¹给五千人吃饱的神迹（太14:13-21；可6:32-44；路9:10-17）

¹Potem odszedł Jezus za morze Galilejskie, które jest Tyberyjadzkie;

²有一大群人，因为看见了他在病人身上所行的神迹，就跟随了他。

²I szedł za nim lud wielki, iż widzieli cuda jego, które czynił nad chorymi.

³耶稣上了山，同门徒坐在那里。

³I wszedł Jezus na górę, i siedział tam z uczniami swoimi;

⁴那时犹太人的逾越节近了。

⁴A była blisko wielkanoc, święto żydowskie.

⁵耶稣举目观看，见一大群人向他走过来，就对腓力说：“我们从哪里买饼给这些人吃呢？”

⁵Tedy podniósł Jezus oczy i ujrzawszy, iż wielki lud idzie do niego, rzekł do Filipa: Skąd kupimy chleba, aby ci jedli?

⁶他说这话，是要试验腓力，因他自己早已知道要怎样作。

⁶(Ale to mówił, kusząc go; bo on wiedział, co miał czynić.)

⁷腓力回答：“就算二百银币买的饼，每人分一点，也是不够的。”

⁷Odpowiedział mu Filip: Za dwieście groszy chleba nie dosyć im będzie, choćby każdy z nich mało co wziął.

⁸有一个门徒，就是西门．彼得的弟弟安得烈，对耶稣说：

⁸Rzekł mu jeden z uczniów jego, Andrzej, brat Szymona Piotra:

⁹“这里有个小孩子，带着五个大麦饼、两条鱼；只是分给这么多人，有什么用呢？”

⁹Jest tu jedno pacholę, co ma pięcioro chleba jęczmiennego i dwie rybki; ale cóż to jest na tak wielu?

¹⁰耶稣吩咐他们：“你们叫众人坐下。”原来那地方的草很多，众人就坐下，单是男人的数目约有五千。

¹⁰Tedy rzekł Jezus: Każcie ludowi usiąść. A było trawy dość na onemże miejscu, i usiadło mężów w liczbie około pięciu tysięcy.

¹¹耶稣拿起饼来，祝谢了，就分给坐着的人；分鱼也是这样，都是随着他们所要的。

¹¹Wziął tedy Jezus one chleby, a podziękowawszy rozdał uczniom, a uczniowie siedzącym; także i z onych rybek, ile jedno chcieli.

¹²他们吃饱了之后，耶稣对门徒说：“把剩下的零碎收拾起来，免得浪费。”

¹²A gdy byli nasyceni, rzekł uczniom swoim: Zbierzcie te ułomki, które zbywają, żeby nic nie zginęło.

¹³门徒就把众人吃剩那五个大麦饼的零碎收拾起来，装满了十二个篮子。

¹³I zebrali i napełnili dwanaście koszów ułomków z onego pięciorga chleba jęczmiennego, które zbywały tym, co jedli.

¹⁴众人看见耶稣所行的神迹，就说：“这真是那要到世上来的先知。”

¹⁴A oni ludzie, ujrzawszy cud, który uczynił Jezus, mówili: Tenci jest zaprawdę on prorok, który miał przyjść na świat.

¹⁵耶稣知道群众要来强迫他作王，就独自又退到山上去了。

¹⁵Tedy Jezus poznawszy, iż mieli przyjść i porwać go, aby go uczynili królem, uszedł zasię sam tylko na górę.

¹⁶耶稣在海面上行走（太14:22-33；可6:47-51）到了晚上，他的门徒下到海边去。

¹⁶A gdy był wieczór, zstąpili uczniowie jego do morza.

¹⁷他们上了船，要渡海往迦百农去。那时天已经黑了，耶稣还没有到他们那里。

¹⁷A wstąpiwszy w łódź, jechali za morze do Kapernaum, a już było ciemno, a Jezus nie przyszedł był do nich.

¹⁸忽然海上起了狂风，波浪翻腾。

¹⁸A morze, gdy powstał wielki wiatr, burzyć się poczynało.

¹⁹门徒摇橹约行了五六公里，看见耶稣在海面上行走，渐渐靠近船，就害怕起来。

¹⁹Gdy tedy odpłynęli jakoby na dwadzieścia i pięć lub trzydzieści stajan, ujrzeli Jezusa chodzącego po morzu, przybliżającego się ku łodzi, i ulękli się.

