1 Bi Yeesu gisee mbooloo ma nag, mu yéeg ca tund wa, toog; taalibeem ya ñëw ci moom.
1论福（路6:20-23）
2 Mu daldi leen jàngal naan:
2他就开口教训他们：
3 «Yéen ñi xam seen ñàkk doole ngir neex Yàlla,barkeel ngeen,ndaxte nguuru Yàlla Aji Kawe ji,yéena ko yelloo.
3“心灵贫乏的人有福了，因为天国是他们的。
4 Yéen ñi nekk ci naqar, barkeel ngeen,ndax dees na dëfël seen xol.
4哀痛的人有福了，因为他们必得安慰。
5 Yéen ñi lewet, barkeel ngeen,ndax dingeen moomi àddina.
5温柔的人有福了，因为他们必承受地土。
6 Yéen ñi xiif te mar njub, barkeel ngeen,ndax dingeen regg.
6爱慕公义如饥如渴的人有福了，因为他们必得饱足。
7 Yéen ñi am yërmande, barkeel ngeen,ndax dees na leen yërëm.
7怜悯人的人有福了，因为他们必蒙怜悯。
8 Yéen ñi am xol bu sell, barkeel ngeen,ndax dingeen gis Yàlla.
8内心清洁的人有福了，因为他们必看见 神。
9 Yéen ñiy wut jàmm, barkeel ngeen,ndax dees na leen tudde doomi Yàlla.
9使人和平的人有福了，因为他们必称为 神的儿子。
10 Yéen ñi ñu fitnaal ndax seen njub,barkeel ngeen,ndaxte nguuru Yàlla Aji Kawe ji,yéena ko yelloo.
10为义遭受迫害的人有福了，因为天国是他们的。
11 «Barkeel ngeen, bu ñu leen di saaga, di leen fitnaal, di leen sosal lépp lu bon ngir man.
11人若因我的缘故辱骂你们，迫害你们，并且捏造各样坏话毁谤你们，你们就有福了。
12 Bégleen te bànneexu, ndax seen yool dina réy ci laaxira. Ndaxte noonu lañu daan fitnaale yonent yi fi jiitu.
12你们应该欢喜快乐，因为你们在天上的赏赐是大的；在你们以前的先知，他们也曾这样迫害。
13 «Yéena di xoromus àddina. Bu xorom si sàppee, nan lañu koy delloo cafkaam? Du jariñati dara, lu dul ñu sànni ko ci biti, nit ñi dox ci kawam.
13门徒作盐作光（可9:50；路14:34-35）“你们是地上的盐；如果盐失了味，怎能使它再咸呢？结果毫无用处，唯有丢在外面任人践踏。
14 Yéena di leeru àddina. Dëkk, bu nekk ci kaw tund du man a nëbbu.
14你们是世上的光。建在山上的城是无法隐藏的；
15 Te it duñu taal làmp, dëpp cig leget, waaye dañu koy wékk, ba muy leeral ñi nekk ci kër gi ñépp.
15人点了灯，不会放在量器底下，而是放在灯台上，就照亮一家人。
16 Na seen leer leere noonu ci kanamu nit ñi, ngir ñu gis seeni jëf yu rafet, te màggal seen Baay bi ci kaw.
16照样，你们的光也应当照在人前，让他们看见你们的好行为，又颂赞你们在天上的父。
17 «Buleen defe ne, ñëw naa ngir dindi yoonu Musaa ak waxi yonent yi. Ñëwuma ngir dindi leen, waaye ngir ñu am ci man.
17论律法“你们不要以为我来是要废除律法和先知；我来不是要废除，而是要完成。
18 Ndaxte ci dëgg maa ngi leen koy wax, li feek asamaan ak suuf wéyul, benn tomb walla benn rëddu araf du wéy mukk ci yoonu Musaa, ba kera yépp di am.
