1 Gannaaw loolu Yeesu ak taalibe ya jege woon nañu Yerusalem, ba agsi dëkku Betfase ci wetu tundu Oliw ya. Noonu Yeesu yebal ñaari taalibe,
1骑驴进耶路撒冷（可11:1-10；路19:28-38；约12:12-15）
2 ne leen: «Demleen ci dëkk bi ci seen kanam. Bu ngeen eggee, dingeen gis mbaam mu ñu yeew ak cumburam; yiwileen leen, indil ma leen.
2对他们说：“你们往对面的村子里去，立刻就会看见一头驴拴在那里，还有小驴跟它在一起。把它们解开，牵来给我。
3 Te bu leen kenn waxee dara, ngeen ne ko: “Boroom bi da leen a soxla.” Kon ca saa sa dina leen bàyyi, ñu dem.»
3如果有人问你们，就要说：‘主需要它们。’他会立刻让你们牵走。”
4 Yeesu def na noonu, ngir la ñu waxoon jaarale ko cib yonent am, bi mu naan:
4这件事应验了先知所说的：
5 «Waxal waa Siyon:“Seen buur a ngi ñëw ci yéen;ku lewet la, te war mbaam-sëf,dig cumbur, doomu mbaam.”»
5“要对锡安的居民（“居民”原文作“女子”）说：‘看哪，你的王来到你这里了；他是温柔的，他骑着驴，骑的是小驴。’”
6 Noonu taalibe ya dem, def loolu leen Yeesu sant.
6门徒照着耶稣的吩咐去作。
7 Ñu indi mbaam ma, moom ak cumbur ga, lal ci seeni yére, Yeesu toog ca.
7牵了驴和小驴来，把衣服搭在它们上面，耶稣就骑上。
8 Ña ëpp ca mbooloo ma lal seeni yére ca yoon wa, ñenn ña dagg ay cari garab, lal leen it ca yoon wa.
8有一大群人把自己的衣服铺在路上，也有人从树上把树枝砍下来，铺在路上。
9 Mbooloom ña ko jiitu ak ña ko topp ñépp di wax ca kaw naan:«Osaana, yaw Sëtu Daawuda bi!Yaw miy ñëw ci turu Boroom bi,ku barkeel nga!Ca bérab yu gën a kawe,nañu ne: “Osaana!”»
9前呼后拥的群众喊叫着：“‘和散那’归于大卫的子孙，奉主名来的是应当称颂的，高天之上当唱‘和散那’。”
10 Bi nga xamee ne Yeesu dugg na Yerusalem, dëkk ba bépp yengatu ne: «Kii moo di kan?»
10耶稣进了耶路撒冷，全城都震动起来，他们问：“这人是谁？”
11 Mbooloo ma tontu leen ne: «Kii moo di yonentu Yàlla Yeesu, bi jóge Nasaret ci Galile.»
11大家都说：“这就是那先知耶稣，是从加利利的拿撒勒来的。”
12 Bi loolu amee Yeesu dugg ca kër Yàlla ga, dàq ñépp ña fay jaay ak ña fay jënd. Mu daaneel taabali weccikatu xaalis ya ak tooguy jaaykati pitax ya,
12洁净圣殿（可11:15-19；路19:45-47；约2:13-22）耶稣进了圣殿，把殿里所有作买卖的人赶走，并推倒找换银钱的人的桌子，和卖鸽子的人的凳子；
13 naan: «Mbind mi nee na: “Sama kër dinañu ko wooye këru ñaan ci Yàlla,” waaye yéen def ngeen ko këru sàcc.»
13又对他们说：“经上记着：‘我的殿要称为祷告的殿。’你们竟把它弄成贼窝了。”
14 Noonu ay gumba ak ay lafañ ñëw ci moom ca kër Yàlla ga, mu faj leen.
14殿里的瞎子和瘸腿的都走过来，耶稣就医好他们。
15 Bi nga xamee ne saraxalekat yu mag ya ak xutbakat ya gis nañu yëf yu doy waar ya mu def, te dégg xale yu ndaw ya nekk ca kër Yàlla ga, di wax ci kaw naan: «Osaana, yaw Sëtu Daawuda bi!» ñu daldi mer.
15祭司长和经学家看见耶稣所行的奇事，又看见小孩子在殿中喊叫“‘和散那’归于大卫的子孙”，就很忿怒，
16 Noonu ñu ne Yeesu: «Ndax dégg nga li ñuy wax?» Yeesu tontu leen ne: «Waaw dégg naa ko. Ndax musuleen a jàng lii ci Mbind mi: “Ci gémmiñu perantal ak ñiy nàmp sàkkal nga sa bopp ay cant”?»
