¹امثال سليمان بن داود ملك اسرائيل.

¹ امثال سلیمان، پسر داوود، پادشاه ‌اسرائیل.

²لمعرفة حكمة وأدب لادراك اقوال الفهم.

² این مثلها به شما کمک می‌کنند تا حکمت و نصیحت مفید را تشخیص داده و سخنان پر معنی را بفهمید.

³لقبول تأديب المعرفة والعدل والحق والاستقامة.

³ آنها می‌توانند به شما یاد دهند که چگونه عاقلانه و با عدالت و انصاف زندگی کنید.

⁴لتعطي الجهال ذكاء والشاب معرفة وتدبّرا.

⁴ آنها می‌توانند به اشخاص بی‌تجربه، ذکاوت ببخشند و به جوانان، کاردانی.

⁵يسمعها الحكيم فيزداد علما والفهيم يكتسب تدبيرا.

⁵ این مثلها حتّی می‌توانند حکمت دانایان را افزون نموده و تحصیل‌کردگان را راهنمایی نمایند تا بتوانند اسرار پیچیدهٔ مثلها و معماهای دانایان را درک نمایند.

⁶لفهم المثل واللغز اقوال الحكماء وغوامضهم.

⁶ ترس از خداوند، ابتدای حکمت است. امّا مردم احمق توجهی به آن نمی‌نمایند و علم را رد می‌کنند.

⁷مخافة الرب راس المعرفة. اما الجاهلون فيحتقرون الحكمة والادب

⁷ ای فرزند من، نصیحت پدر خود را بشنو و تعالیم مادرت را فراموش مکن.

⁸اسمع يا ابني تأديب ابيك ولا ترفض شريعة امك.

⁸ تعالیم و نصایح آنها مانند تاج عزّت و جلال بر سرت و گردنبند زیبایی و شکوه بر گردنت خواهند بود.

⁹لانهما اكليل نعمة لراسك وقلائد لعنقك

⁹ ای فرزند من، وقتی گناهکاران کوشش می‌کنند تو را فریب دهند، تسلیم نشو.

¹⁰يا ابني ان تملقك الخطاة فلا ترض.

¹⁰ اگر بگویند: «بیا با هم متّحد شویم تا یک نفر را بکشیم و کمین کنیم تا خون بی‌گناهان را بریزیم،

¹¹ان قالوا هلم معنا لنكمن للدم لنختف للبريء باطلا.

¹¹ بیا تا مثل قبر آنها را زنده‌زنده ببلعیم و مانند مرگ بر سر آنها نازل شویم،

¹²لنبتلعهم احياء كالهاوية وصحاحا كالهابطين في الجب.

¹² هرگونه اموال گرانبها به دست می‌آوریم و خانه‌های خود را از اموال دزدی پر می‌کنیم.

¹³فنجد كل قنية فاخرة نملأ بيوتنا غنيمة.

¹³ بیا جزو دستهٔ ما باش تا هرچه بدزدیم با هم قسمت کنیم.»

¹⁴تلقي قرعتك وسطنا. يكون لنا جميعا كيس واحد.

¹⁴ ای فرزند من، با آنها همراه مشو و از ایشان دوری کن.

¹⁵يا ابني لا تسلك في الطريق معهم. امنع رجلك عن مسالكهم.

¹⁵ چون پاهای ایشان به سوی شرارت می‌دود و برای ریختن خون می‌شتابند.

¹⁶لان ارجلهم تجري الى الشر وتسرع الى سفك الدم.

¹⁶ گذاشتن دام در مقابل چشمان پرنده کار بیهوده‌ای است.

¹⁷لانه باطلا تنصب الشبكة في عيني كل ذي جناح.

¹⁷ امّا این قبیل افراد، برای خود دام می‌گسترانند، دامی که در آن هلاک خواهند شد.

¹⁸اما هم فيكمنون لدم انفسهم. يختفون لانفسهم.

