1Y JUNTANDO á sus doce discípulos, les dió virtud y potestad sobre todos los demonios, y que sanasen enfermedades.
1Li Jesús quixch'utubeb lix tzolom cablaju ut quixq'ueheb xcuanquil chirisinquileb li mâus aj musik'ej ut quixq'ueheb ajcui' xcuanquil chixq'uirtesinquileb li yaj.
2Y los envió á que predicasen el reino de Dios, y que sanasen á los enfermos.
2Quixtaklaheb chixch'olobanquil resil lix nimajcual cuanquilal li Dios ut chixq'uirtesinquileb li yaj.
3Y les dice: No toméis nada para el camino, ni báculo, ni alforja, ni pan, ni dinero; ni tengáis dos vestidos cada uno.
3Quixye reheb: -Mâc'a' têc'am êre nak texxic. Inc'a' têc'am êxuk', chi moco êbôls, chi moco êtzacaêmk chi moco êtumin. Ca'aj cui' lê rak' li cuan chêrix têc'am.
4Y en cualquiera casa en que entrareis, quedad allí, y de allí salid.
4Nak texc'ulek' sa' junak cab, aran texcanâk. Toj tâcuulak xk'ehil nak texxic, tex-êlk sa' li na'ajej a'an.
5Y todos los que no os recibieren, saliéndoos de aquella ciudad, aun el polvo sacudid de vuestros pies en testimonio contra ellos.
5Cui texcuulak sa' junak na'ajej bar cui' inc'a' texc'ulek', tex-êlk riq'uineb ut têchik' li poks chêrok jo' retalil li raylal te'xc'ul xban nak inc'a' que'raj rabinquil li râtin li Dios, chan li Jesús.
6Y saliendo, rodeaban por todas las aldeas, anunciando el evangelio, y sanando por todas partes.
6Côeb ut lix tzolom li Jesús sa' eb li junjûnk chi na'ajej ut yôqueb chixch'olobanquil resil li colba-ib. Ut yôqueb ajcui' chixq'uirtesinquileb li yaj.
7Y oyó Herodes el tetrarca todas las cosas que hacía; y estaba en duda, porque decían algunos: Juan ha resucitado de los muertos;
7Laj Herodes li nataklan aran Galilea quirabi resil chixjunil li yô chixbânunquil li Jesús ut qui-oc xc'a'ux xban nak cuan yôqueb chi yehoc re nak a'an laj Juan li xcuacli cui'chic chi yo'yo sa' xyânkeb li camenak.
8Y otros: Elías ha aparecido; y otros: Algún profeta de los antiguos ha resucitado.
8Ut cuan ajcui' li yôqueb chi yehoc re nak a'an li profeta Elías li xchal cui'chic. Ut cuan cui'chic li yôqueb chi yehoc re nak mâre a'an jun xcomoneb li profeta li que'cuan junxil li xcuacli cui'chic chi yo'yo sa' xyânkeb li camenak.
9Y dijo Herodes: A Juan yo degollé: ¿quién pues será éste, de quien yo oigo tales cosas? Y procuraba verle.
9Laj Herodes quixye sa' xch'ôl: -A'an mâcua' laj Juan xban nak lâin quintaklan re xch'otbal xcux. ¿Ani anchal a'an li yôquin chirabinquil resil? chan. Jo'can nak târaj rilbal ru.
10Y vueltos los apóstoles, le contaron todas las cosas que habían hecho. Y tomándolos, se retiró aparte á un lugar desierto de la ciudad que se llama Bethsaida.
10Nak que'suk'i chak lix tzolom chixbânunquil li c'anjel que'taklâc cui', que'xserak'i re li Jesús li c'a'ru quilaje'xbânu chak. Li Jesús quixc'ameb xjuneseb sa' jun na'ajej bar mâc'a' cuan, li cuan xcuênt li tenamit Betsaida.
11Y como lo entendieron las gentes, le siguieron; y él las recibió, y les hablaba del reino de Dios, y sanaba á los que tenían necesidad de cura.
