1 «Noonu nguuru Yàlla Aji Kawe ji dafa mel ni boroom kër bu génn ci suba teel, ngir jël ay liggéeykat ndax toolu réseñam.
1葡萄园工人的比喻
2 Mu juboo ak liggéeykat ya ci bëccëg posetu denariyon, door leen a yebal ca toolam.
2他和工人讲定了一天的工钱是一个银币，然后派他们到葡萄园去。
3 Ci yoor-yoor mu génn, gis ñeneen ñu toog ca pénc ma te liggéeyuñu.
3大约九点钟，他又出去，看见还有人闲站在街市上，
4 Mu ne leen: “Demleen yéen itam ca tool ba, te dinaa leen fey lu jaadu.”
4就对他们说：‘你们也到葡萄园来吧，我会给你们合理的工钱。’
5 Ñu dem ca. Mu génnaat ci digg-bëccëg ak ci tisbaar, defaat noonu.
5他们就去了。约在正午和下午三点钟，他又出去，也是这样作。
6 Mu génnati ci tàkkusaan, gis ñeneen di tendeefal. Mu ne leen: “Lu tax ngeen yendoo tendeefal, te liggéeyiwuleen?”
6下午五点钟左右，他再出去，看见还有人站着，就问他们：‘你们为什么整天站在这里不去作工？’
7 Ñu tontu ko: “Kenn jëlu nu.” Mu ne leen: “Demleen yéen itam ca tool ba.”
7他们回答：‘没有人用我们。’他说：‘你们也到葡萄园来吧。’
8 «Bi nga xamee ne timis jot na, boroom tool ba ne jawriñ ja: “Woowal liggéeykat yi te fey leen seen bëccëg, tàmbali ci ñi mujj a ñëw, ba ci ñi fi jëkk.”
8到了黄昏，园主对管工说：‘把工人叫来，给他们工钱，从最后的开始，到最先来的。’
9 Noonu ñi mu jël ci tàkkusaan ñëw, ku nekk jot posetu denariyon.
9那些下午五点钟才开始作工的人来了，每个人都领到一个银币。
10 Gannaaw ga nag ñi mu jëkk a jël ñëw, yaakaar ne dinañu jot lu ëpp loolu, waaye ñoom itam ñu jot ku nekk benn denariyon.
10最先作工的人也来了，以为会多得一点，但每个人也是领到一个银币。
11 Bi ñu ko jotee nag, ñu tàmbalee ñaxtu ca boroom kër ga,
11他们领到之后，就埋怨家主，说：
12 naan: “Ñi mujj a ñëw, benn waxtu rekk lañu liggéey, ba noppi nga yemale leen ak nun, ñi yenu coonob bëccëg bi ak naaj wu metti wi.”
12‘我们整天在烈日之下劳苦，这些后来的人只工作了一个小时，你却给他们跟我们一样的工钱。’
13 Waaye boroom kër ga tontu kenn ci ñoom ne ko: “Sama waay tooñuma la. Ndax juboowunu woon ci benn denariyon?
13家主回答他们当中的一个，说：‘朋友，我并没有亏待你。你我不是讲定了一个银币吗？
14 Kon fabal li nga moom te dem. Su ma bëggee fey ku mujj a ñëw, li ma la fey yaw,
14拿你的工钱走吧！我给那后来的和给你的一样，是我的主意。
15 ndax sañumaa def ak sama alal li ma neex? Walla ndax danga am kiñaan ci li ma yéwén?”
15难道我不可以照自己的主意用我的财物吗？还是因为我仁慈你就嫉妒呢？’
16 Noonu ñi mujj ñooy jiituji, ñi jiitu ñooy mujj.»
16因此，在后的将要在前，在前的将要在后。”
17 Gannaaw loolu Yeesu di dem Yerusalem, ànd ak fukki taalibe yi ak ñaar. Noonu mu wéetoo ak ñoom, di leen xamal ci yoon wi lii:
17第三次预言受难及复活（可10:32-34；路18:31-34）耶稣上耶路撒冷去的时候，把十二门徒带到一边，对他们说：
18 «Nu ngi jëm Yerusalem, te dees na jébbal Doomu nit ki saraxalekat yu mag ya ak xutbakat ya. Dinañu ko àtte, teg ko dee,
18“我们现在上耶路撒冷去，人子要被交给祭司长和经学家，他们要定他死罪，
19 jébbal ko ñi dul Yawut, ngir ñu di ko ñaawal te di ko dóor ay yar, ba noppi daaj ko ci bant. Waaye ca ñetteelu fan ba dina dekki.»
