¹After these things, Jesus was walking in Galilee, for he wouldn’t walk in Judea, because the Jews sought to kill him.

¹Bundan sonra İsa Celilede dolaşmaya başladı. Yahudi yetkililer Onu öldürmeyi amaçladıkları için Yahudiyede dolaşmak istemiyordu.

²Now the feast of the Jews, the Feast of Booths, was at hand.

²Yahudilerin Çardak Bayramı yaklaşmıştı.

³His brothers therefore said to him, “Depart from here, and go into Judea, that your disciples also may see your works which you do.

³Bu nedenle İsanın kardeşleri Ona, ‹‹Buradan ayrıl, Yahudiyeye git›› dediler, ‹‹Öğrencilerin de yaptığın işleri görsünler.

⁴For no one does anything in secret, and himself seeks to be known openly. If you do these things, reveal yourself to the world.”

⁴Çünkü kendini açıkça tanıtmak isteyen bir kimse yaptıklarını gizlemez. Mademki bu şeyleri yapıyorsun, kendini dünyaya göster!››

⁵For even his brothers didn’t believe in him.

⁵Kardeşleri bile Ona iman etmiyorlardı.

⁶Jesus therefore said to them, “My time has not yet come, but your time is always ready.

⁶İsa onlara, ‹‹Benim zamanım daha gelmedi›› dedi, ‹‹Oysa sizin için zaman hep uygundur.

⁷ The world can’t hate you, but it hates me, because I testify about it, that its works are evil.

⁷Dünya sizden nefret edemez, ama benden nefret ediyor. Çünkü yaptıklarının kötü olduğuna tanıklık ediyorum.

⁸ You go up to the feast. I am not yet going up to this feast, because my time is not yet fulfilled.”

⁸Siz bu bayramı kutlamaya gidin. Ben şimdilik gitmeyeceğim. Çünkü benim zamanım daha dolmadı.››

⁹Having said these things to them, he stayed in Galilee.

⁹İsa bu sözleri söyleyip Celilede kaldı.

¹⁰But when his brothers had gone up to the feast, then he also went up, not publicly, but as it were in secret.

¹⁰Ne var ki, kardeşleri bayramı kutlamaya gidince, kendisi de gitti. Ancak açıktan açığa değil, gizlice gitti.

¹¹The Jews therefore sought him at the feast, and said, “Where is he?”

¹¹Yahudi yetkililer Onu bayram sırasında arıyor, ‹‹O nerede?›› diye soruyorlardı.

¹²There was much murmuring among the multitudes concerning him. Some said, “He is a good man.” Others said, “Not so, but he leads the multitude astray.”

¹²Kalabalık arasında Onunla ilgili bir sürü laf fısıldanıyordu. Bazıları, ‹‹İyi adamdır››, bazıları da, ‹‹Hayır, tam tersine, halkı saptırıyor›› diyorlardı.

¹³Yet no one spoke openly of him for fear of the Jews.

¹³Bununla birlikte yetkililerden korktukları için, hiç kimse Ondan açıkça söz etmiyordu.

¹⁴But when it was now the midst of the feast, Jesus went up into the temple and taught.

¹⁴Bayramın yarısı geçmişti. İsa tapınağa gidip öğretmeye başladı.

¹⁵The Jews therefore marveled, saying, “How does this man know letters, having never been educated?”

¹⁵Yahudiler şaşırdılar. ‹‹Bu adam hiç öğrenim görmediği halde, nasıl bu kadar bilgili olabilir?›› dediler.

¹⁶Jesus therefore answered them, “My teaching is not mine, but his who sent me.

¹⁶İsa onlara, ‹‹Benim öğretim benim değil, beni gönderenindir›› diye karşılık verdi.

¹⁷ If anyone desires to do his will, he will know about the teaching, whether it is from God, or if I am speaking from myself.

¹⁷‹‹Eğer bir kimse Tanrının isteğini yerine getirmek istiyorsa, bu öğretinin Tanrıdan mı olduğunu, yoksa kendiliğimden mi konuştuğumu bilecektir.

¹⁸ He who speaks from himself seeks his own glory, but he who seeks the glory of him who sent him is true, and no unrighteousness is in him.

¹⁸Kendiliğinden konuşan kendini yüceltmek ister, ama kendisini göndereni yüceltmek isteyen doğrudur ve Onda haksızlık yoktur.