11Abanan li q'uila tenamit que'xq'ue retal nak li Jesús yôqueb chi xic sa' li na'ajej a'an, ut que'côeb chirix. Li Jesús quixc'uleb ut qui-oc chixch'olobanquil xyâlal chiruheb chirix lix nimajcual cuanquilal li Dios. Ut quixq'uirtesiheb ajcui' li yaj.
12Y el día había comenzado á declinar; y llegándose los doce, le dijeron: Despide á las gentes, para que yendo á las aldeas y heredades de alrededor, procedan á alojarse y hallen viandas; porque aquí estamos en lugar desierto.
12Nak ac yô chi ecuûc, lix tzolom cablaju que'côeb bar cuan cui' li Jesús ut que'xye re: -Chak'rabiheb li tenamit re nak te'xic xsic'bal lix na'ajeb bar te'hilânk cui' ut te'xsic' ajcui' lix tzacaêmk sa' eb li c'alebâl ut sa' eb li na'ajej li cuanqueb chi nach', chanqueb re.
13Y les dice: Dadles vosotros de comer. Y dijeron ellos: No tenemos más que cinco panes y dos pescados, si no vamos nosotros á comprar viandas para toda esta compañía.
13Li Jesús quixye reheb: -Q'uehomak xcuaheb lâex. Ut eb a'an que'xye: -Mâc'a' tzacaêmk kiq'uin lâo. Ôb ajcui' li caxlan cua ut cuib ajcui' li car cuan. ¿Malaj ut yôcat chixc'oxlanquil nak lâo toxic chixlok'bal xtzacaêmkeb li q'uila tenamit a'in? chanqueb lix tzolom.
14Y eran como cinco mil hombres. Entonces dijo á sus discípulos: Hacedlos sentar en ranchos, de cincuenta en cincuenta.
14Chixjunileb li cuanqueb aran cuanqueb tana ôb mil chi cuînk. Li Jesús quixye reheb lix tzolom nak te'xchunub ribeb chi ch'ûtal, chi lajêtk roxc'âl.
15Y así lo hicieron, haciéndolos sentar á todos.
15Eb lix tzolom li Jesús que'xbânu jo' quiyehe' reheb. Ut li cristian que'chunla chi ch'ûtal.
16Y tomando los cinco panes y los dos pescados, mirando al cielo los bendijo, y partió, y dió á sus discípulos para que pusiesen delante de las gentes.
16Li Jesús quixchap li ôb chi caxlan cua ut li cuib chi car. Qui-iloc sa' choxa. Quixbantioxi chiru li Dios. Quixjachi ut quixq'ue reheb lix tzolom re nak te'xjeq'ui reheb li q'uila tenamit.
17Y comieron todos, y se hartaron; y alzaron lo que les sobró, doce cestos de pedazos.
17Que'cua'ac chixjunileb toj retal que'c'ojla xch'ôl. Ut cablaju chacach chic li rela' quicana.
18Y aconteció que estando él solo orando, estaban con él los discípulos; y les preguntó diciendo: ¿Quién dicen las gentes que soy?
18Sa' jun li cutan li Jesús yô chi tijoc xjunes nak que'cuulac lix tzolom riq'uin. Li Jesús quixpatz' reheb lix tzolom ut quixye: -¿Anihin lâin nak neque'xye li tenamit? chan.
19Y ellos respondieron, y dijeron: Juan el Bautista; y otros, Elías; y otros, que algún profeta de los antiguos ha resucitado.
19Eb a'an que'xye re: -Cuan neque'yehoc re nak lâat laj Juan laj Cubsihom Ha'. Ut cuan ajcui' neque'yehoc re nak lâat li profeta Elías. Ut cuan cui'chic neque'yehoc re nak lâat jun reheb li profeta li que'cuan najter li xcuacli cui'chic chi yo'yo, chanqueb.
20Y les dijo: ¿Y vosotros, quién decís que soy? Entonces respondiendo Simón Pedro, dijo: El Cristo de Dios.