¹⁸ دزدی، عاقبت باعث هلاکت دزد می‌شود. عاقبت کسانی‌که با قتل و غارت زندگی می‌کنند، مرگ و نابودی است.

¹⁹هكذا طرق كل مولع بكسب. يأخذ نفس مقتنيه

¹⁹ حکمت در کوچه‌ها و در خیابانها با صدای بلند، همه را صدا می‌زند.

²⁰الحكمة تنادي في الخارج. في الشوارع تعطي صوتها.

²⁰ در دروازهٔ شهرها و هر جایی که مردم دور هم جمع می‌شوند فریاد می‌کند:

²¹تدعو في رؤوس الاسواق في مداخل الابواب. في المدينة تبدي كلامها

²¹ «ای مردم احمق تا کی می‌خواهید احمق باشید؟ تا کی می‌خواهید از مسخره کردن دانایی لذّت ببرید؟ آیا شما هرگز خواهید آموخت؟

²²قائلة الى متى ايها الجهال تحبون الجهل والمستهزئون يسرّون بالاستهزاء والحمقى يبغضون العلم.

²² وقتی شما را صدا می‌‌زنم، گوش دهید. پندهای خوبی می‌دهم و آنچه می‌دانم به شما می‌آموزم.

²³ارجعوا عند توبيخي. هانذا افيض لكم روحي. اعلمكم كلماتي

²³ چندین بار شما را صدا کردم ولی نیامدید. دستهای خود را به طرف شما دراز کردم، اعتنا نکردید.

²⁴لاني دعوت فابيتم ومددت يدي وليس من يبالي

²⁴ نصایح مرا قبول نکردید و نخواستید که شما را اصلاح کنم.

²⁵بل رفضتم كل مشورتي ولم ترضوا توبيخي

²⁵ پس وقتی گرفتار شوید، به شما می‌خندم و هنگامی‌که دچار ترس و وحشت شوید، شما را مسخره می‌کنم.

²⁶فانا ايضا اضحك عند بليتكم. اشمت عند مجيء خوفكم

²⁶ وقتی ترس مثل توفان به شما حمله کند و مصیبت مانند گردباد دور شما را بگیرد، وقتی‌که به تنگدستی و پریشانی دچار شوید.

²⁷اذا جاء خوفكم كعاصفة وأتت بليتكم كالزوبعة اذا جاءت عليكم شدة وضيق.

²⁷ آنگاه مرا صدا خواهید کرد، ولی جواب نخواهم داد. همه‌جا به دنبال من خواهید گشت ولی مرا پیدا نخواهید کرد.

²⁸حينئذ يدعونني فلا استجيب. يبكرون اليّ فلا يجدونني.

²⁸ زیرا شما هرگز به حکمت توجّه نکردید و از خداوند اطاعت ننمودید.

²⁹لانهم ابغضوا العلم ولم يختاروا مخافة الرب.

²⁹ هرگز با من مشورت نکردید و به نصیحتهای من توجّه ننمودید.

³⁰لم يرضوا مشورتي. رذلوا كل توبيخي.

³⁰ بنابراین، آنچه کاشته‌اید درو خواهید کرد و کارهای شما، شما را گرفتار می‌سازد.

³¹فلذلك ياكلون من ثمر طريقهم ويشبعون من مؤامراتهم.

³¹ مردم نادان که حکمت را قبول نمی‌کنند، نابود می‌شوند و بی‌توجّهی ایشان، آنها را هلاک خواهد کرد. امّا کسانی‌که به من گوش دهند در آرامش زندگی خواهند کرد و از هیچ چیزی نخواهند ترسید.»

³²لان ارتداد الحمقى يقتلهم وراحة الجهال تبيدهم.

³² امّا کسانی‌که به من گوش دهند در آرامش زندگی خواهند کرد و از هیچ چیزی نخواهند ترسید.»

³³اما المستمع لي فيسكن آمنا ويستريح من خوف الشر