1 Bi loolu amee Yeesu dugg cig gaal, jàll dex ga, dellu dëkkam.
1治好瘫子（可2:1-12；路5:17-26）
2 Foofa ñu indil ko ku tëdd ci basaŋ, fekk yaramam wépp làggi. Bi Yeesu gisee seen ngëm, mu ne ku làggi ka: «Na sa xel dal, sama waay, baal nañu la say bàkkaar.»
2有人把一个躺在床上的瘫子带到他那里。耶稣看见他们的信心，就对瘫子说：“孩子，放心！你的罪赦了。”
3 Bi mu waxee loolu, ay xutbakat daldi ne ci seen biir: «Nit kii mu ngi sosal Yàlla.»
3有几位经学家彼此说：“这个人在说僭妄的话。”
4 Waaye Yeesu xam seen xalaat ne leen: «Lu tax ngeen am xalaat yu bon ci seen xol?
4耶稣看出他们所想的，就说：“你们心里为什么存着恶念呢？
5 Ma wax ne: “Baal nañu la say bàkkaar,” walla ma ne: “Jógal te dox,” lan moo ci gën a yomb?
5说‘你的罪赦了’，或说‘起来行走’，哪一样容易呢？
6 Waaye xamleen ne, Doomu nit ki am na ci àddina sañ-sañu baale bàkkaar yi.» Ci kaw loolu Yeesu ne ku làggi ka: «Jógal, jël sa basaŋ te nga ñibbi.»
6然而为了要使你们知道人子在地上有赦罪的权柄，（他就对瘫子说：）起来，拿起你的床，回家去吧。”
7 Noonu làggi ba daldi jóg, ñibbi.
7他就起来回家去了。
8 Ba mbooloo ma gisee loolu, ñu daldi ragal te màggal Yàlla, mi dénk sañ-sañ bu tollu noonu doom Aadama yi.
8群众看见，就起了敬畏的心，颂赞那把这样的权柄赐给人的 神。
9 Bi Yeesu jógee foofa, mu gis nit ku tudd Macë, toog ca juuti ba. Yeesu ne ko: «Kaay topp ma.» Noonu Macë jóg, daldi ko topp.
9呼召马太（可2:14-17；路5:27-32）耶稣从那里往前走，看见一个人，名叫马太，坐在税关那里，就对他说：“来跟从我！”他就起来跟从了耶稣。
10 Gannaaw ga Yeesu doon lekk ca kër ga, te ay juutikat ak i boroom bàkkaar yu bare dikk, bokk lekk ak Yeesu ak taalibeem ya.
10耶稣在屋里吃饭的时候，有很多税吏和罪人来与他和门徒一起吃饭。
11 Bi ko Farisen ya gisee nag, ñu ne taalibe ya: «Lu tax seen kilifa di lekkandoo ak ay juutikat ak ay boroom bàkkaar?»
11法利赛人看见了，就对他的门徒说：“你们的老师为什么跟税吏和罪人一起吃饭呢？”
12 Waaye bi ko Yeesu déggee, mu ne: «Ñi wér soxlawuñu fajkat, ñi wéradi ñoo ko soxla.
12耶稣听见了，就说：“健康的人不需要医生，有病的人才需要，
13 Mbind mi nee na: “Yërmande laa bëgg, waaye du rendi saraxi mala.” Demleen nag te seet lu wax joojuy tekki. Ndaxte ñëwuma, ngir woo ñi jub, waaye bàkkaarkat yi laay woo.»
13‘我喜爱怜悯，不喜爱祭祀’，你们去想一想这话的意思吧。我来不是要召义人，而是要召罪人。”
14 Gannaaw loolu taalibey Yaxya ñëw ci Yeesu ne ko: «Lu tax nuy woor, nun ak Farisen yi, te say taalibe duñu woor?»
14新旧的比喻（可2:18-22；路5:33-39）那时，约翰的门徒前来问耶稣：“为什么我们和法利赛人常常禁食，你的门徒却不禁食呢？”
15 Yeesu tontu leen: «Ndax gan yi ñëw ci céet dinañu naqarlu dara, li feek boroom céet gaa ngi ànd ak ñoom? Waaye bés yaa ngi ñëw yu ñuy jële boroom céet gi ci seen biir; booba nag dinañu woor.
15耶稣回答：“新郎跟宾客在一起的时候，宾客怎能哀痛呢？但到了时候，新郎就要从他们中间被取去，那时他们就要禁食了。
16 Xam ngeen ne, kenn du daax mbubb mu màggat ak sekkit wu bees; ndaxte sekkit wi day ñoddi mbubb mi, te xottiku bi gën a yaatu.
16没有人会拿一块新布补在旧衣服上，因为补上的会把衣服扯破，裂的地方就更大了。
17 Te it duñu def biiñ bu bees ci mbuusi der yu màggat. Lu ko moy, mbuus yi dañuy toj, biiñ bi tuuru te mbuus yi yàqu. Waaye biiñ bu bees, dees na ko def ci mbuus yu bees. Noonu ñoom ñaar duñu yàqu.»