20-Ut lâex, ¿anihin lâin nak nequec'oxla? chan li Jesús reheb. Quichak'oc laj Pedro ut quixye re: -Lâat li Cristo, laj Colonel li yechi'inbil xban li Dios, chan.
21Mas él, conminándolos, mandó que á nadie dijesen esto;
21Ut li Jesús quixtz'âma chiruheb lix tzolom ut quixye reheb: -Mâ ani aj e têye nak lâin li Cristo, chan reheb.
22Diciendo: Es necesario que el Hijo del hombre padezca muchas cosas, y sea desechado de los ancianos, y de los príncipes de los sacerdotes, y de los escribas, y que sea muerto, y resucite al tercer día.
22Ut quixye ajcui' reheb: -Lâin li C'ajolbej. Tento nak tinc'ul nabal li raylal. Tintz'ektânâk xbaneb li xakabanbileb chi c'anjelac sa' li templo, jo' ajcui' xbaneb li xbênil aj tij, ut xbaneb laj tz'îb. Tincamsîk, abanan tincuaclîk cui'chic chi yo'yo sa' rox li cutan, chan li Jesús.
23Y decía á todos: Si alguno quiere venir en pos de mí, niéguese á sí mismo, y tome su cruz cada día, y sígame.
23Li Jesús quixye reheb chixjunileb li cuanqueb aran: -Li ani târaj inpâbanquil tento nak tixtz'ektâna li c'a'ru naxrahi ru lix ch'ôl. Tixcuy xnumsinquil li raylal li tixc'ul, usta tâcamsîk sa' inc'aba'. Ut chinixtâkehak.
24Porque cualquiera que quisiere salvar su vida, la perderá; y cualquiera que perdiere su vida por causa de mí, éste la salvará.
24Li ani tâtz'ektânânk cue re xcolbal rix lix yu'am arin sa' ruchich'och', tixtz'ek li junelic yu'am. A'ut li ani naxsach lix yu'am arin sa' ruchich'och' sa' inc'aba' lâin, a'an târêchani li junelic yu'am.
25Porque ¿qué aprovecha al hombre, si granjeare todo el mundo, y sé pierda él á sí mismo, ó corra peligro de sí?
25¿C'a'ru tixra junak li cuînk cui târêchani chixjunil xbiomal li ruchich'och' ut tixtz'ektâna li junelic yu'am?
26Porque el que se avergonzare de mí y de mis palabras, de este tal el Hijo del hombre se avergonzará cuando viniere en su gloria, y del Padre, y de los santos ángeles.
26Li ani tâxutânâk inban malaj ut xban li cuâtin, lâin li Alalbej tinxutânâk ajcui' xbaneb nak tinchâlk chak riq'uin inlok'al ut riq'uin xlok'al lin Yucua' cuochbeneb li santil ángel, chan li Jesús.
27Y os digo en verdad, que hay algunos de los que están aquí, que no gustarán la muerte, hasta que vean el reino de Dios.
27Ut quixye ajcui': -Relic chi yâl tinye êre nak cuanqueb arin sa' êyânk li inc'a' te'câmk toj te'ril lix nimajcual cuanquilal li Dios, chan li Jesús.
28Y aconteció como ocho días después de estas palabras, que tomó á Pedro y á Juan y á Jacobo, y subió al monte á orar.
28Cuakxakib cutan na chic xyebal eb a âtin a'in nak li Jesús cô chi tijoc sa' xbên jun li tzûl rochbeneb laj Pedro, laj Jacobo ut laj Juan.
29Y entre tanto que oraba, la apariencia de su rostro se hizo otra, y su vestido blanco y resplandeciente.
29Nak yô chi tijoc li Jesús, quijalano' li rilobâl chiruheb. Ut li rak' sak sak ut nalemtz'un.
30Y he aquí dos varones que hablaban con él, los cuales eran Moisés y Elías;
30Ut que'ril nak cuibeb li cuînk yôqueb chi âtinac riq'uin li Jesús. A'aneb laj Moisés ut laj Elías.
31Que aparecieron en majestad, y hablaban de su salida, la cual había de cumplir en Jerusalem.
