¹拉撒路死了

¹Mtu mmoja aitwaye Lazaro, mwenyeji wa Bethania, alikuwa mgonjwa. (Kijiji cha Bethania kilikuwa mahali walipokaa Maria na Martha, dada yake.

²这马利亚就是后来用香膏抹主，并且用头发把主的脚擦干的那人；患病的拉撒路是她的兄弟。

²Maria ndiye yule aliyempaka Bwana marashi na kumpangusa kwa nywele zake. Lazaro, kaka yake, ndiye aliyekuwa mgonjwa.)

³姊妹二人派人到耶稣那里去，说：“主啊，你所爱的人病了。”

³Basi, hao dada wakatuma ujumbe huu kwa Yesu: "Bwana, rafiki yako ni mgonjwa!"

⁴耶稣听见，就说：“这病不至于死，而是为了　神的荣耀，使　神的儿子因此得到荣耀。”

⁴Yesu aliposikia hivyo akasema, "Ugonjwa huo hautaleta kifo, ila ni kwa ajili ya kumtukuza Mungu; ameugua ili kwa njia hiyo Mwana wa Mungu atukuzwe."

⁵耶稣向来爱马大和她的妹妹马利亚，以及拉撒路。

⁵Yesu aliwapenda Martha, dada yake na Lazaro.

⁶他听说拉撒路病了，仍然在原来的地方住了两天，

⁶Alipopata habari kwamba Lazaro ni mgonjwa, Yesu aliendelea kukaa mahali hapo alipokuwa kwa siku mbili zaidi.

⁷然后对门徒说：“我们再到犹太去吧。”

⁷Kisha akawaambia wanafunzi wake, "Twendeni tena Yudea!"

⁸门徒对他说：“拉比，近来犹太人要拿石头打你，你还到那里去吗？”

⁸Wanafunzi wakamwambia, "Mwalimu! Muda mfupi tu umepita tangu Wayahudi walipotaka kukuua kwa mawe, nawe unataka kwenda huko tena?"

⁹耶稣说：“白昼不是有十二小时吗？人若在白昼行走，就不会跌倒，因为他看见这世上的光；

⁹Yesu akajibu, "Je, saa za mchana si kumi na mbili? Basi, mtu akitembea mchana hawezi kujikwaa kwa kuwa anauona mwanga wa ulimwengu huu.

¹⁰人若在夜间行走，就会跌倒，因为他没有光。”

¹⁰Lakini mtu akitembea usiku atajikwaa kwa maana mwanga haumo ndani yake."

¹¹耶稣说完了这些话，跟着又对他们说：“我们的朋友拉撒路睡了，我要去唤醒他。”

¹¹Yesu alipomaliza kusema maneno hayo, akawaambia, "Rafiki yetu Lazaro amelala, lakini mimi nitakwenda kumwamsha."

¹²门徒说：“主啊，如果他睡了，就会好过来的。”

¹²Wanafunzi wake wakamwambia, "Bwana, ikiwa amelala, basi atapona."

¹³其实耶稣是指着拉撒路的死说的，门徒却以为他是指正常的睡眠说的。

¹³Wao walidhani kwamba alikuwa amesema juu ya kulala usingizi, kumbe alikuwa amesema juu ya kifo cha Lazaro.

¹⁴于是，耶稣公开地告诉他们：“拉撒路死了。

¹⁴Basi, Yesu akawaambia waziwazi, "Lazaro amekufa;

¹⁵我为你们欢喜，因为我不在那里，是要使你们相信。现在我们到他那里去吧。”

¹⁵Lakini nafurahi kwa ajili yenu kwamba sikuwako huko, ili mpate kuamini. Haya, twendeni kwake."

¹⁶那称为“双生子”的多马，对其他的门徒说：“我们也去跟他一同死吧！”

¹⁶Thoma (aitwaye Pacha) akawaambia wanafunzi wenzake, "Twendeni nasi tukafe pamoja naye!"

¹⁷耶稣是复活是生命耶稣到了，知道拉撒路在坟墓里已经四天了。

¹⁷Yesu alipofika huko alikuta Lazaro amekwisha kaa kaburini kwa siku nne.

¹⁸伯大尼靠近耶路撒冷，相距约有三公里。

¹⁸Kijiji cha Bethania kilikuwa karibu na Yerusalemu umbali upatao kilomita tatu.

¹⁹有许多犹太人来到马大和马利亚那里，为了拉撒路的死来安慰她们。

¹⁹Wayahudi wengi walikuwa wamefika kwa Martha na Maria kuwafariji kwa kifo cha kaka yao.

²⁰马大听见耶稣来了，就去迎接他，马利亚却仍然坐在家里。

²⁰Basi, Martha aliposikia kwamba Yesu alikuwa anakuja, akaenda kumlaki; lakini Maria alibaki nyumbani.