18我实在告诉你们，就算天地过去，律法的一点一画也不会废去，全部都要成就。
19 Ku tebbi nag ba gën a tuuti ci ndigal yii, te ngay jàngal nit ñi noonu, dees na la tudde ki gën a tuuti ci nguuru Yàlla Aji Kawe ji. Waaye ku leen di sàmm, di leen digle, dees na la tudde ku mag ci nguuru Yàlla Aji Kawe ji.
19因此，无论谁废除诫命中最小的一条，又这样教导人，他在天国中必称为最小的；但若有人遵行这些诫命，并且教导人遵行，他在天国中必称为大。
20 Ndaxte maa ngi leen koy wax, bu seen njubte ëppul njubteg xutbakat ya ak Farisen ya, dungeen tàbbi mukk ci nguuru Yàlla Aji Kawe ji.
20我告诉你们，你们的义若不胜过经学家和法利赛人的义，就必不能进天国。
21 «Dégg ngeen ne, waxoon nañu maam ya ne leen: “Bul rey nit; ku rey nit, yoon dina la dab.”
21不可恨人（路12:58-59）“你们听过有这样吩咐古人的话：‘不可杀人，杀人的必被判罪。’
22 Waaye man maa ngi leen di wax ne, képp ku mere sa mbokk, dinañu la àtte. Ku wax sa mbokk: “Amoo bopp,” dinañu la àtte ca kureelu àttekat ya. Ku ko wax: “Alku nga,” dinañu la àtte ci safara.
22可是我告诉你们，凡是向弟兄发怒的，必被判罪。人若说弟兄是‘拉加’，必被公议会审判；人若说弟兄是‘摩利’，必难逃地狱的火。
23 Booy yóbbu nag sa sarax ca saraxalukaay ba, te nga fàttaliku foofa ne, sa mbokk am na lu mu la meree,
23所以你在祭坛上献供物的时候，如果在那里想起你的弟兄对你不满，
24 nanga fa bàyyi sa sarax ca kanamu saraxalukaay ba, nga jëkk a dem, juboo ak sa mbokk, ba noppi dellu, joxe sa sarax.
24就当在坛前放下供物，先去与弟兄和好，然后才来献你的供物。
25 «Gaawal a juboo ak ki lay yóbbu, ngeen layooji, bala ngeen a egg; ngir bañ ki ngay layool jébbal la àttekat ba, kooka jox la alkaati ba, ñu tëj la.
25趁着你和你的对头还在路上的时候，要赶快与他和解，免得他抓你去见法官，法官把你交给狱警，关在监里。
26 Ci dëgg maa ngi la koy wax, doo génn foofa mukk te feyuloo dërëm bi ci mujj.
26我实在告诉你，除非你还清最后一分钱，否则决不能从那里出来。
27 «Te it dégg ngeen ne waxoon nañu: “Bul njaaloo.”
27不可动淫念“你们听过有这样的吩咐：‘不可奸淫。’
28 Waaye man maa ngi leen di wax ne, képp ku xool jigéen, xédd ko, njaaloo nga ak moom ci sa xel.
28可是我告诉你们，凡是看见妇女就动淫念的，心里已经犯了奸淫。
29 Bu la sa bëtu ndeyjoor bëggee yóbbe bàkkaar, luqi ko, sànni ko fu sore.
29如果你的右眼使你犯罪，就把它挖出来丢掉；宁可失去身体的一部分，胜过全身被丢进地狱里。
30 Ndaxte ñàkk benn ci say cér moo gën ci yaw, ñu sànni sa yaram wépp ci safara. Bu la sa loxol ndeyjoor bëggee yóbbe bàkkaar, dagg ko, sànni ko fu sore. Ndaxte ñàkk benn ci say cér moo gën ci yaw ñu sànni sa yaram wépp ci safara.
30如果你的右手使你犯罪，就把它砍下来丢掉；宁可失去身体的一部分，胜过全身进到地狱里去。
31 «Waxoon nañu ne: “Ku fase sa jabar, nga bindal ko kayitu pase.”
31不可休妻（太19:9；可10:11-12；路16:18）“又有这样的吩咐：‘人若休妻，就应当给她休书。’
32 Waaye man maa ngi leen di wax ne, ku fase sa jabar te du ci njaaloo, yaa koy tegtal yoonu njaaloo. Te it ku takk jigéen ju ñu fase, njaaloo nga.