31Neque'lemtz'un ut c'ajo' lix lok'aleb nak yôqueb chi âtinac chirix lix camic li Jesús li tenebanbil sa' xbên aran Jerusalén.
32Y Pedro y los que estaban con él, estaban cargados de sueño: y como despertaron, vieron su majestad, y á aquellos dos varones que estaban con él.
32Usta yôqueb xcuara laj Pedro ut li cuanqueb rochben, abanan inc'a' que'cuar. Yôqueb ban chirilbal lix lok'al li Jesús jo' ajcui' li cuib chi cuînk li cuanqueb rochben.
33Y aconteció, que apartándose ellos de él, Pedro dice á Jesús: Maestro, bien es que nos quedemos aquí: y hagamos tres pabellones, uno para ti, y uno para Moisés, y uno para Elías; no sabiendo lo que se decía.
33Nak ac oqueb re xcanabanquil li Jesús li cuib chi cuînk, laj Pedro quixye re li Jesús: -Kâcua', c'ajo' xchak'al ru nak cuanco arin. Xkayîb ta oxibak muhebâl arin. Jun âcue, jun re laj Moisés ut jun re laj Elías, chan. Quixye chi jo'can xban nak inc'a' quixtau ru lix yâlal li quiril.
34Y estando él hablando esto, vino una nube que los cubrió; y tuvieron temor entrando ellos en la nube.
34Nak toj yô chi âtinac laj Pedro, quichal jun li chok sa' xbêneb. C'ajo' nak que'xucuac nak que'mukun sa' li chok.
35Y vino una voz de la nube, que decía: Este es mi Hijo amado; á él oid.
35Que'rabi nak li Dios quiâtinac sa' li chok ut quixye: -A'in li cualal li sic'bil ru inban. Cherabi li c'a'ru tixye, chan.
36Y pasada aquella voz, Jesús fué hallado solo: y ellos callaron; y por aquellos días no dijeron nada á nadie de lo que habían visto.
36Nak quicana li âtinac, xjunes chic li Jesús quicana. Ut eb a'an mâc'a' chic que'xye. Ut chiruheb li cutan a'an mâ ani aj e que'xye li c'a'ru que'ril.
37Y aconteció al día siguiente, que apartándose ellos del monte, gran compañía les salió al encuentro.
37Jo' cuulajak chic nak quicube sa' li tzûl, nabaleb li q'uila tenamit que'cuulac chi c'uluc re li Jesús.
38Y he aquí, un hombre de la compañía clamó, diciendo: Maestro, ruégote que veas á mi hijo; que es el único que tengo:
38Jun li cuînk quiâtinac chak sa' xyânkeb li tenamit ut quixye chi cau xyâb xcux: -At tzolonel, nintz'âma châcuu nak tâcuil li cualal xban nak ca'aj cui' a'an chicuu.
39Y he aquí un espíritu le toma, y de repente da voces; y le despedaza y hace echar espuma, y apenas se aparta de él quebrantándole.
39Cuan mâus aj musik'ej riq'uin. Nak naniman xyajel naxjap re ut nach'ikch'ikîc chi cau xban li mâus aj musik'ej ut na-el xcuokx sa' re. Ut inc'a' naraj xcanabanquil li cualal.
40Y rogué á tus discípulos que le echasen fuera, y no pudieron.
40Xintz'âma chiruheb lâ tzolom nak te'risi li mâus aj musik'ej, abanan inc'a' xe'ru chirisinquil, chan li cuînk.
41Y respondiendo Jesús, dice: Oh generación infiel y perversa! ¿hasta cuándo tengo de estar con vosotros, y os sufriré? Trae tu hijo acá.
41Quichak'oc li Jesús ut quixye reheb: -Lâex tenamit li cuanquex anakcuan, chi tîc inc'a' nequexpâban ut inc'a' us êna'leb. ¿Jo' najtil chic tincuânk êriq'uin re nak texpâbânk? ¿Jo' najtil chic texincuy nak nequec'oxla? C'am chak li al arin cuiq'uin, chan li Jesús.