²¹马大对耶稣说：“主啊，如果你早在这里，我的兄弟就不会死了！

²¹Martha akamwambia Yesu, "Bwana, kama ungalikuwa hapa, kaka yangu hangalikufa!

²²就是现在，我也知道无论你向　神求什么，　神必赐给你。”

²²Lakini najua kwamba hata sasa chochote utakachomwomba Mungu, atakupa."

²³耶稣对她说：“你的兄弟必会复活。”

²³Yesu akamwambia, "Kaka yako atafufuka."

²⁴马大说：“我知道在末日复活的时候，他必会复活。”

²⁴Martha akamjibu, "Najua kwamba atafufuka wakati wa ufufuo, siku ya mwisho."

²⁵耶稣说：“我就是复活和生命；信我的人，虽然死了，也要活着。

²⁵Yesu akamwambia, "Mimi ndimi ufufuo na uzima. Anayeniamini mimi hata kama anakufa, ataishi:

²⁶所有活着又信我的人，必定永远不死，你信这话吗？”

²⁶na kila anayeishi na kuniamini, hatakufa kamwe. Je, waamini hayo?"

²⁷她说：“主啊，我信；我已经信了，你是基督，是　神的儿子，是那要到世上来的。”

²⁷Martha akamwambia, "Ndiyo Bwana! Naamini kwamba wewe ndiwe Kristo, Mwana wa Mungu, yule ajaye ulimwenguni."

²⁸耶稣使拉撒路复活马大说了这些话，就回去暗暗地叫她妹妹马利亚，说：“老师来了，他叫你。”

²⁸Baada ya kusema hayo, Martha alikwenda kumwita Maria, dada yake, akamwabia faraghani, "Mwalimu yuko hapa, anakuita."

²⁹马利亚一听见，就急忙起来，到耶稣那里去。

²⁹Naye aliposikia hivyo, akainuka mara, akamwendea Yesu.

³⁰那时，耶稣还没有进入村子，仍然在马大迎接他的地方。

³⁰Yesu alikuwa hajaingia kijijini, ila alikuwa bado mahali palepale Martha alipomlaki.

³¹那些在房子和马利亚在一起安慰她的犹太人，见她匆忙地起来出去，就跟着她，以为她要到坟墓那里去哭。

³¹Basi, Wayahudi waliokuwa nyumbani pamoja na Maria wakimfariji walipomwona ameinuka na kutoka nje ghafla, walimfuata. Walidhani alikuwa anakwenda kaburini kuomboleza.

³²马利亚来到耶稣那里，一看见他，就俯伏在他脚前，说：“主啊，如果你早在这里，我的兄弟就不会死了！”

³²Basi, Maria alipofika mahali pale Yesu alipokuwa na kumwona, alipiga magoti, akamwabia, "Bwana, kama ungalikuwa hapa, kaka yangu hangalikufa!"

³³耶稣看见她在哭，和她一同来的犹太人也在哭，就心里激动，难过起来，

³³Yesu alipomwona analia, na wale Wayahudi waliokuja pamoja naye wanalia pia, alijawa na huzuni na kufadhaika moyoni.

³⁴说：“你们把他安放在哪里？”他们说：“主啊，请来看。”

³⁴Kisha akawauliza, "Mlimweka wapi?" Wakamwambia, "Bwana, njoo uone."

³⁵耶稣哭了。

³⁵Yesu akalia machozi.

³⁶于是犹太人说：“你看，他多么爱这个人！”

³⁶Basi, Wayahudi wakasema, "Tazameni jinsi alivyompenda!"

³⁷他们中间有人说：“他既然开了瞎子的眼睛，难道不能使这个人不死吗？”

³⁷Lakini baadhi yao wakasema, "Je, huyu aliyemfumbua macho yule kipofu, hakuweza kumfanya Lazaro asife?"

³⁸耶稣又再心里激动，来到坟墓前面。那坟墓是一个洞穴，洞口有块石头堵住。

³⁸Basi, Yesu akiwa amehuzunika tena moyoni, akafika kaburini. Kaburi lenyewe lilikuwa pango, na lilikuwa limefunikwa kwa jiwe.

³⁹耶稣说：“把这块石头挪开！”死者的姊姊马大对他说：“主啊，已经四天了，他必定臭了。”

³⁹Yesu akasema, "Ondoeni hilo jiwe!" Martha, dada yake huyo aliyekufa, akamwambia, "Bwana, amekwishaanza kunuka; amekaa kaburini siku nne!"

⁴⁰耶稣说：“我不是对你说过‘如果你信，就必定看见　神的荣耀’吗？”

⁴⁰Yesu akamwambia, "Je, sikukwambia kwamba ukiamini utaona utukufu wa Mungu?"

⁴¹于是他们把石头挪开。耶稣举目向天，说：“父啊，我感谢你，因为你垂听了我，

⁴¹Basi, wakaliondoa lile jiwe. Yesu akatazama juu mbinguni, akasema, "Nakushukuru Baba kwa kuwa wewe wanisikiliza.

