1Pagka ikaw ay nauupong kumain na kasalo ng isang pangulo, kilanlin mong maigi siya na nasa harap mo;
1不可貪吃,當求智慧你與官長一起坐席吃飯的時候,要特別留意在你面前的是誰。
2At maglagay ka ng sundang sa iyong lalamunan, kung ikaw ay taong bigay sa pagkain.
2你若是個貪吃的人,就當把刀子放在喉嚨上。
3Huwag kang mapagnais ng kaniyang mga masarap na pagkain; yamang mga marayang pagkain.
3不可貪戀他的美食,因為那是騙人的食物。
4Huwag kang mainip sa pagyaman; tumigil ka sa iyong sariling karunungan.
4不要勞碌求富,你要明智地放下這企圖。
5Iyo bang itititig ang iyong mga mata sa wala? Sapagka't ang mga kayamanan, ay tunay na nagsisipagpakpak, gaya ng aguila na lumilipad sa dakong langit.
5你的眼睛注視在錢財上,錢財卻不見了,因為錢財必長起翅膀,如鷹飛往天上。
6Huwag mong kanin ang tinapay niya na may masamang mata, ni nasain mo man ang kaniyang mga masarap na pagkain:
6不可吃吝嗇人的飯,也不可貪戀他的美食。
7Sapagka't kung ano ang iniisip niya sa loob niya, ay gayon siya: kumain ka at uminom ka, sabi niya sa iyo; nguni't ang puso niya ay hindi sumasaiyo.
7因為他心裡怎樣計算,他的為人就是怎樣;他雖然對你說:“請吃,請喝!”他的心裡卻沒有你。
8Ang subo na iyong kinain ay iyong isusuka, at iyong iwawala ang iyong mga matamis na salita.
8你所吃的那一點食物,必要吐出來,你道謝的美言,也都白費了。
9Huwag kang magsalita sa pakinig ng mangmang; sapagka't kaniyang hahamakin ang karunungan ng iyong mga salita.
9不要說話給愚昧人聽,因為他必藐視你明慧的言語。
10Huwag mong baguhin ang dating muhon ng lupa; at huwag mong pasukin ang mga bukid ng ulila:
10你不可遷移古時的地界;也不可侵佔孤兒的田地。
11Sapagka't ang kanilang Manunubos ay malakas; ipaglalaban niya ang kanilang usap sa iyo.
11因為他們的救贖主大有能力,他必向你為他們的案件伸冤。
12Ihilig mo ang iyong puso sa turo, at ang iyong mga pakinig sa mga salita ng kaalaman.
12你要專心領受教訓,留心聽知識的言語。
13Huwag mong ipagkait ang saway sa bata: sapagka't kung iyong hampasin siya ng pamalo, siya'y hindi mamamatay.
13要管教孩童,不可姑息,你雖然用杖打他,他也不會死;
14Iyong hahampasin siya ng pamalo, at ililigtas mo ang kaniyang kaluluwa sa Sheol.
14你要用杖打他,就可以救他的靈魂免下陰間。
15Anak ko, kung ang iyong puso ay magpakapantas, ang puso ko'y matutuwa sa makatuwid baga'y ang akin:
15我兒,如果你的心有智慧,我的心也就歡喜;
16Oo, ang aking puso ay magagalak pagka ang iyong mga labi ay nangagsasalita ng matuwid na mga bagay.
16你的嘴唇說正直話的時候,我的內心就歡樂。
17Huwag managhili ang iyong puso sa mga makasalanan: kundi lumagay ka sa Panginoon buong araw:
17你的心不要嫉妒罪人,只要時常敬畏耶和華。
18Sapagka't tunay na may kagantihan; at ang iyong pagasa ay hindi mahihiwalay.
18因為萬事必有結局,你的盼望也不會斷絕。
19Makinig ka, anak ko, at ikaw ay magpakapantas, at patnubayan mo ang iyong puso sa daan.
19我兒,你要聽,要有智慧,要引導你的心走在正路上。
20Huwag kang mapasama sa mga mapaglango; sa mga mayamong mangangain ng karne:
20酗酒的人,不可與他們來往;暴食的人,不要與他們為友。
21Sapagka't ang manglalasing at ang mayamo ay darating sa karalitaan: at ang antok ay magbibihis sa tao ng pagkapulubi.
21因為酗酒暴食的人必致窮乏;貪睡的人必穿破衣。
22Dinggin mo ang iyong ama na naging anak ka, at huwag mong hamakin ang iyong ina kung siya'y tumanda.
22你要聽從生你的父親;也不可因為母親老了,就藐視她。
23Bumili ka ng katotohanan at huwag mong ipagbili: Oo karunungan, at turo, at pag-uunawa.
23你要買真理,不可出賣;要得智慧、教訓和哲理。
24Ang ama ng matuwid ay magagalak na lubos: at siyang nagkaanak ng pantas na anak ay magagalak sa kaniya.
24義人的父親必大有快樂;生下智慧的兒子的,必因兒子歡喜。
25Mangatuwa ang iyong ama at ang iyong ina, at magalak siyang nanganak sa iyo.
25要使你的父母歡喜,使生下你的快樂。
26Anak ko, ibigay mo sa akin ang iyong puso, at malugod ang iyong mga mata sa aking mga daan.
26我兒,把你的心給我;你的眼目要關注我的道路。
27Sapagka't ang isang patutot ay isang malalim na lubak; at ang babaing di kilala ay makipot na lungaw.
27因為妓女是深坑,淫婦是狹窄的井。
28Oo, siya'y bumabakay na parang tulisan, at nagdaragdag ng mga magdaraya sa gitna ng mga tao.
28她像強盜一樣埋伏,使人間增添很多奸詐的人。
29Sinong may ay? sinong may kapanglawan? sinong may pakikipagtalo? sinong may daing? sino ang may sugat na walang kadahilanan? sino ang may maningas na mata?
29誰有禍患?誰有愁苦?誰有紛爭?誰有怨言?誰無故受傷?誰的眼睛赤紅?
30Silang nangaghihintay sa alak; silang nagsisiyaon upang humanap ng pinaghalong alak.
30就是那些沉湎於酒,常去品嘗調和美酒的人。
31Huwag kang tumingin sa alak pagka mapula, pagka nagbibigay ng kaniyang kulay sa saro,
31你不要看酒怎樣發紅,在杯中怎樣閃爍誘人,喝下去怎樣舒暢,
32Sa huli ay kumakagat ito na parang ahas, at tumutukang parang ulupong.
32最後它卻像咬你的蛇、像刺你的毒蛇。
33Ang iyong mga mata ay titingin ng mga katuwang bagay, at ang iyong puso ay nagbabadya ng mga magdarayang bagay.
33你的眼睛必看見怪異的事,你的心必說乖謬的話。
34Oo, ikaw ay magiging parang nahihiga sa gitna ng dagat, o parang nahihiga sa dulo ng isang palo ng sasakyan.
34你必好像躺在海中,又好像躺在桅杆頂上。
35Kanilang pinalo ako, iyong sasalitain, at hindi ako nasaktan; kanilang hinampas ako, at hindi ko naramdaman: kailan gigising ako? aking hahanapin pa uli.
35你必說:“人打我,我不痛;人鞭打我,我不曉得;我甚麼時候清醒?我還要再去尋酒。”