1And having looked up, he saw those who did cast their gifts to the treasury — rich men,
1 Cododd ei lygaid a gweld pobl gyfoethog yn rhoi eu rhoddion i mewn yng nghist y drysorfa.
2and he saw also a certain poor widow casting there two mites,
2 Yna gwelodd wraig weddw dlawd yn rhoi dau ddarn bychan o bres ynddi,
3and he said, `Truly I say to you, that this poor widow did cast in more than all;
3 ac meddai, "Yn wir, rwy'n dweud wrthych fod y weddw dlawd hon wedi rhoi mwy na phawb.
4for all these out of their superabundance did cast into the gifts to God, but this one out of her want, all the living that she had, did cast in.`
4 Oherwydd cyfrannodd y rhain i gyd o'r mwy na digon sydd ganddynt, ond rhoddodd hon o'i phrinder y cwbl oedd ganddi i fyw arno."
5And certain saying about the temple, that with goodly stones and devoted things it hath been adorned, he said,
5 Wrth i rywrai s�n am y deml, ei bod wedi ei haddurno � meini gwych a rhoddion cysegredig, meddai ef,
6`These things that ye behold — days will come, in which there shall not be left a stone upon a stone, that shall not be thrown down.`
6 "Am y pethau hyn yr ydych yn syllu arnynt, fe ddaw dyddiau pryd ni adewir maen ar faen; ni bydd yr un heb ei fwrw i lawr."
7And they questioned him, saying, `Teacher, when, then, shall these things be? and what [is] the sign when these things may be about to happen?`
7 Gofynasant iddo, "Athro, pa bryd y bydd hyn? Beth fydd yr arwydd pan fydd hyn ar ddigwydd?"
8And he said, `See — ye may not be led astray, for many shall come in my name, saying — I am [he], and the time hath come nigh; go not on then after them;
8 Meddai yntau, "Gwyliwch na chewch eich twyllo. Oherwydd fe ddaw llawer yn fy enw i gan ddweud, 'Myfi yw', ac, 'Y mae'r amser wedi dod yn agos'. Peidiwch � mynd i'w canlyn.
9and when ye may hear of wars and uprisings, be not terrified, for it behoveth these things to happen first, but the end [is] not immediately.`
9 A phan glywch am ryfeloedd a gwrthryfeloedd, peidiwch � chymryd eich dychrynu. Rhaid i hyn ddigwydd yn gyntaf, ond nid yw'r diwedd i fod ar unwaith."
10Then said he to them, `Nation shall rise against nation, and kingdom against kingdom,
10 Y pryd hwnnw dywedodd wrthynt, "Cyfyd cenedl yn erbyn cenedl, a theyrnas yn erbyn teyrnas.
11great shakings also in every place, and famines, and pestilences, there shall be; fearful things also, and great signs from heaven there shall be;
11 Bydd daeargrynf�u dirfawr, a newyn a phl�u mewn mannau. Bydd argoelion arswydus ac arwyddion enfawr o'r nef.
12and before all these, they shall lay on you their hands, and persecute, delivering up to synagogues and prisons, being brought before kings and governors for my name`s sake;
12 Ond cyn hyn oll byddant yn gosod dwylo arnoch ac yn eich erlid. Fe'ch traddodir i'r synagogau ac i garchar, fe'ch dygir gerbron brenhinoedd a llywodraethwyr o achos fy enw i;
13and it shall become to you for a testimony.
13 hyn fydd eich cyfle i dystiolaethu.
14`Settle, then, to your hearts, not to meditate beforehand to reply,
14 Penderfynwch beidio � phryderu ymlaen llaw ynglu375?n �'ch amddiffyniad;
15for I will give to you a mouth and wisdom that all your opposers shall not be able to refute or resist.
15 fe roddaf fi i chwi huodledd, a doeth-ineb na all eich holl wrthwynebwyr ei wrthsefyll na'i wrth-ddweud.
16`And ye shall be delivered up also by parents, and brothers, and kindred, and friends, and they shall put of you to death;
16 Fe'ch bradychir gan eich rhieni a'ch ceraint a'ch perthnasau a'ch cyfeillion, a pharant ladd rhai ohonoch.
17and ye shall be hated by all because of my name —
17 A chas fyddwch gan bawb o achos fy enw i.
18and a hair out of your head shall not perish;
18 Ond ni chollir yr un blewyn o wallt eich pen.
19in your patience possess ye your souls.
19 Trwy eich dyfalbarhad meddiannwch fywyd i chwi eich hunain.
20`And when ye may see Jerusalem surrounded by encampments, then know that come nigh did her desolation;
20 "Ond pan welwch Jerwsalem wedi ei hamgylchynu gan fyddinoedd, yna byddwch yn gwybod fod awr ei diffeithio wedi dod yn agos.