²⁰耶稣对他们说：“是我，不要怕。”

²⁰A on im rzekł: Jamci jest, nie bójcie się.

²¹他们这才把他接上船，船就立刻到了他们要去的地方。

²¹I wzięli go ochotnie do łodzi, a zarazem łódź przypłynęła do ziemi, do której jechali.

²²耶稣是生命的食物第二天，站在海那边的群众，看见只有一只小船留在那里，并且知道耶稣没有和他的门徒一同上船，门徒是自己去的；

²²Nazajutrz lud, który był za morzem, widząc, że tam nie było drugiej łodzi, tylko ona jedna, w którą byli wstąpili uczniowie jego, a iż Jezus nie wszedł był w łódź z uczniami swoimi, ale sami uczniowie jego ujechali;

²³不过有几只从提比里亚来的船停在那里，靠近他们在主祝谢以后吃饼的地方。

²³(Przyszły też były drugie łodzie z Tyberyjady, blisko do onego miejsca, gdzie jedli chleb, gdy był Pan dzięki uczynił.)

²⁴群众见耶稣和门徒都不在那里，就上船往迦百农去找耶稣。

²⁴To gdy obaczył lud, iż tam nie było Jezusa, ani uczniów jego, wstąpili i oni w łodzie i przeprawili się do Kapernaum, szukając Jezusa;

²⁵他们在对岸找到了耶稣，就问他：“拉比，你几时到这里来的？”

²⁵A znalazłszy go za morzem, rzekli mu: Mistrzu! kiedyś tu przybył?

²⁶耶稣回答：“我实实在在告诉你们，你们找我，不是因为看见了神迹，而是因为吃了饼又吃饱了。

²⁶Odpowiedział im Jezus i rzekł: Zaprawdę, zaprawdę powiadam wam: Szukacie mię nie przeto, iżeście widzieli cuda, ale iżeście jedli chleb, i byliście nasyceni.

²⁷不要为那必朽坏的食物操劳，却要为那存到永生的食物操劳，就是人子所要赐给你们的，因为人子是父　神所印证的。”

²⁷Sprawujcież nie pokarm, który ginie, ale pokarm, który trwa ku żywotowi wiecznemu, który wam da Syn człowieczy; albowiem tego zapieczętował Bóg Ojciec.

²⁸众人又问他：“我们应该作什么，才算是作　神的工作呢？”

²⁸Rzekli tedy do niego: Cóż będziemy czynili, abyśmy sprawowali sprawy Boże?

²⁹耶稣回答：“信　神所差来的，就是作　神的工了。”

²⁹Odpowiedział Jezus i rzekł im: Toć jest sprawa Boża, abyście wierzyli w tego, którego on posłał.

³⁰于是他们就说：“你要行什么神迹，让我们看了就信你呢？你到底能作什么呢？

³⁰Rzekli mu tedy: Cóż wżdy ty za znak czynisz, abyśmy widzieli i wierzyli tobie? Cóż czynisz?

³¹我们的祖宗在旷野吃过吗哪，正如经上所记：‘他把从天上来的食物赐给他们吃。’”

³¹Ojcowie nasi jedli mannę na puszczy, jako jest napisano: Chleb z nieba dał im ku jedzeniu.

³²耶稣对他们说：“我实实在在告诉你们，不是摩西把那从天上来的食物赐给你们，而是我父把天上来的真食物赐给你们；

³²Rzekł im tedy Jezus: Zaprawdę, zaprawdę powiadam wam: Nie Mojżesz wam dał chleb z nieba, ale Ojciec mój daje wam chleb on prawdziwy z nieba.

³³因为　神的食物就是从天上降下来，把生命赐给世人的那一位。”

³³Albowiem chleb Boży ten jest, który zstępuje z nieba i żywot daje światu.

³⁴他们对耶稣说：“主啊，求你常把这食物赐给我们。”

³⁴Tedy mu rzekli: Panie! daj nam zawsze tego chleba.

³⁵耶稣说：“我就是生命的食物，到我这里来的，必定不饿；信我的，永远不渴。

³⁵I rzekł im Jezus: Jamci jest on chleb żywota; kto do mnie przychodzi, łaknąć nie będzie, a kto wierzy w mię, nigdy pragnąć nie będzie.