19把他交给外族人凌辱、鞭打，并且钉在十字架上。然而第三天他要复活。”
20 Ci kaw loolu doomi Sebede ya ànd ak seen ndey, ñëw ci Yeesu. Ndey ja sukk, di ko ñaansi lenn.
20不是要人服事而是要服事人（可10:35-45）那时，西庇太的儿子的母亲，带着她的两个儿子前来见耶稣。她跪在耶稣面前求他。
21 Yeesu ne ko: «Loo bëggoon?» Mu tontu ko ne: «Damaa bëggoon nga santaane ne, boo nekkee ci sa nguur, sama ñaari doom ñii toog ak yaw, kenn ci sa ndeyjoor, ki ci des ci sa càmmooñ.»
21耶稣问她：“你想要什么？”她说：“求你下令，使我这两个儿子在你的国里，一个坐在你的右边，一个坐在你的左边。”
22 Yeesu ne ko: «Xamuleen li ngeen di ñaan. Ndax man ngeen a naan kaasu naqar, bi may naan?» Ñu tontu ko: «Man nañu ko.»
22耶稣回答：“你们不知道你们求的是什么。我将要喝的杯，你们能喝吗？”他们说：“能。”
23 Yeesu ne leen: «Ci dëgg dingeen naan sama kaas, waaye toog ci sama ndeyjoor mbaa sama càmmooñ, du man maa koy maye, waaye sama Baay moo koy may ñi mu ko waajal.»
23他对他们说：“我的杯你们固然要喝，只是坐在我的左右，不是我可以赐的；我父预备赐给谁，就赐给谁。”
24 Bi nga xamee ne fukki taalibe ya dégg nañu loolu, ñu mere ñaari doomi ndey ya.
24其他十个门徒听见了，就向他们兄弟二人生气。
25 Waaye Yeesu woo leen ne leen: «Xam ngeen ne ci xeeti àddina, njiit yi dañu leen di dóor yetu nguur, te kilifa yi dañu leen di noot.
25耶稣把他们叫过来，说：“你们知道各国都有元首统治他们，也有官长管辖他们。
26 Buleen mel ni ñooñu. Waaye ku bëgg a nekk kilifa ci yéen, na nekk seen surga,
26但你们中间却不要这样；谁想在你们中间成为大的，就要作你们的仆役；
27 te ku bëgg a nekk njiit, na nekk seen jaam.
27谁想在你们中间为首的，就要作你们的奴仆。
28 Ndaxte noonu la Doomu nit ki ñëwe, du ngir ñu nekk ay surgaam, waaye muy seen surga, ba joxe bakkanam ngir njotug ñu bare.»
28正如人子来，不是要受人的服事，而是要服事人，并且要舍命，作许多人的赎价。”
29 Gannaaw loolu Yeesu génn Yeriko, te mbooloo mu bare topp ko.
29治好瞎眼的人（可10:46-52；路18:35-43）他们从耶利哥出来的时候，有许多人跟着耶稣。
30 Fekk ñaari gumba toog ci wetu yoon wa. Bi gumba ya déggee ne, Yeesu di jaar, ñu daldi yuuxu ne ko: «Sang bi, yaw Sëtu Daawuda bi, yërëm nu!»
30有两个瞎眼的人坐在路旁，听说耶稣经过，就喊叫：“主啊，大卫的子孙，可怜我们吧！”
31 Waaye nit ña gëdd leen, ngir ñu noppi. Teewul gumba ya gën a yuuxu naan: «Sang bi, yaw Sëtu Daawuda bi, yërëm nu!»
31群众责备他们，叫他们不要出声，他们却更加放声喊叫：“主啊，大卫的子孙，可怜我们吧！”
32 Noonu Yeesu daldi taxaw, woo leen ne: «Lu ngeen bëgg, ma defal leen ko?»
32耶稣就站住，叫他们过来，说：“要我为你们作什么呢？”
33 Ñu tontu ko: «Sang bi, na sunuy bët ubbiku.»
33他们说：“主啊，求你开我们的眼睛。”
34 Noonu Yeesu yërëm leen, laal seeni bët, ñu daldi gis ca saa sa, topp ci moom.
34耶稣就怜悯他们，摸他们的眼睛。他们立刻能看见，就跟从了耶稣。