¹⁹ Didn’t Moses give you the law, and yet none of you keeps the law? Why do you seek to kill me?”

¹⁹Musa size Kutsal Yasayı vermedi mi? Yine de hiçbiriniz Yasayı yerine getirmiyor. Neden beni öldürmek istiyorsunuz?››

²⁰The multitude answered, “You have a demon! Who seeks to kill you?”

²⁰Kalabalık, ‹‹Cin çarpmış seni!›› dedi. ‹‹Seni öldürmek isteyen kim?››

²¹Jesus answered them, “I did one work, and you all marvel because of it.

²¹İsa, ‹‹Ben bir mucize yaptım, hepiniz şaşkına döndünüz›› diye yanıt verdi.

²² Moses has given you circumcision (not that it is of Moses, but of the fathers), and on the Sabbath you circumcise a boy.

²²‹‹Musa size sünneti buyurduğu için -aslında bu, Musadan değil, atalarınızdan kalmadır- Şabat Günü birini sünnet edersiniz.

²³ If a boy receives circumcision on the Sabbath, that the law of Moses may not be broken, are you angry with me, because I made a man completely healthy on the Sabbath?

²³Musanın Yasası bozulmasın diye Şabat Günü biri sünnet ediliyor da, Şabat Günü bir adamı tamamen iyileştirdim diye bana neden kızıyorsunuz?

²⁴ Don’t judge according to appearance, but judge righteous judgment.”

²⁴Dış görünüşe göre yargılamayın, yargınız adil olsun.››

²⁵Therefore some of them of Jerusalem said, “Isn’t this he whom they seek to kill?

²⁵Yeruşalimlilerin bazıları, ‹‹Öldürmek istedikleri adam bu değil mi?›› diyorlardı.

²⁶Behold, he speaks openly, and they say nothing to him. Can it be that the rulers indeed know that this is truly the Christ?

²⁶‹‹Bakın, açıkça konuşuyor, Ona bir şey demiyorlar. Yoksa önderler Onun Mesih olduğunu gerçekten kabul ettiler mi?

²⁷However we know where this man comes from, but when the Christ comes, no one will know where he comes from.”

²⁷Ama biz bu adamın nereden geldiğini biliyoruz. Oysa Mesih geldiği zaman Onun nereden geldiğini kimse bilmeyecek.››

²⁸Jesus therefore cried out in the temple, teaching and saying, “You both know me, and know where I am from. I have not come of myself, but he who sent me is true, whom you don’t know.

²⁸O sırada tapınakta öğreten İsa yüksek sesle şöyle dedi: ‹‹Hem beni tanıyorsunuz, hem de nereden olduğumu biliyorsunuz! Ben kendiliğimden gelmedim. Beni gönderen gerçektir. Onu siz tanımıyorsunuz.

²⁹ I know him, because I am from him, and he sent me.”

²⁹Ben Onu tanırım. Çünkü ben Ondanım, beni O gönderdi.››

³⁰They sought therefore to take him; but no one laid a hand on him, because his hour had not yet come.

³⁰Bunun üzerine Onu yakalamak istediler, ama kimse Ona el sürmedi. Çünkü Onun saati henüz gelmemişti.

³¹But of the multitude, many believed in him. They said, “When the Christ comes, he won’t do more signs than those which this man has done, will he?”

³¹Halktan birçok kişi ise Ona iman etti. ‹‹Mesih gelince, bunun yaptıklarından daha mı çok mucize yapacak?›› diyorlardı.

³²The Pharisees heard the multitude murmuring these things concerning him, and the chief priests and the Pharisees sent officers to arrest him.

³²Ferisiler halkın İsa hakkında böyle fısıldaştığını duydular. Başkâhinler ve Ferisiler Onu yakalamak için görevliler gönderdiler.

³³Then Jesus said, “I will be with you a little while longer, then I go to him who sent me.

³³İsa, ‹‹Kısa bir süre daha sizinleyim›› dedi, ‹‹Sonra beni gönderene gideceğim.

³⁴ You will seek me, and won’t find me; and where I am, you can’t come.”

³⁴Beni arayacaksınız ama bulamayacaksınız. Ve benim bulunduğum yere siz gelemezsiniz.››

³⁵The Jews therefore said among themselves, “Where will this man go that we won’t find him? Will he go to the Dispersion among the Greeks, and teach the Greeks?