³⁶但我告诉你们，你们虽然见了我，还是不信。

³⁶Alem wam powiedział: Owszem, widzieliście mię, a nie wierzycie.

³⁷凡是父赐给我的人，必到我这里来；到我这里来的，我决不丢弃他，

³⁷Wszystko, co mi daje Ojciec, do mnie przyjdzie, a tego, co do mnie przyjdzie, nie wyrzucę precz.

³⁸因为我从天上降下来，不是要行自己的意思，而是要行那差我来者的旨意。

³⁸Bom zstąpił z nieba, nie iżbym czynił wolę moję, ale wolę onego, który mię posłał.

³⁹那差我来者的旨意就是：他所赐给我的人，我连一个也不失落，并且在末日我要使他们复活。

³⁹A tać jest wola onego, który mię posłał, Ojca, abym z tego wszystkiego, co mi dał, nic nie stracił, ale abym to wzbudził w on ostateczny dzieó.

⁴⁰因为我父的旨意，是要使所有看见了子而信的人有永生，并且在末日我要使他们复活。”

⁴⁰A tać jest wola onego, który mię posłał, aby każdy, kto widzi Syna, a wierzy weó, miał żywot wieczny; a ja go wzbudzę w on ostateczny dzieó.

⁴¹犹太人因为耶稣说“我是从天上降下来的食物”，就纷纷议论他。

⁴¹I szemrali Żydowie o nim, iż rzekł: Jam jest on chleb, który z nieba zstąpił.

⁴²他们说：“这不是约瑟的儿子耶稣吗？他的父母我们不都认识吗？他现在怎么说‘我是从天上降下来的’呢？”

⁴²I mówili: Izaż ten nie jest Jezus, syn Józefa, którego my ojca i matkę znamy; jakoż teraz tedy ten powiada: Żem z nieba zstąpił?

⁴³耶稣回答：“你们不要彼此议论。

⁴³Tedy odpowiedział Jezus i rzekł im: Nie szemrzyjcie między sobą.

⁴⁴如果不是差我来的父吸引人，就没有人能到我这里来；到我这里来的，在末日我要使他复活。

⁴⁴Żaden do mnie przyjść nie może, jeźli go Ojciec mój, który mię posłał, nie pociągnie; a ja go wzbudzę w ostateczny dzieó.

⁴⁵先知书上记着：‘众人都必受　神的教导。’凡听见从父那里来的教训而又学习的，必到我这里来。

⁴⁵Napisano w prorokach: I będą wszyscy wyuczeni od Boga; przetoż każdy, kto słyszał od Ojca, a nauczył się, przychodzi do mnie.

⁴⁶这不是说有人见过父；只有从　神那里来的那一位，他才见过父。

⁴⁶Nie iżby kto widział Ojca, oprócz tego, który jest od Boga; ten widział Ojca.

⁴⁷我实实在在告诉你们，信的人有永生。

⁴⁷Zaprawdę, zaprawdę powiadam wam: Kto w mię wierzy, ma żywot wieczny.

⁴⁸我就是生命的食物，

⁴⁸Jam jest on chleb żywota.

⁴⁹你们的祖宗在旷野吃过吗哪，还是死了。

⁴⁹Ojcowie wasi jedli mannę na puszczy, a pomarli.

⁵⁰这是从天上降下来的食物，使人吃了就不死。

⁵⁰Ten jest on chleb, który z nieba zstępuje; jeźliby go kto jadł, nie umrze.

⁵¹我就是从天上降下来生命的食物，人若吃了这食物，就必活到永远。我要赐的食物就是我的肉，是为了世人的生命而赐的。”

⁵¹Jamci jest chleb on żywy, którym z nieba zstąpił: jeźliby kto jadł z tego chleba, żyć będzie na wieki; a chleb, który ja dam, jest ciało moje, które ja dam za żywot świata.

⁵²于是，犹太人彼此争论，说：“这个人怎能把他的肉给我们吃呢？”

⁵²Wadzili się tedy Żydowie między sobą, mówiąc: Jakoż ten może nam dać ciało swoje ku jedzeniu?

⁵³耶稣就对他们说：“我实实在在告诉你们，你们若不吃人子的肉，不喝人子的血，就没有生命在你们里面。

⁵³I rzekł im Jezus: Zaprawdę, zaprawdę powiadam wam: Jeźli nie będziecie jedli ciała Syna człowieczego, i pili krwi jego, nie macie żywota w sobie.

