1不可因傳統廢棄 神的誡命(可7:1~23)有法利賽人和經學家從耶路撒冷前來,問耶穌:
1 Yna daeth Phariseaid ac ysgrifenyddion o Jerwsalem at Iesu a dweud,
2“你的門徒為甚麼違背古人的傳統,在飯前不洗手呢?”
2 "Pam y mae dy ddisgyblion di yn troseddu yn erbyn traddodiad yr hynafiaid? Oherwydd nid ydynt yn golchi eu dwylo pan fyddant yn bwyta'u bwyd."
3耶穌回答:“你們又為甚麼因你們的傳統,違背 神的誡命呢?
3 Atebodd yntau hwy, "A pham yr ydych chwithau yn troseddu yn erbyn gorchymyn Duw er mwyn eich traddodiad?
4 神說:‘當孝敬父母’,又說:‘咒罵父母的必被處死’。
4 Oherwydd dywedodd Duw, 'Anrhydedda dy dad a'th fam', a 'Bydded farw'n gelain y sawl a felltithia ei dad neu ei fam.'
5你們卻說:‘人若對父母說:“我應該給你們的,已經作了獻給 神的禮物”,
5 Ond yr ydych chwi'n dweud, 'Os dywed rhywun wrth ei dad neu ei fam, "Offrwm i Dduw yw beth bynnag y gallasit ei dderbyn yn gymorth gennyf fi", ni chaiff anrhydeddu ei dad.'
6他就可以不孝敬父母了。’你們因為你們的傳統,就廢棄了 神的話。
6 Ac yr ydych wedi dirymu gair Duw er mwyn eich traddodiad chwi.
7偽君子啊,以賽亞指著你們說的預言說得好:
7 Ragrithwyr, da y proffwydodd Eseia amdanoch:
8‘這人民用嘴唇尊敬我,心卻遠離我;
8 'Y mae'r bobl hyn yn fy anrhydeddu �'u gwefusau, ond y mae eu calon ymhell oddi wrthyf;
9他們把人的規條當作道理去教導人,所以拜我也是徒然。’”
9 yn ofer y maent yn fy addoli, gan ddysgu gorchmynion dynol fel athrawiaethau.'"
10耶穌叫群眾前來,對他們說:“你們要聽,也要明白。
10 Galwodd y dyrfa ato a dywedodd wrthynt, "Gwrandewch a deallwch.
11進到口裡的不能使人污穢,只有從口裡出來的,才能使人污穢。”
11 Nid yr hyn sy'n mynd i mewn i enau rhywun sy'n ei halogi, ond yr hyn sy'n dod allan o'i enau, dyna sy'n halogi rhywun."
12門徒前來告訴他:“法利賽人聽了這話很生氣,你知道嗎?”
12 Yna daeth ei ddisgyblion a dweud wrtho, "A wyddost fod y Phariseaid wedi eu tramgwyddo wrth glywed dy eiriau?"
13耶穌說:“所有不是我天父栽種的植物,都要連根拔起來。
13 Atebodd yntau, "Pob planhigyn na phlannodd fy Nhad nefol, fe'i diwreiddir.
14由得他們吧!他們是瞎眼的,卻作了嚮導;如果瞎子領瞎子,二人都會跌進坑裡。”
14 Gadewch iddynt; arweinwyr dall i ddeillion ydynt. Os bydd rhywun dall yn arwain rhywun dall, bydd y ddau yn syrthio i bydew."
15彼得說:“請你給我們解釋這個比喻吧。”
15 Dywedodd Pedr wrtho, "Eglura'r ddameg hon inni."
16耶穌說:“你們還是不明白嗎?
16 Meddai Iesu, "A ydych chwithau'n dal mor ddi-ddeall?
17難道不知道一切進到口裡的,是進到肚腹,然後排泄到外面去嗎?
17 Oni welwch fod popeth sy'n mynd i mewn i'r genau yn mynd i'r cylla ac yn cael ei yrru allan i'r geudy?
18但從口裡出來的,是發自內心,才會使人污穢。
18 Ond y mae'r pethau sy'n dod allan o'r genau yn dod o'r galon, a dyna'r pethau sy'n halogi rhywun.
19因為從心裡出來的,有惡念、兇殺、姦淫、淫亂、偷盜、假見證和毀謗。
19 Oherwydd o'r galon y daw cynllunio drygionus, llofruddio, godinebu, puteinio, lladrata, camdystiolaethu, a chablu.
20這些才會使人污穢,不洗手吃飯卻不會這樣。”
20 Dyma'r pethau sy'n halogi rhywun; ond bwyta � dwylo heb eu golchi, nid yw hynny'n halogi neb."
21迦南婦人的信心(可7:24~30)耶穌離開那裡,來到推羅、西頓境內。
21 Aeth Iesu allan oddi yno ac ymadawodd i barthau Tyrus a Sidon.
22有一個迦南的婦人從那地區出來,喊著說:“主啊,大衛的子孫,可憐我吧!我的女兒被鬼附得很苦。”
22 A dyma wraig oedd yn Ganaan�es o'r cyffiniau hynny yn dod ymlaen a gweiddi, "Syr, trugarha wrthyf, Fab Dafydd; y mae fy merch wedi ei meddiannu gan gythraul ac yn dioddef yn enbyd."