17也没有人会把新酒装在旧皮袋里，如果这样，皮袋就会胀破，酒就漏出来，皮袋也损坏了。人总是把新酒装在新皮袋里，这样，两样都可以保全。”
18 Bi leen Yeesu di wax loolu, benn njiitu jàngu daldi ñëw, sukk ci kanamam ne ko: «Sama doom ju jigéen dafa faatu léegi, waaye ñëwal, teg ko say loxo, te dina dundaat.»
18治好血漏病的女人（可5:22-34；路8:41-48）耶稣对他们说话的时候，有一位会堂的主管走来跪在他面前，说：“我的女儿刚死了，但请你来按手在她身上，她必活过来。”
19 Noonu Yeesu jóg, topp ko, moom ak ay taalibeem.
19于是耶稣和门徒起来跟着他去了。
20 Bi ñuy dem nag, amoon na ca mbooloo ma jigéen juy xëpp deret diirub fukki at ak ñaar. Mu defe ne, su laalee mbubbam rekk, dina wér. Mu jegeñsi Yeesu nag, doxe ko gannaaw, laal catu mbubbam.
20有一个女人，患了十二年的血漏病，她走到耶稣背后，摸他衣服的繸子，
22 Bi mu ko defee Yeesu woññiku ne ko: «Na sa xel dal, soxna si, sa ngëm faj na la.» Noonu jigéen ja daldi wér ca saa sa.
21因为她心里说：“只要摸到他的衣服，我就必痊愈。”
23 Bi Yeesu eggee kër njiit la, mu gis ñiy liit ak toxoro, ak mbooloo may def coow lu bare.
22耶稣转过来看见她，就说：“女儿，放心！你的信心使你痊愈了。”从那时起，那女人就好了。
24 Mu ne leen: «Génnleen, janq bi deewul, day nelaw rekk.» Bi ko mbooloo ma déggee, ñu daldi ko ñaawal.
23使女孩复活（可5:35-43；路8:49-56）耶稣进了那主管的家，看见有吹笛的人和喧哗的群众，
25 Waaye ñu génne leen, Yeesu dugg, jàpp loxob janq ba, mu daldi jóg.
24就说：“出去！这女孩不是死了，只是睡了。”他们就嘲笑他。
26 Noonu xebaaru li mu def daldi siiw ca réew ma.
25耶稣赶走众人之后，进去拉着女孩的手，女孩就起来了。
27 Bi Yeesu jógee foofa, ñaari gumba topp ko, di wax ca kaw naan: «Yërëm nu, yaw Sëtu Daawuda bi!»
26这消息传遍了那一带。
28 Noonu Yeesu dugg ca kër ga, gumba ya toppsi ko. Yeesu ne leen: «Ndax gëm ngeen ne, man naa def li ngeen ma laaj?» Ñu tontu ko: «Waaw Sang bi.»
27治好瞎子耶稣离开那里的时候，有两个瞎子跟着他，喊着说：“大卫的子孙，可怜我们吧！”
29 Kon Yeesu daldi laal seeni bët ne leen: «Na am, ni ngeen ko gëme.»
28耶稣进了房子，他们来到他那里。耶稣问他们：“你们信我能作这些事吗？”他们回答：“主啊，我们信。”
30 Ca saa sa seeni bët daldi ubbiku. Yeesu dénk leen bu wér ne leen: «Moytuleen kenn xam ko.»
29于是耶稣摸他们的眼睛，说：“照你们的信心给你们成就吧。”
31 Waaye ñu génn rekk, siiwal turam fu nekk.
30他们的眼睛就看见了。耶稣严严地嘱咐他们：“千万不可让人知道。”
32 Bi ñu fa jógee nag, amoon na ñeneen ñu ñëw fi moom, indil ko ku rab jàpp, mu luu.
31他们却出去，把他所作的事传遍了那一带。
33 Yeesu dàq rab wa, luu ba daldi wax. Bi ñu ko gisee, mbooloo ma waaru, ñu ne: «Lu mel nii, musuñu koo gis ci Israyil.»
32治好哑巴他们出去的时候，有人带着一个被鬼附着的哑巴来见耶稣。
34 Waaye Farisen ya ne: «Ci kàttanu buuru rab yi lay dàqe rab yi.»
33耶稣把鬼赶走之后，哑巴就说话了。众人都很惊奇，说：“这样的事，在以色列从来没有见过。”
35 Noonu Yeesu wër dëkk yu mag ya yépp ak yu ndaw ya, di leen jàngal ci seeni jàngu, tey yégle xebaar bu baax bi jëm ci nguuru Yàlla, di faj jàngoro yépp ak wéradi yépp.
34但法利赛人说：“他不过是靠鬼王赶鬼罢了。”
36 Bi Yeesu gisee mbooloo ma, mu yërëm leen, ndaxte dañoo sonn ba ne yogg, mel ni xar yu amul sàmm.
35庄稼多，工人少耶稣走遍各城各乡，在各会堂里教导人，宣扬天国的福音，医治各种疾病、各种病症。
37 Noonu mu ne taalibeem ya: «Ngóob mi yaatu na, waaye liggéeykat yi barewuñu.
36他看见群众，就怜悯他们，因为他们困苦无依，像没有牧人的羊一样。
38 Ñaanleen nag Boroom ngóob mi, mu yebal ay liggéeykat, ñu góob toolam.»
37他就对门徒说：“庄稼多，工人少；