⁵⁴吃我肉、喝我血的，就有永生，在末日我要使他复活；

⁵⁴Kto je ciało moje, a pije krew moję, ma żywot wieczny, a ja go wzbudzę w on ostateczny dzieó.

⁵⁵因为我的肉是真正的食物，我的血是真正的饮料。

⁵⁵Albowiem ciało moje prawdziwie jest pokarm, a krew moja prawdziwie jest napój.

⁵⁶吃我肉、喝我血的人，就住在我里面，我也住在他里面。

⁵⁶Kto je ciało moje i pije krew moję, we mnie mieszka, a ja w nim.

⁵⁷正如永活的父差遣了我，我也因父活着；照样，吃我肉的人也必因我而活。

⁵⁷Jako mię posłał żyjący Ojciec, i ja żyję przez Ojca; tak kto mnie pożywa, i on żyć będzie przez mię.

⁵⁸这就是从天上降下来的食物，不像吗哪，你们的祖宗吃过，还是死了；吃这食物的，必活到永远。”

⁵⁸Tenci jest chleb on, który z nieba zstąpił, nie jako ojcowie wasi jedli mannę, a pomarli; kto je ten chleb, żyć będzie na wieki.

⁵⁹这些话是耶稣在迦百农会堂里教导人的时候说的。

⁵⁹To mówił w bóżnicy, ucząc w Kapernaum.

⁶⁰永生之道他的门徒中，有许多人听了，就说：“这话很难，谁能接受呢？”

⁶⁰Wiele ich tedy z uczniów jego słysząc to, mówili: Twardać to jest mowa, któż jej słuchać może?

⁶¹耶稣心里知道门徒为了这事议论纷纷，就对他们说：“这话使你们动摇吗？

⁶¹Ale wiedząc Jezus sam w sobie, iż o tem szemrali uczniowie jego, rzekł im: Toż was obraża?

⁶²如果你们看见人子升到他原来所在的地方，又怎样呢？

⁶²Cóż, gdybyście ujrzeli Syna człowieczego wstępującego, gdzie był pierwej?

⁶³使人活的是灵，肉体是无济于事的。我对你们所说的话是灵、是生命。

⁶³Duchci jest, który ożywia, ciało nic nie pomaga; słowa, które ja wam mówię, duch są i żywot są.

⁶⁴然而你们中间却有不信的人。”原来从起初耶稣就知道那些不信的是谁，那要把他出卖的又是谁。

⁶⁴Ale są niektórzy z was, co nie wierzą; albowiem wiedział od początku Jezus, którzy byli, co nie wierzyli, i kto jest, co go miał wydać;

⁶⁵耶稣跟着说：“所以我对你们说过，如果不是父所赐的，没有人能到我这里来。”

⁶⁵I mówił: Dlategomci wam powiedział: Iż żaden nie może przyjść do mnie, jeźliby mu nie było dane od Ojca mojego.

⁶⁶从此，他的门徒中有许多人退去了，不再与他同行。

⁶⁶Od tego czasu wiele uczniów jego odeszło nazad, a więcej z nim nie chodzili.

⁶⁷于是耶稣对十二门徒说：“你们也想离去吗？”

⁶⁷Tedy rzekł Jezus do onych dwunastu: Izali i wy chcecie odejść?

⁶⁸西门．彼得回答：“主啊，你有永生之道，我们还跟从谁呢？

⁶⁸I odpowiedział mu Szymon Piotr: Panie! do kogóż pójdziemy? Ty masz słowa żywota wiecznego;

⁶⁹我们已经相信，并且知道你是　神的圣者。”

⁶⁹A myśmy uwierzyli i poznali, żeś ty jest Chrystus, on Syn Boga żywego.

⁷⁰耶稣说：“我不是拣选了你们十二个人吗？但你们中间有一个是魔鬼。”

⁷⁰Odpowiedział im Jezus: Izalim ja nie dwunastu was obrał? a jeden z was jest dyjabeł.

⁷¹耶稣这话是指着加略人西门的儿子犹大说的，因为他虽然是十二门徒之一，却要出卖耶稣。

⁷¹A to mówił o Judaszu, synu Szymona, Iszkaryjocie; bo go ten wydać miał, będąc jednym z onych dwunastu.