16对耶稣说：“你听见他们说什么吗？”耶稣说：“我听见了。’你从小孩和婴儿的口中，得着了赞美。’这话你们没有念过吗？”
17 Bi Yeesu waxee loolu, mu bàyyi leen, génn dëkk ba, jëm Betani, fanaan fa.
17于是离开他们，出了城，来到伯大尼，在那里过了一夜。
18 Ci suba teel Yeesu dellusi ca dëkk ba, mu xiif.
18咒诅无花果树（可11:12-14、20-24）耶稣清早回城的时候，觉得饿了。
19 Noonu mu séen garabu figg ca yoon wa, waaye bi mu fa agsee, gisu ci dara lu dul ay xob rekk. Ci kaw loolu Yeesu ne ko: «Dootuloo meññ mukk.» Ca saa sa figg ga daldi wow.
19他看见路旁有一棵无花果树，就走过去；但他在树上什么也找不到，只有叶子，就对树说：“你永远不再结果子了。”那棵树就立刻枯萎。
20 Bi nga xamee ne taalibe ya gis nañu loolu, ñu waaru naan: «Nan la figg gi daldi wowe ci taxawaay bi?»
20门徒看见了，十分惊奇，说：“这棵无花果树是怎样立刻枯萎的呢？”
21 Noonu Yeesu tontu leen ne: «Ci dëgg maa ngi leen koy wax, su ngeen gëmee te bañ a werante, dingeen def li ma def figg gi, rax-ca-dolli bu ngeen nee tund wale: “Jógal tàbbi ca géej ga,” dina ko def.
21耶稣回答他们：“我实在告诉你们，如果你们有信心，不怀疑，不但能作我对无花果树所作的，就是对这座山说‘移开，投到海里去’，也必成就。
22 Te lépp lu ngeen laaj cig ñaan, bu ngeen ci boolee ngëm, dingeen ci jot.»
22你们祷告，无论求什么，只要相信，都必得着。”
23 Gannaaw loolu Yeesu dugg ca kër Yàlla ga, di fa jàngale. Bi muy jàngale nag saraxalekat yu mag ya ak njiiti xeet wa ñëw ci moom ne ko: «Yëf yii ngay def, ci ban sañ-sañ nga koy defe? Ku la may boobu sañ-sañ?»
23质问耶稣凭什么权柄作事（可11:27-33；路20:1-8）耶稣进了圣殿，正在教导人的时候，祭司长和民间的长老前来问他：“你凭什么权柄作这些事？谁给你这权柄？”
24 Yeesu tontu leen ne: «Man itam dinaa leen laaj lenn; bu ngeen ma ko waxee, kon dinaa leen wax ci ban sañ-sañ laay defe yëf yii.
24耶稣回答他们：“我也要问你们一句话，如果你们告诉我，我就告诉你们我凭什么权柄作这些事。
25 La Yaxya daan def, di sóob nit ñi ci ndox, fu mu ko jële, ci Yàlla walla ci nit ñi?» Ci kaw loolu ñu daldi werante ci seen biir naan: «Bu nu nee: “Ci Yàlla,” dina nu laaj: “Lu tax gëmuleen ko kon?”
25约翰的洗礼是从哪里来的呢？是从天上来的，还是从人来的呢？”他们就彼此议论：“如果我们说‘是从天上来的’，他会问我们’那你们为什么不信他呢？’
26 Te bu nu nee: “Ci nit ñi,” kon mbooloo mi dal ci sunu kaw, ndaxte ñépp teg nañu Yaxya ab yonent.»
26如果我们说‘是从人来的’，我们又怕群众，因为他们都认为约翰是先知。”
27 Ñu tontu Yeesu nag: «Loolu xamunu ko.» Noonu Yeesu ne leen: «Kon man itam duma leen wax ci ban sañ-sañ laay defe yëf yii.
27于是回答耶稣：“我们不知道。”耶稣也对他们说：“我也不告诉你们，我凭什么权柄作这些事。
28 «Lu di seen xalaat ci lii? Kenn nit amoon na ñaari doom. Am bés mu ñëw ca taaw ba ne ko: “Sama doom, demal tey liggéeyi ca sama toolu réseñ.”
28两个儿子的比喻“你们认为怎样？有一个人，他有两个儿子。他去对大儿子说：‘孩子，你今天到葡萄园去工作吧。’
29 Taaw ba tontu ko ne: “Maa ngi dem baay,” waaye demu ca.
29他说：‘我不想去。’但后来他改变主意，就去了。
30 Gannaaw gi, baay ba ñëw ca ñaareel ba, wax ko noonu. Mu tontu ko ne: “Bëgguma caa dem,” waaye gannaaw loolu xelam soppiku, mu dem ca.»