⁴²我知道你常常听我，但我说这话，是为了周围站着的群众，叫他们信是你差了我来。”

⁴²Najua kwamba unanisikiliza daima. Lakini nimesema hayo kwa ajili ya watu hawa waliopo hapa ili wapate kuamini kwamba wewe ndiwe uliyenituma."

⁴³说了这话，就大声呼喊：“拉撒路，出来！”

⁴³Alipokwisha sema hayo, akaita kwa sauti kubwa: "Lazaro! Toka nje!"

⁴⁴那死了的人就出来，他的手脚都缠着布，脸上裹着巾。耶稣说：“解开他，让他走！”

⁴⁴Huyo aliyekuwa amekufa akatoka nje, huku amefungwa sanda miguu na mikono, na uso wake umefunikwa. Yesu akawaambia, "Mfungueni, mkamwache aende zake."

⁴⁵祭司长等想杀害耶稣有许多到马利亚那里去的犹太人，看见了耶稣所作的事，就信了他。

⁴⁵Basi, Wayahudi wengi waliokuwa wamefika kwa Maria walipoona kitendo hicho alichokifanya Yesu wakamwamini.

⁴⁶但他们中间有些人到法利赛人那里去，把耶稣所作的事都告诉他们。

⁴⁶Lakini baadhi yao walikwenda kwa Mafarisayo wakatoa taarifa ya jambo hilo alilofanya Yesu.

⁴⁷于是祭司长和法利赛人召开公议会，说：“这个人行了许多神迹，我们怎么办呢？

⁴⁷kwa hiyo makuhani wakuu na Mafarisayo wakafanya kikao cha Baraza kuu, wakasema, "Tufanye nini? Mtu huyu anafanya ishara nyingi mno.

⁴⁸我们若让他这样，所有的人都会信他，罗马人就会来，夺取我们的圣地，除灭我们的民族。”

⁴⁸Tukimwacha tu watu wote watamwamini, nao Waroma watakuja kuliharibu Hekalu letu na taifa letu!"

⁴⁹他们当中有一位该亚法，是那年作大祭司的，对他们说：“你们什么都不知道，

⁴⁹Hapo, mmoja wao aitwaye Kayafa, ambaye alikuwa Kuhani Mkuu mwaka huo, akawaambia, "Ninyi hamjui kitu!

⁵⁰也不去想想，一个人代替人民死，免得整个民族灭亡，这对你们是有益的。”

⁵⁰Je, hamwoni kwamba ni afadhali kwenu mtu mmoja afe kwa ajili ya watu, kuliko taifa zima liangamizwe?"

⁵¹他说这话不是由于自己，而是因为他是那年的大祭司，所以预言耶稣要替犹太民族死；

⁵¹Yeye hakusema hivyo kwa hiari yake mwenyewe, bali kwa vile alikuwa Kuhani Mkuu mwaka huo, alibashiri kwamba Yesu atakufa kwa ajili ya taifa lao;

⁵²不但替犹太民族死，也要把散居各地的　神的儿女招聚成为一体。

⁵²na wala si kwa ajili yao tu, bali pia apate kuwaleta pamoja watoto wa Mungu waliotawanyika.

⁵³从那天起，他们就想杀害耶稣。

⁵³Basi, tangu siku hiyo viongozi wa Wayahudi walifanya mipango ya kumwua Yesu.

⁵⁴因此，耶稣不再在犹太人中间公开活动，却离开那里，到旷野附近的地方去；到了一座名叫以法莲的城，就和门徒住在那里。

⁵⁴Kwa hiyo, Yesu hakutembea tena hadharani kati ya Wayahudi, bali alitoka hapo, akaenda mahali karibu na jangwa, katika mji uitwao Efraimu. Akakaa huko pamoja na wanafunzi wake.

⁵⁵犹太人的逾越节快到了，有许多人在过节前从各乡上耶路撒冷去，要在那里洁净自己。

⁵⁵Sikukuu ya Wayahudi ya Pasaka ilikuwa karibu, na watu wengi walikwenda Yerusalemu ili wajitakase kabla ya sikukuu hiyo.

⁵⁶他们到处找寻耶稣，站在圣殿里的时候，彼此说：“你们认为怎样？他不会来过节吧？”

⁵⁶Basi, wakawa wanamtafuta Yesu; nao walipokusanyika pamoja Hekaluni wakaulizana, "Mwaonaje? Yaonekana kwamba haji kabisa kwenye sikukuu, au sivyo?"

⁵⁷祭司长和法利赛人早已下了命令：如果有人知道耶稣在哪里，就要前来报告，好去逮捕他。

⁵⁷Makuhani wakuu na Mafarisayo walikuwa wametoa amri kwamba mtu akijua mahali aliko Yesu awaarifu kusudi wamtie nguvuni.