¹不可贪吃，当求智慧

¹ وقتی با حاکم غذا می‌خوری، به‌خاطر داشته باش که با چه کسی نشسته‌ای.

²你若是个贪吃的人，就当把刀子放在喉咙上。

² اگر شخص پُرخوری هستی، خودت را کنترل کن

³不可贪恋他的美食，因为那是骗人的食物。

³ و حریص غذاهای لذیذ او نباش، زیرا ممکن است تو را فریب بدهد.

⁴不要劳碌求富，你要明智地放下这企图。

⁴ عاقل باش و برای کسب ثروت، خود را خسته نکن،

⁵你的眼睛注视在钱财上，钱财却不见了，因为钱财必长起翅膀，如鹰飞往天上。

⁵ زیرا ثروت پایدار نیست و مانند عقاب می‌پرد و ناپدید می‌شود.

⁶不可吃吝啬人的饭，也不可贪恋他的美食。

⁶ از سفرهٔ شخص خسیس غذا نخور و برای خوراکهای لذیذ او حریص نباش،

⁷因为他心里怎样计算，他的为人就是怎样；他虽然对你说：“请吃，请喝！”他的心里却没有你。

⁷ زیرا او حساب هرچه را که بخوری در فکر خود نگاه می‌دارد. او تعارف می‌کند و می‌گوید: «بخور و بنوش»، امّا این را از صمیم دل نمی‌گوید.

⁸你所吃的那一点食物，必要吐出来，你道谢的美言，也都白费了。

⁸ لقمه‌ای را که خورده‌ای استفراغ خواهی کرد و تشکّرات تو برباد خواهد رفت.

⁹不要说话给愚昧人听，因为他必藐视你明慧的言语。

⁹ آدم احمق را نصیحت نکن، زیرا او سخنان حکیمانهٔ تو را بی‌اهمیّت می‌شمارد.

¹⁰你不可迁移古时的地界；也不可侵占孤儿的田地。

¹⁰ حدود زمین خود را که از قدیم تعیین شده، تغییر نده و زمین یتیمان را بزور نگیر،

¹¹因为他们的救赎主大有能力，他必向你为他们的案件伸冤。

¹¹ زیرا پشتیبان ایشان قوی است و به داد آنها می‌رسد.

¹²你要专心领受教训，留心听知识的言语。

¹² وقتی معلّم تو را تعلیم می‌دهد، از صمیم دل به سخنان آموزندهٔ او گوش بده.

¹³要管教孩童，不可姑息，你虽然用杖打他，他也不会死；

¹³ از تأدیب کردن فرزند خویش کوتاهی نکن، زیرا تنبیه او را نمی‌کشد،

¹⁴你要用杖打他，就可以救他的灵魂免下阴间。

¹⁴ بلکه جان او را از هلاکت نجات می‌دهد.

¹⁵我儿，如果你的心有智慧，我的心也就欢喜；

¹⁵ فرزندم، اگر حکمت بیاموزی، دل من شاد می‌شود،

¹⁶你的嘴唇说正直话的时候，我的内心就欢乐。

¹⁶ و هنگامی‌که سخن راست بگویی، تمام وجودم شادمان می‌گردد.

¹⁷你的心不要嫉妒罪人，只要时常敬畏耶和华。

¹⁷ به شریران حسادت نورز، بلکه آرزوی تو اطاعت از خداوند باشد؛

¹⁸因为万事必有结局，你的盼望也不会断绝。

¹⁸ زیرا در این صورت آیندهٔ خوبی خواهی داشت و امید تو برباد نخواهد رفت.

¹⁹我儿，你要听，要有智慧，要引导你的心走在正路上。

¹⁹ فرزندم، عاقل باش و به سخنانم گوش بده. در راه راست قدم بردار

²⁰酗酒的人，不可与他们来往；暴食的人，不要与他们为友。

²⁰ و با میگساران و شکم‌پرستان معاشرت نکن،

²¹因为酗酒暴食的人必致穷乏；贪睡的人必穿破衣。

²¹ زیرا کسانی‌که کارشان فقط خوردن و خوابیدن است، فقیر و محتاج می‌شوند.

²²你要听从生你的父亲；也不可因为母亲老了，就藐视她。

²² به نصیحت پدرت که تو را به وجود آورده است، گوش بده و مادرت را هنگامی‌که پیر می‌شود، خوار نشمار.

²³你要买真理，不可出卖；要得智慧、教训和哲理。

²³ در پی حقیقت باش و حکمت و ادب و دانش را کسب کن و به هیچ قیمتی آنها را از دست نده.

²⁴义人的父亲必大有快乐；生下智慧的儿子的，必因儿子欢喜。

²⁴ فرزندی درستکار و دانا باش تا باعث خوشی و خشنودی پدر و مادرت شوی.

²⁵要使你的父母欢喜，使生下你的快乐。

²⁵ فرزندم، سخنان مرا بشنو و زندگی مرا سرمشق خود قرار ده.

²⁶我儿，把你的心给我；你的眼目要关注我的道路。

²⁶ بدان که زن بدکاره دام خطرناکی است.

²⁷因为妓女是深坑，淫妇是狭窄的井。

²⁷ او مانند راهزن در کمین قربانی‌های خود می‌نشیند و به تعداد مردم خیانتکار می‌افزاید.

²⁸她像强盗一样埋伏，使人间增添很多奸诈的人。

²⁸ مصیبت و بدبختی نصیب چه کسی می‌شود؟ چه کسی همیشه جنگ و دعوا برپا می‌کند؟ چه کسی بی‌جهت زخمی می‌شود و چشمانش تار می‌گردد؟

²⁹谁有祸患？谁有愁苦？谁有纷争？谁有怨言？谁无故受伤？谁的眼睛赤红？

²⁹ کسی‌که دایم شراب می‌خورد و به دنبال میگساری می‌رود.

³⁰就是那些沉湎于酒，常去品尝调和美酒的人。

³⁰ پس فریفتهٔ شراب سرخ‌فام نشو که در جام به تو چشمک می‌زند و بعد آهسته از گلویت پایین می‌رود.

³¹你不要看酒怎样发红，在杯中怎样闪烁诱人，喝下去怎样舒畅，

³¹ در آخر، همچون مار، تو را خواهد گزید و مانند افعی تو را نیش خواهد زد.

³²最后它却像咬你的蛇、像刺你的毒蛇。

³² چشمانت چیزهای عجیب و غریب می‌بینند و گرفتار وهم و خیال می‌گردی.

³³你的眼睛必看见怪异的事，你的心必说乖谬的话。

³³ مانند کسی می‌شوی که در دریا خوابیده و با امواج آن دست و پنجه نرم می‌کند. می‌گویی: «مرا زدند، امّا دردی را احساس نمی‌کنم. چه وقت به هوش می‌آیم تا یک پیالهٔ دیگر بنوشم؟»

³⁴你必好像躺在海中，又好像躺在桅杆顶上。

³⁴ می‌گویی: «مرا زدند، امّا دردی را احساس نمی‌کنم. چه وقت به هوش می‌آیم تا یک پیالهٔ دیگر بنوشم؟»

³⁵你必说：“人打我，我不痛；人鞭打我，我不晓得；我什么时候清醒？我还要再去寻酒。”