23耶穌一句話也不回答她。門徒上前求他說:“請叫她走吧,她一直跟在我們後面喊叫。”
23 Ond nid atebodd ef un gair iddi. A daeth ei ddisgyblion ato a gofyn iddo, "Gyr hi i ffwrdd, oherwydd y mae'n gweiddi ar ein h�l."
24耶穌回答:“我被差遣,只是到以色列家的迷羊那裡去。”
24 Atebodd yntau, "Ni'm hanfonwyd at neb ond at ddefaid colledig tu375? Israel."
25她來跪在耶穌面前說:“主啊,求你幫助我!”
25 Ond daeth hithau ac ymgrymu iddo gan ddweud, "Syr, helpa fi."
26耶穌回答:“拿兒女的餅丟給小狗吃是不好的。”
26 Atebodd Iesu, "Nid yw'n deg cymryd bara'r plant a'i daflu i'r cu373?n."
27她說:“主啊,是的,不過小狗也吃主人桌子上掉下來的碎渣。”
27 Dywedodd hithau, "Gwir, syr, ond y mae hyd yn oed y cu373?n yn bwyta o'r briwsion sy'n syrthio oddi ar fwrdd eu meistri."
28於是耶穌對她說:“婦人,你的信心真大,照你所想的給你成就吧!”從那時起,她的女兒就好了。
28 Yna atebodd Iesu hi, "Wraig, mawr yw dy ffydd; boed iti fel y mynni." Ac fe iachawyd ei merch o'r munud hwnnw.
29治好許多病人(可7:31~37)耶穌離開那裡,來到加利利海邊,就上山坐下。
29 Symudodd Iesu oddi yno ac aeth gerllaw M�r Galilea, ac i fyny'r mynydd. Eisteddodd yno,
30有許多人來到他那裡,把瘸腿的、瞎眼的、殘廢的、啞的和許多別的病人,都帶到耶穌跟前,他就醫好他們。
30 a daeth tyrfaoedd mawr ato yn dwyn gyda hwy y cloff a'r dall, yr anafus a'r mud, a llawer eraill; gosodasant hwy wrth ei draed, ac iachaodd ef hwy,
31群眾看見啞巴說話,殘廢的復原,瘸腿的行走,瞎眼的看見,就十分驚奇,於是頌讚以色列的 神。
31 er syndod i'r dyrfa wrth weld y mud yn llefaru, yr anafus yn holliach, y cloff yn cerdded a'r dall yn gweld; a rhoesant ogoniant i Dduw Israel.
32給四千人吃飽的神蹟(可8:1~10。參太14:13~21)耶穌叫門徒前來,說:“我憐憫這一群人,因為他們跟我在一起已經有三天,也沒有甚麼吃的;我不想叫他們餓著肚子回去,恐怕他們在路上暈倒。”
32 Galwodd Iesu ei ddisgyblion ato, ac meddai, "Yr wyf yn tosturio wrth y dyrfa, oherwydd y maent wedi bod gyda mi dridiau erbyn hyn, ac nid oes ganddynt ddim i'w fwyta. Ac ni fynnaf eu hanfon ymaith ar eu cythlwng, rhag iddynt lewygu ar y ffordd."
33門徒對他說:“我們在這曠野地方,哪裡有足夠的食物給這許多的人吃飽呢?”
33 Dywedodd y disgyblion wrtho, "O ble, mewn lle anial, y cawn ddigon o fara i fwydo tyrfa mor fawr?"
34耶穌問他們:“你們有多少餅?”他們說:“七個餅和幾條小魚。”
34 Gofynnodd Iesu iddynt, "Pa sawl torth sydd gennych?" "Saith," meddent hwythau, "ac ychydig bysgod bychain."
35他就吩咐群眾坐在地上,
35 Gorchmynnodd i'r dyrfa eistedd ar y ddaear.
36拿起那七個餅和那些魚,祝謝了,擘開遞給門徒,門徒又分給眾人。
36 Yna cymerodd y saith torth a'r pysgod, ac wedi diolch fe'u torrodd a'u rhoi i'r disgyblion, a'r disgyblion i'r tyrfaoedd.
37大家都吃了,並且吃飽了。他們把剩下的零碎拾起來,裝滿了七個大籃子。
37 Bwytasant oll a chael digon, a chodasant lond saith cawell o'r tameidiau oedd dros ben.
38吃的人,除了婦女和孩子,共有四千。
38 Yr oedd y rhai oedd yn bwyta yn bedair mil o wu375?r, heblaw gwragedd a phlant.
39耶穌解散了群眾,就上了船,來到馬加丹地區。
39 Wedi gollwng y tyrfaoedd aeth Iesu i mewn i'r cwch a daeth i gyffiniau Magadan.