32可是我告诉你们，凡休妻的，如果不是因她不贞，就是促使她犯奸淫；无论谁娶了被休的妇人，也就是犯奸淫了。
33 «Dégg ngeen itam ne, waxoon nañu maam ya ne leen: “Bul weddi sa ngiñ, waaye li nga giñ def ko ngir Boroom bi.”
33不可发誓“你们又听过有这样吩咐古人的话：‘不可背约，向主许的愿都要偿还。’
34 Waaye man maa ngi leen di wax ne, buleen giñ dara; bumu doon ci asamaan, ndaxte moo di jalu Buur Yàlla;
34可是我告诉你们，总不可发誓，不可指着天发誓，因为天是 神的宝座；
35 bumu doon ci àddina, ndax moo di tegukaayu tànkam; bumu doon it ci Yerusalem, ndax moo di dëkku Buur bu mag bi.
35不可指着地发誓，因为地是 神的脚凳；不可指着耶路撒冷发誓，因为它是大君王的京城；
36 Bul giñ it ci sa bopp, ndaxte mënuloo weexal mbaa ñuulal benn ci say kawar.
36也不可指着自己的头发誓，因为你不能使一根头发变白或变黑。
37 Sa waaw na nekk waaw, sa déedéet na nekk déedéet. Loo ci teg, ci Ibliis la jóge.
37你们的话，是就说‘是’，不是就说‘不是’；如果再多说，就是出于那恶者。
38 «Te it dégg ngeen ne, waxoon nañu: “Bët, bët a koy fey; bëñ, bëñ a koy fey.”
38不可报复（路6:29-30）“你们听过有这样的吩咐：‘以眼还眼，以牙还牙。’
39 Waaye man maa ngi leen di wax ne, buleen bañ ku leen def lu bon, waaye ku la pes ci sa lexu ndeyjoor, jox ko ba ca des.
39可是我告诉你们，不要与恶人对抗，有人打你的右脸，把另一边也转过来让他打；
40 Ku la bëgg a kalaame, ngir jël sa turki, nga boole ca it sa mbubb mu mag.
40有人要告你，想拿你的衬衫，就连外套也让他拿去。
41 Ku la ga, nga yenul ko doxub benn kilomet, àndal ak moom ñaar.
41有人要强迫你走一里路，就陪他走两里。
42 Mayal ku lay ñaan, te bul jox gannaaw ku lay leb.
42有求你的，就给他；想借贷的，也不可拒绝。
43 «Dégg ngeen ne, waxoon nañu: “Soppal sa moroom te sib sa bañaale.”
43当爱仇敌（路6:27-28、32-36）“你们听过有这样的吩咐：‘当爱你的邻舍，恨你的仇敌。’
44 Waaye man maa ngi leen di wax ne, soppleen seeni bañaale te ñaanal ñi leen di fitnaal,
44可是我告诉你们，当爱你们的仇敌，为迫害你们的祈祷，
45 ngir wone ne, yéenay doomi seen Baay bi nekk ci kaw. Ndaxte mu ngi fenkal jantam ci kaw ñu bon ñi ak ñu baax ñi, te muy tawal ñi jub ak ñi jubadi.
45好叫你们成为你们天父的儿子；因为他使太阳照恶人，也照好人；降雨给义人，也给不义的人。
46 Su ngeen soppee ñi leen sopp, ban yool ngeen am? Xanaa juutikat yi duñu def noonu it?
46如果你们只爱那些爱你们的人，有什么赏赐呢？税吏不也是这样作吗？
47 Su ngeen nuyoo seeni bokk rekk, lu ngeen def lu doy waar? Xanaa ñi xamul Yàlla duñu def noonu it?
47如果你们单问候你们的弟兄，有什么特别呢？教外人不也是这样作吗？
48 Nangeen mat nag, ni seen Baay bi ci kaw mate.
48所以你们要完全，正如你们的天父是完全的。”