³⁵Bunun üzerine Yahudiler birbirlerine, ‹‹Bu adam nereye gidecek de biz Onu bulamayacağız?›› dediler. ‹‹Yoksa Grekler arasında dağılmış olanlara gidip Greklere mi öğretecek?

³⁶What is this word that he said, ‘You will seek me, and won’t find me; and where I am, you can’t come’? ”

³⁶‹Beni arayacaksınız ama bulamayacaksınız. Ve benim bulunduğum yere siz gelemezsiniz› diyor. Ne demek istiyor?››

³⁷Now on the last and greatest day of the feast, Jesus stood and cried out, “If anyone is thirsty, let him come to me and drink!

³⁷Bayramın son ve en önemli günü İsa ayağa kalktı, yüksek sesle şöyle dedi: ‹‹Bir kimse susamışsa bana gelsin, içsin.

³⁸ He who believes in me, as the Scripture has said, from within him will flow rivers of living water.”

³⁸Kutsal Yazıda dendiği gibi, bana iman edenin ‹içinden diri su ırmakları akacaktır.› ››

³⁹But he said this about the Spirit, which those believing in him were to receive. For the Holy Spirit was not yet given, because Jesus wasn’t yet glorified.

³⁹Bunu, kendisine iman edenlerin alacağı Ruhla ilgili olarak söylüyordu. Ruh henüz verilmemişti. Çünkü İsa henüz yüceltilmemişti.

⁴⁰Many of the multitude therefore, when they heard these words, said, “This is truly the prophet.”

⁴⁰Halktan bazıları bu sözleri işitince, ‹‹Gerçekten beklediğimiz peygamber budur›› dediler.

⁴¹Others said, “This is the Christ.” But some said, “What, does the Christ come out of Galilee?

⁴¹Bazıları da, ‹‹Bu Mesihtir›› diyorlardı. Başkaları ise, ‹‹Olamaz! Mesih Celileden mi gelecek?›› dediler.

⁴²Hasn’t the Scripture said that the Christ comes of the seed of David, 2 Samuel 7:12 and from Bethlehem, Micah 5:2 the village where David was?”

⁴²‹‹Kutsal Yazıda, ‹Mesih, Davutun soyundan, Davutun yaşadığı Beytlehem Kentinden gelecek› denmemiş midir?››

⁴³So there arose a division in the multitude because of him.

⁴³Böylece İsadan dolayı halk arasında ayrılık doğdu.

⁴⁴Some of them would have arrested him, but no one laid hands on him.

⁴⁴Bazıları Onu yakalamak istedilerse de, kimse Ona el sürmedi.

⁴⁵The officers therefore came to the chief priests and Pharisees, and they said to them, “Why didn’t you bring him?”

⁴⁵Görevliler geri dönünce, başkâhinlerle Ferisiler, ‹‹Niçin Onu getirmediniz?›› diye sordular.

⁴⁶The officers answered, “No man ever spoke like this man!”

⁴⁶Görevliler, ‹‹Hiç kimse hiçbir zaman bu adamın konuştuğu gibi konuşmamıştır›› karşılığını verdiler.

⁴⁷The Pharisees therefore answered them, “You aren’t also led astray, are you?

⁴⁷Ferisiler, ‹‹Yoksa siz de mi aldandınız?›› dediler.

⁴⁸Have any of the rulers believed in him, or of the Pharisees?

⁴⁸‹‹Önderlerden ya da Ferisilerden Ona iman eden oldu mu hiç?

⁴⁹But this multitude that doesn’t know the law is accursed.”

⁴⁹Kutsal Yasayı bilmeyen bu halk lanetlidir.››

⁵⁰Nicodemus (he who came to him by night, being one of them) said to them,

⁵⁰İçlerinden biri, daha önce İsaya gelen Nikodim, onlara şöyle dedi: ‹‹Yasamıza göre, bir adamı dinlemeden, ne yaptığını öğrenmeden onu yargılamak doğru mu?››

⁵¹“Does our law judge a man, unless it first hears from him personally and knows what he does?”

⁵²Ona, ‹‹Yoksa sen de mi Celiledensin?›› diye karşılık verdiler. ‹‹Araştır, bak, Celileden peygamber çıkmaz.››

⁵²They answered him, “Are you also from Galilee? Search, and see that no prophet has arisen out of Galilee. See Isaiah 9:1 and Matthew 4:13-16. ”

⁵³Bundan sonra herkes evine gitti.

⁵³Everyone went to his own house,