong ar y cefnfor, a ffordd dyn gyda merch.
20Tal es el rastro de la mujer adúltera: Come, y limpia su boca, Y dice: No he hecho maldad.
20 Dyma ymddygiad y wraig odinebus: y mae'n bwyta, yn sychu ei cheg, ac yn dweud, "Nid wyf wedi gwneud drwg."
21Por tres cosas se alborota la tierra, Y la cuarta no puede sufrir:
21 Y mae tri pheth sy'n cynhyrfu'r ddaear, pedwar na all hi eu dioddef:
22Por el siervo cuando reinare; Y por el necio cuando se hartare de pan;
22 gwas pan ddaw'n frenin, ffu373?l pan gaiff ormod o fwyd,
23Por la aborrecida cuando se casare; Y por la sierva cuando heredare á su señora.
23 dynes atgas yn cael gu373?r, a morwyn yn disodli ei meistres.
24Cuatro cosas son de las más pequeñas de la tierra, Y las mismas son más sabias que los sabios:
24 Y mae pedwar peth ar y ddaear sy'n fach, ond yn eithriadol ddoeth:
25Las hormigas, pueblo no fuerte, Y en el verano preparan su comida;
25 y morgrug, creaduriaid sydd heb gryfder, ond sy'n casglu eu bwyd yn yr haf;
26Los conejos, pueblo nada esforzado, Y ponen su casa en la piedra;
26 y cwningod, creaduriaid sydd heb nerth, ond sy'n codi eu tai yn y creigiau;
27Las langostas, no tienen rey, Y salen todas acuadrilladas;
27 y locustiaid, nad oes ganddynt frenin, ond sydd i gyd yn mynd allan yn rhengoedd;
28La araña, ase con las manos, Y está en palacios de rey.
28 a'r fadfall, y gelli ei dal yn dy law, ond sydd i'w chael ym mhalas brenhinoedd.
29Tres cosas hay de hermoso andar, Y la cuarta pasea muy bien:
29 Y mae tri pheth sy'n hardd eu cerddediad, pedwar sy'n rhodio'n urddasol:
30El león, fuerte entre todos los animales, Que no torna atrás por nadie;
30 llew, gwron ymhlith yr anifeiliaid, nad yw'n cilio oddi wrth yr un ohonynt;
31El lebrel ceñido de lomos; asimismo el macho cabrío; Y un rey contra el cual ninguno se levanta.
31 ceiliog yn torsythu; bwch gafr; a brenin yn arwain ei bobl.
32Si caiste, fué porque te enalteciste; Y si mal pensaste, Pon el dedo sobre la boca.
32 Os bu iti ymddwyn yn ff�l trwy ymffrostio, neu gynllwynio drwg, rho dy law ar dy enau.
33Ciertamente el que exprime la leche, sacará manteca; Y el que recio se suena las narices, sacará sangre: Y el que provoca la ira, causará contienda.
33 Oherwydd o gorddi llaeth ceir ymenyn, o wasgu'r trwyn ceir gwaed, ac o fegino llid ceir cynnen.