42Y como aun se acercaba, el demonio le derribó y despedazó: mas Jesús increpó al espíritu inmundo, y sanó al muchacho, y se lo volvió á su padre.
42Nak yô chi xic li al riq'uin li Jesús, li mâus aj musik'ej quixcut li al sa' ch'och' ut quixch'ikle chi cau. Abanan li Jesús quixk'us li mâus aj musik'ej. Quixq'uirtesi li al ut quixk'axtesi re lix yucua'.
43Y todos estaban atónitos de la grandeza de Dios. Y maravillándose todos de todas las cosas que hacía, dijo á sus discípulos:
43Ut chixjunileb li cuanqueb aran sachsôqueb xch'ôl chirilbal nak k'axal nim xcuanquil li Dios. Nak toj sachsôqueb xch'ôl li tenamit chi c'oxlac chirix li quic'ulman, li Jesús quixye reheb lix tzolom:
44Poned vosotros en vuestros oídos estas palabras; porque ha de acontecer que el Hijo del hombre será entregado en manos de hombres.
44-Cherabihak chi us li tinye êre. Tento nak lâin li C'ajolbej tink'axtesîk sa' ruk'eb li cuînk li xic' neque'iloc cue, chan li Jesús.
45Mas ellos no entendían esta palabra, y les era encubierta para que no la entendiesen; y temían preguntarle de esta palabra.
45Abanan eb lix tzolom inc'a' que'xtau ru li c'a'ru quixye, xban nak toj mâji' nacuulac xk'ehil nak te'xtau ru. Ut que'xutânac chixpatz'bal re c'a'ru xyâlal li quixye li Jesús reheb.
46Entonces entraron en disputa, cuál de ellos sería el mayor.
46Eb lix tzolom li Jesús que'oc chixcuech'inquil ribeb. Ut yôqueb chixpatz'bal ani reheb li nimak xcuanquil.
47Mas Jesús, viendo los pensamientos del corazón de ellos, tomó un niño, y púsole junto á sí,
47Nak li Jesús quixq'ue retal li c'a'ru yôqueb chixc'oxlanquil, quixc'am jun li ch'ina al ut quixxakab chiru.
48Y les dice: Cualquiera que recibiere este niño en mí nombre, á mí recibe; y cualquiera que me recibiere á mí, recibe al que me envió; porque el que fuere el menor entre todos vosotros, éste será el grande.
48Ut quixye reheb: -Li ani tâc'uluk re junak ch'ina al jo' a'in sa' inc'aba' lâin, tinixc'ul ajcui' lâin; ut li ani tâc'uluk cue lâin, tixc'ul ajcui' li ani xtaklan chak cue. Jo'can nak li ani cubenak xcuanquil sa' êyânk anakcuan, a'anak chic li nimak xcuanquil.
49Entonces respondiendo Juan, dijo: Maestro, hemos visto á uno que echaba fuera demonios en tu nombre; y se lo prohibimos, porque no sigue con nosotros.
49Laj Juan quixye re li Jesús: -At Kâcua', xkil jun li cuînk yô chi isînc mâus aj musik'ej sa' âc'aba'. Ut lâo xkaye re nak inc'a' tixbânu a'an xban nak moco kacomon ta, chan.
50Jesús le dijo: No se lo prohibáis; porque el que no es contra nosotros, por nosotros es.
50Ut li Jesús quichak'oc ut quixye re: -Mêk'us li cuînk a'an xban nak li ani inc'a' xic' na-iloc ke, a'an na-oquen chikix, chan.
51Y aconteció que, como se cumplió el tiempo en que había de ser recibido arriba, él afirmó su rostro para ir á Jerusalem.
51Nak ac cuulac re xk'ehil nak li Jesús tâc'amek' cui'chic xban li Dios sa' choxa, quixcacuubresi xch'ôl chi xic Jerusalén.
52Y envió mensajeros delante de sí, los cuales fueron y entraron en una ciudad de los Samaritanos, para prevenirle.