21then those in Judea, let them flee to the mountains; and those in her midst, let them depart out; and those in the countries, let them not come in to her;
21 Y pryd hwnnw, ffoed y rhai sydd yn Jwdea i'r mynyddoedd. Pob un sydd yng nghanol y ddinas, aed allan ohoni; a phob un sydd yn y wlad, peidied � mynd i mewn iddi.
22because these are days of vengeance, to fulfil all things that have been written.
22 Oherwydd dyddiau dial fydd y rhain, pan fydd pob peth sy'n ysgrifenedig yn cael ei gyflawni.
23`And wo to those with child, and to those giving suck, in those days; for there shall be great distress on the land, and wrath on this people;
23 Gwae'r gwragedd beichiog a'r rhai sy'n rhoi'r fron yn y dyddiau hynny! Daw cyfyngder dirfawr ar y wlad, a digofaint ar y bobl hon.
24and they shall fall by the mouth of the sword, and shall be led captive to all the nations, and Jerusalem shall be trodden down by nations, till the times of nations be fulfilled.
24 Byddant yn cwympo dan fin y cleddyf, ac fe'u dygir yn garcharorion i'r holl genhedloedd. Caiff Jerwsalem ei mathru dan draed y Cenhedloedd nes cyflawni eu hamserau hwy.
25`And there shall be signs in sun, and moon, and stars, and on the land [is] distress of nations with perplexity, sea and billow roaring;
25 "Bydd arwyddion yn yr haul a'r lloer a'r s�r. Ar y ddaear bydd cenhedloedd mewn cyfyngder yn eu pryder rhag trymru ac ymchwydd y m�r.
26men fainting at heart from fear, and expectation of the things coming on the world, for the powers of the heavens shall be shaken.
26 Bydd pobl yn llewygu gan ofn wrth ddisgwyl y pethau sy'n dod ar y byd; oherwydd ysgydwir nerthoedd y nefoedd.
27`And then they shall see the Son of Man, coming in a cloud, with power and much glory;
27 A'r pryd hwnnw gwelant Fab y Dyn yn dyfod mewn cwmwl gyda nerth a gogoniant mawr.
28and these things beginning to happen bend yourselves back, and lift up your heads, because your redemption doth draw nigh.`
28 Pan ddechreua'r pethau hyn ddigwydd, ymunionwch a chodwch eich pennau, oherwydd y mae eich rhyddhad yn agos�u."
29And he spake a simile to them: `See the fig-tree, and all the trees,
29 Adroddodd ddameg wrthynt: "Edrychwch ar y ffigysbren a'r holl goed.
30when they may now cast forth, having seen, of yourselves ye know that now is the summer nigh;
30 Pan fyddant yn dechrau deilio, fe wyddoch eich hunain o'u gweld fod yr haf bellach yn agos.
31so also ye, when ye may see these things happening, ye know that near is the reign of God;
31 Felly chwithau, pan welwch y pethau hyn yn digwydd, byddwch yn gwybod fod teyrnas Dduw yn agos.
32verily I say to you — This generation may not pass away till all may have come to pass;
32 Yn wir, rwy'n dweud wrthych, nid �'r genhedlaeth hon heibio nes i'r cwbl ddigwydd.
33the heaven and the earth shall pass away, but my words may not pass away.
33 Y nef a'r ddaear, �nt heibio, ond fy ngeiriau i, nid �nt heibio ddim.
34`And take heed to yourselves, lest your hearts may be weighed down with surfeiting, and drunkenness, and anxieties of life, and suddenly that day may come on you,
34 "Cymerwch ofal, rhag i'ch meddyliau gael eu pylu gan ddiota a meddwi a gofalon bydol, ac i'r dydd hwnnw ddod arnoch yn ddisymwth
35for as a snare it shall come on all those dwelling on the face of all the land,
35 fel magl; oherwydd fe ddaw ar bawb sy'n trigo ar wyneb y ddaear gyfan.
36watch ye, then, in every season, praying that ye may be accounted worthy to escape all these things that are about to come to pass, and to stand before the Son of Man.`
36 Byddwch effro bob amser, gan ddeisyf am nerth i ddianc rhag yr holl bethau hyn sydd ar ddigwydd, ac i sefyll yng ngu373?ydd Mab y Dyn."
37And he was during the days in the temple teaching, and during the nights, going forth, he was lodging at the mount called of Olives;
37 Yn ystod y dydd byddai'n dysgu yn y deml, ond byddai'n mynd allan ac yn treulio'r nos ar y mynydd a elwir Olewydd.
38and all the people were coming early unto him in the temple to hear him.
38 Yn y bore bach deuai'r holl bobl ato yn y deml i wrando arno.