1امثال سليمان بن داود ملك اسرائيل.
1گفتار حکیمانه سلیمان ـ پسر داود، پادشاه بنی اسرائیل.
2لمعرفة حكمة وأدب لادراك اقوال الفهم.
2این گفتار حکیمانه به شما کمک می کند تا حکمت و نصیحت خوب را تشخیص بدهید و گفتار عاقلانه را بفهمید.
3لقبول تأديب المعرفة والعدل والحق والاستقامة.
3به شما یاد می دهد که چطور عاقلانه و با عدالت و انصاف و امانت زندگی کنید.
4لتعطي الجهال ذكاء والشاب معرفة وتدبّرا.
4این گفتار حکیمانه به اشخاص بی تجربه حکمت می آموزد و جوانان را به افرادی لایق و کاردان تبدیل می کند.
5يسمعها الحكيم فيزداد علما والفهيم يكتسب تدبيرا.
5این گفتار حکیمانه، حتی حکمت دانشمندان را زیادتر کرده و افراد تحصیل کرده را راهنمایی می کند تا بتوانند معنی گفتار حکما و مسائل مشکل دانشمندان را درک نمایند.
6لفهم المثل واللغز اقوال الحكماء وغوامضهم.
6ترس خداوند، ابتدای حکمت است، اما مردم نادان ارزش حکمت و ادب را نمی دانند.
7مخافة الرب راس المعرفة. اما الجاهلون فيحتقرون الحكمة والادب
7ای پسر من، نصیحت پدر خود را بشنو و تعلیمات مادرت را فراموش مکن.
8اسمع يا ابني تأديب ابيك ولا ترفض شريعة امك.
8تعلیمات آن ها مانند تاج عزت و جلال بر سر تو و گردنبند زیبایی و افتخار بر گردنت خواهند بود.
9لانهما اكليل نعمة لراسك وقلائد لعنقك
9فرزندم، وقتی گناهکاران کوشش می کنند تو را فریب دهند، تسلیم نشو.
10يا ابني ان تملقك الخطاة فلا ترض.
10اگر بگویند: «بیا با هم متحد شویم تا یک نفر را بکشیم و کمین کنیم تا خون بی گناهان را بریزیم،
11ان قالوا هلم معنا لنكمن للدم لنختف للبريء باطلا.
11بیا تا مثل قبر آن ها را زنده زنده قورت کنیم و مانند مرگ بر سر آن ها نازل شویم،
12لنبتلعهم احياء كالهاوية وصحاحا كالهابطين في الجب.
12هرگونه اموال گرانبها به دست می آوریم و خانه های خود را از اموال دزدی پُر می کنیم.
13فنجد كل قنية فاخرة نملأ بيوتنا غنيمة.
13بیا باهم همدست شویم تا هرچه بدزدیم با هم تقسیم کنیم.»
14تلقي قرعتك وسطنا. يكون لنا جميعا كيس واحد.
14فرزندم، با آن ها در یک راه مرو و از آن مردم دوری کن.
15يا ابني لا تسلك في الطريق معهم. امنع رجلك عن مسالكهم.
15چونکه پای آن ها به خاطر شرارت می دود و برای ریختن خون شتاب می کند.
16لان ارجلهم تجري الى الشر وتسرع الى سفك الدم.
16انداختن دام در مقابل چشمان یک پرنده کار بیهوده ای است.
17لانه باطلا تنصب الشبكة في عيني كل ذي جناح.
17اما این قبیل افراد، برای خود دام می نشانند، دامی که خودشان در آن هلاک خواهند شد.
18اما هم فيكمنون لدم انفسهم. يختفون لانفسهم.
18دزدی، عاقبت باعث هلاکت دزد می شود. سرنوشت کسانی که با قتل و غارت زندگی می کنند، هلاکت و نابودی است.
19هكذا طرق كل مولع بكسب. يأخذ نفس مقتنيه
19حکمت در کوچه ها و در جاده ها با آواز بلند همه را صدا می زند.
20الحكمة تنادي في الخارج. في الشوارع تعطي صوتها.
20در دروازۀ شهرها و هر جائی که مردم دور هم جمع می شوند، فریاد می کند:
21تدعو في رؤوس الاسواق في مداخل الابواب. في المدينة تبدي كلامها
21«ای مردم نادان، تا کی می خواهید احمق باشید؟ تا به کی می خواهید از مسخره کردن دانش لذت ببرید؟ تا به کی مردم احمق از حکمت نفرت می کنند؟
22قائلة الى متى ايها الجهال تحبون الجهل والمستهزئون يسرّون بالاستهزاء والحمقى يبغضون العلم.
22وقتی شما را صدا می کنم گوش بدهید. پندهای خوبی می دهم و آنچه می دانم به شما می آموزم.
23ارجعوا عند توبيخي. هانذا افيض لكم روحي. اعلمكم كلماتي
23چندین بار من شما را صدا کردم، نیامدید. دستهای خود را به طرف شما دراز کردم، پروا نکردید.
24لاني دعوت فابيتم ومددت يدي وليس من يبالي
24نصایح مرا نپذیرفتید و نخواستید که شما را اصلاح کنم.
25بل رفضتم كل مشورتي ولم ترضوا توبيخي
25پس، وقتی گرفتار شوید، به شما می خندم و هنگامی که دچار ترس و وحشت شوید، شما را مسخره می کنم.
26فانا ايضا اضحك عند بليتكم. اشمت عند مجيء خوفكم
26وقتی ترس مثل طوفان به شما حمله کند و مصیبت مانند گردباد، دور شما را بگیرد، وقتی که به تنگدستی و پریشانی دچار شوید.
27اذا جاء خوفكم كعاصفة وأتت بليتكم كالزوبعة اذا جاءت عليكم شدة وضيق.
27آن وقت مرا صدا خواهید کرد ولی جواب نخواهم داد. همه جا به دنبال من خواهید گشت، ولی مرا نخواهید یافت،
28حينئذ يدعونني فلا استجيب. يبكرون اليّ فلا يجدونني.
28زیرا شما هرگز به حکمت توجه نکردید و از خداوند اطاعت ننمودید.
29لانهم ابغضوا العلم ولم يختاروا مخافة الرب.
29هیچ وقت با من مشورت نکردید و به نصیحت های من توجه ننمودید.
30لم يرضوا مشورتي. رذلوا كل توبيخي.
30بنابراین، آنچه کاشته اید درو خواهید کرد و اعمال شما، شما را گرفتار می سازد.
31فلذلك ياكلون من ثمر طريقهم ويشبعون من مؤامراتهم.
31مردم نادان که حکمت را قبول نمی کنند، نابود می شوند و بی توجهی آن ها، خود شان را هلاک خواهد کرد.اما کسانی که به من گوش بدهند در آرامش زندگی خواهند کرد و از هیچ چیزی نخواهند ترسید.»
32لان ارتداد الحمقى يقتلهم وراحة الجهال تبيدهم.
32اما کسانی که به من گوش بدهند در آرامش زندگی خواهند کرد و از هیچ چیزی نخواهند ترسید.»
33اما المستمع لي فيسكن آمنا ويستريح من خوف الشر