52Li Jesús quixtakla xtakl sa' jun tenamit cuan sa' xcuênt Samaria, re nak te'xcauresi xna'aj re tâhilânk cui'.
53Mas no le recibieron, porque era su traza de ir á Jerusalem.
53Abanan li cuanqueb sa' li tenamit a'an inc'a' que'raj xc'ulbal li Jesús xban nak que'xq'ue retal nak yô chi xic Jerusalén.
54Y viendo esto sus discípulos Jacobo y Juan, dijeron: Señor, ¿quieres que mandemos que descienda fuego del cielo, y los consuma, como hizo Elías?
54Nak laj Jacobo ut laj Juan que'xq'ue retal nak inc'a' quic'ule' li Jesús sa' li tenamit a'an, que'xye re: -¿Ma tâcuaj nak takatz'âma nak tâcubek chak xam sa' choxa re nak tâc'atek' li tenamit a'an jo' quixbânu laj Elías? chanqueb.
55Entonces volviéndose él, los reprendió, diciendo: Vosotros no sabéis de qué espíritu sois;
55Quixsuk'isi rib li Jesús ut quixk'useb. Quixye reheb: -¿C'a'ru musik'ejil cuan êriq'uin lâex nak inc'a' nequetau ru?
56Porque el Hijo del hombre no ha venido para perder las almas de los hombres, sino para salvarlas. Y se fueron á otra aldea.
56Lâin li C'ajolbej inc'a' xinchal chixsachbal ruheb li cristian. Xinchal ban chixcolbaleb, chan li Jesús. Ut chirix a'an, que'côeb sa' jalan chic na'ajej.
57Y aconteció que yendo ellos, uno le dijo en el camino: Señor, te seguiré donde quiera que fueres.
57Nak yôqueb chi xic li Jesús, jun li cuînk quicuulac riq'uin ut quixye re: -At tzolonel, tincuaj âtâkenquil yalak bar tatxic, chan re.
58Y le dijo Jesús: Las zorras tienen cuevas, y las aves de los cielos nidos; mas el Hijo del hombre no tiene donde recline la cabeza.
58Li Jesús quichak'oc ut quixye re: -C'oxla chi us ma tâcuy intâkenquil. Li yac cuanqueb xjul sa' pec, ut li xul li neque'rupupic chiru choxa cuanqueb xsoc. Abanan lâin li C'ajolbej mâc'a' inna'aj bar târûk tinhilânk cui'.-
59Y dijo á otro: Sígueme. Y él dijo: Señor, déjame que primero vaya y entierre á mi padre.
59Li Jesús quixye re jun chic: -Chinâtâke, chan. Quichak'oc li cuînk ut quixye: -Kâcua', chinâcuy. Inmukak cuan lin yucua' tojo'nak tinxic châcuix, chan.
60Y Jesús le dijo: Deja los muertos que entierren á sus muertos; y tú, ve, y anuncia el reino de Dios.
60Li Jesús quixye re: -Canabeb li toj camenakeb sa' li mâc xmukakeb cuan lix camenak. Ut lâat, ayu. Ye chak resil lix nimajcual cuanquilal li Dios, chan.
61Entonces también dijo otro: Te seguiré, Señor; mas déjame que me despida primero de los que están en mi casa.
61Ut jun chic li cuînk quixye: -At Kâcua', tatintâke. Abanan inchak'rabihakeb cuan chak li cuanqueb sa' cuochoch, chan re.Ut li Jesús quixye re: -Li ani naxtiquib c'anjelac chiru li Dios ut cui toj yô chixc'oxlanquil li c'a'ru re, li jun a'an inc'a' us chok' aj c'anjel sa' lix nimajcual cuanquilal li Dios, chan li Jesús.
62Y Jesús le dijo: Ninguno que poniendo su mano al arado mira atrás, es apto para el reino de Dios.
62Ut li Jesús quixye re: -Li ani naxtiquib c'anjelac chiru li Dios ut cui toj yô chixc'oxlanquil li c'a'ru re, li jun a'an inc'a' us chok' aj c'anjel sa' lix nimajcual cuanquilal li Dios, chan li Jesús.