30父亲又照样去吩咐小儿子。小儿子说：‘父亲，我会去的。’后来却没有去。
31 Noonu Yeesu laaj leen: «Kan ci ñaari doom yooyu moo def coobareg baayam?» Ñu ne: «Ñaareel bi.» Kon Yeesu ne leen: «Ci dëgg maa ngi leen koy wax, juutikat yi ak jigéeni moykat yi ñoo leen jëkk a dugg ci nguuru Yàlla Aji Kawe ji.
31这两个儿子，哪一个听父亲的话呢？”他们说：“大儿子。”耶稣对他们说：“我实在告诉你们：税吏和娼妓比你们先进 神的国。
32 Ndaxte Yaxya ñëw na ci yéen ci yoonu njub, te gëmuleen ko; waaye juutikat yi ak jigéeni moykat yi gëm nañu ko. Te gannaaw bi ngeen gisee loolu, seen xel soppikuwul sax, ba ngeen gëm ko.»
32约翰来到你们那里，指示你们行义路（或译：“约翰在义路中，来到你们这里”），你们不信他；税吏和娼妓却信了他。你们看见了之后，还是没有改变心意去信他。
33 Yeesu teg ca ne: «Dégluleen beneen léeb. Amoon na fi benn boroom kër bu jëmbët toolu réseñ. Mu ñag tool bi, gas ci biir pax, ngir nal ci réseñ yi. Mu tabax wottukaay, batale ko ay beykat, daldi tukki.
33佃户的比喻（可12:1-12；路20:9-19）“你们再听一个比喻：有一个家主，栽种了一个葡萄园，四面围上篱笆，在园子里挖了一个压酒池，盖了一座瞭望台，然后把园子租给佃户，就远行去了。
34 «Bi nga xamee ne bëgg nañoo witt réseñ yi, mu yónni ay surgaam ci beykat yi, ngir jot wàllam ci meññeef mi.
34到了收成的时候，园主派了仆人到佃户那里，收取应该纳给他的果子。
35 Waaye beykat yi jàpp surga yi, kenn ki ñu dóor ko ay yar, keneen ki ñu rey ko, ki ci des ñu sànni ko ay doj.
35佃户却抓住他的仆人，打伤一个，杀了一个，又用石头打死一个。
36 Boroom kër gi nag yónniwaat yeneen surga yu ëpp yu jëkk ya, beykat yi def leen noonu ñoom itam.
36于是园主再派其他的仆人去，人数比前一次更多，但佃户也是同样对付他们。
37 Mujj mu yónni doomam naan: “Xëy na ñu weg sama doom.”
37最后，他派了自己的儿子去，说：‘他们必尊敬我的儿子。’
38 Waaye bi beykat yi gisee doom ji, ñu ne ci seen bopp: “Kii moo war a donn tool bi; nan ko rey, moom ndonoom.”
38佃户看见他的儿子，就彼此说：‘这是继承产业的；来，我们杀了他，占有他的产业吧！’
39 Ñu jàpp ko nag, génne ko tool bi, rey ko.»
39于是他们抓住他，把他推出葡萄园外杀了。
40 Noonu Yeesu laaj leen: «Bu boroom tool bi ñëwee nag, na muy def beykat yi?»
40那么，葡萄园的主人来到的时候，会怎样对待那些佃户呢？”
41 Ñu ne ko: «Dina rey reyin wu ñaaw nit ñu soxor ñooñu, batale tool bi yeneen beykat, yi koy jox wàllam ci jamonoy meññeef.»
41他们回答：“他会毫不留情地除掉那些恶人，把葡萄园租给按时缴纳果子的佃户。”
42 Kon Yeesu ne leen: «Xanaa musuleen a jàng lii ci Mbind yi?“Doj wi tabaxkat yi sànni;mujj na di doju koñ;ci Boroom bi la loolu jóge,te yéemu nanu ci.”
42耶稣对他们说：“经上记着：‘建筑工人所弃的石头，成了房角的主要石头；这是主所作的，在我们眼中看为希奇。’这话你们没有念过吗？
43 «Loolu moo tax maa ngi leen koy wax, dinañu leen xañ nguuru Yàlla, dénk ko xeet wuy def ay jëfam.
43因此我告诉你们， 神的国要从你们那里取去，赐给那结果子的外族人。
44 Ku dal ci doj wii, dammtoo; ku mu dal ci sa kaw, rajaxe la.»
44谁跌在这石头上，就必摔碎；这石头掉在谁的身上，就必把他压得粉碎。”
45 Bi nga xamee ne saraxalekat yu mag ya ak Farisen ya dégg nañu léebam yooyu, ñu xam ne ñoom lay wax.
45祭司长和法利赛人听了耶稣这些比喻，知道是指着他们说的。
46 Noonu ñu di ko fexee jàpp, waaye ragal nañu nit ña, ndaxte ñépp teg nañu ko ab yonent.
46他们想要逮捕他，但又怕群众，因为他们都认为耶稣是先知。