1Every wise woman buildeth her house; But the foolish plucketh it down with her own hands.
1 Y mae gwraig ddoeth yn adeiladu ei thu375?, ond y ff�l yn ei dynnu i lawr �'i dwylo'i hun.
2He that walketh in his uprightness feareth Jehovah; But he that is perverse in his ways despiseth him.
2 Y mae'r un sy'n rhodio'n gywir yn ofni'r ARGLWYDD, ond y cyfeiliornus ei ffyrdd yn ei ddirmygu.
3In the mouth of the foolish is a rod for [his] pride; But the lips of the wise shall preserve them.
3 Yng ngeiriau'r ff�l y mae gwialen i'w gefn, ond y mae ymadroddion y doeth yn ei amddiffyn.
4Where no oxen are, the crib is clean; But much increase is by the strength of the ox.
4 Heb ychen y mae'r preseb yn wag, ond trwy nerth ych ceir cynnyrch llawn.
5A faithful witness will not lie; But a false witness uttereth lies.
5 Nid yw tyst gonest yn dweud celwydd, ond y mae gau dyst yn pentyrru anwireddau.
6A scoffer seeketh wisdom, and [findeth it] not; But knowledge is easy unto him that hath understanding.
6 Chwilia'r gwatwarwr am ddoethineb heb ei chael, ond daw gwybodaeth yn rhwydd i'r deallus.
7Go into the presence of a foolish man, And thou shalt not perceive [in him] the lips of knowledge.
7 Cilia oddi wrth yr un ff�l, oherwydd ni chei eiriau deallus ganddo.
8The wisdom of the prudent is to understand his way; But the folly of fools is deceit.
8 Y mae doethineb y call yn peri iddo ddeall ei ffordd, ond ffolineb y ffyliaid yn camarwain.
9A trespass-offering mocketh fools; But among the upright there is good will.
9 Y mae ffyliaid yn gwawdio euogrwydd, ond yr uniawn yn deall beth sy'n dderbyniol.
10The heart knoweth its own bitterness; And a stranger doth not intermeddle with its joy.
10 Gu373?yr y galon am ei chwerwder ei hun, ac ni all dieithryn gyfranogi o'i llawenydd.
11The house of the wicked shall be overthrown; But the tent of the upright shall flourish.
11 Dinistrir tu375?'r drygionus, ond ffynna pabell yr uniawn.
12There is a way which seemeth right unto a man; But the end thereof are the ways of death.
12 Y mae ffordd sy'n ymddangos yn union, ond sy'n arwain i farwolaeth yn ei diwedd.
13Even in laughter the heart is sorrowful; And the end of mirth is heaviness.
13 Hyd yn oed wrth chwerthin gall fod y galon yn ofidus, a llawenydd yn troi'n dristwch yn y diwedd.
14The backslider in heart shall be filled with his own ways; And a good man [shall be satisfied] from himself.
14 Digonir y gwrthnysig gan ei ffyrdd ei hun, a'r daionus gan ei weithredoedd yntau.
15The simple believeth every word; But the prudent man looketh well to his going.
15 Y mae'r gwirion yn credu pob gair, ond y mae'r call yn ystyried pob cam.
16A wise man feareth, and departeth from evil; But the fool beareth himself insolently, and is confident.
16 Y mae'r doeth yn ofalus ac yn cilio oddi wrth ddrwg, ond y mae'r ff�l yn ddiofal a gorhyderus.
17He that is soon angry will deal foolishly; And a man of wicked devices is hated.
17 Y mae'r diamynedd yn gweithredu'n ff�l, a chaseir yr un dichellgar.
18The simple inherit folly; But the prudent are crowned with knowledge.
18 Ffolineb yw rhan y rhai gwirion, ond gwybodaeth yw coron y rhai call.
19The evil bow down before the good; And the wicked, at the gates of the righteous.
19 Ymgryma'r rhai drwg o flaen pobl dda, a'r drygionus wrth byrth y cyfiawn.
20The poor is hated even of his own neighbor; But the rich hath many friends.
20 Caseir y tlawd hyd yn oed gan ei gydnabod, ond y mae digon o gyfeillion gan y cyfoethog.
21He that despiseth his neighbor sinneth; But he that hath pity on the poor, happy is he.
21 Y mae'r un a ddirmyga'i gymydog yn pechu, ond dedwydd yw'r un sy'n garedig wrth yr anghenus.
22Do they not err that devise evil? But mercy and truth [shall be to] them that devise good.
22 Onid yw'r rhai sy'n cynllwynio drwg yn cyfeiliorni, ond y rhai sy'n cynllunio da yn deyrngar a ffyddlon?
23In all labor there is profit; But the talk of the lips [tendeth] only to penury.
23 Ym mhob llafur y mae elw, ond y mae gwag-siarad yn arwain i angen.
24The crown of the wise is their riches; [But] the folly of fools is [only] folly.
24 Eu craffter yw coron y doeth, ond ffolineb yw addurn y ffyliaid.
25A true witness delivereth souls; But he that uttereth lies [causeth] deceit.
25 Y mae tyst geirwir yn achub bywydau, ond y mae'r twyllwr yn pentyrru celwyddau.
26In the fear of Jehovah is strong confidence; And his children shall have a place of refuge.
26 Yn ofn yr ARGLWYDD y mae sicrwydd y cadarn, a bydd yn noddfa i'w blant.
27The fear of Jehovah is a fountain of life, That one may depart from the snares of death.
27 Y mae ofn yr ARGLWYDD yn ffynnon fywiol i arbed rhag maglau marwolaeth.
28In the multitude of people is the king's glory; But in the want of people is the destruction of the prince.
28 Yn amlder pobl y mae anrhydedd brenin; ond heb bobl, dinistrir llywodraethwr.
29He that is slow to anger is of great understanding; But he that is hasty of spirit exalteth folly.
29 Y mae digon o ddeall gan yr amyneddgar, ond dyrchafu ffolineb a wna'r byr ei dymer.
30A tranquil heart is the life of the flesh; But envy is the rottenness of the bones.
30 Meddwl iach yw iechyd y corff, ond cancr i'r esgyrn yw cenfigen.
31He that oppresseth the poor reproacheth his Maker; But he that hath mercy on the needy honoreth him.
31 Y mae'r un sy'n gorthrymu'r tlawd yn amharchu ei Greawdwr, ond y sawl sy'n trugarhau wrth yr anghenus yn ei anrhydeddu.
32The wicked is thrust down in his evil-doing; But the righteous hath a refuge in his death.
32 Dymchwelir y drygionus gan ei ddrygioni ei hun, ond caiff y cyfiawn loches hyd yn oed wrth farw.
33Wisdom resteth in the heart of him that hath understanding; But [that which is] in the inward part of fools is made known.
33 Trig doethineb ym meddwl y deallus, ond dirmygir hi ymysg ffyliaid.
34Righteousness exalteth a nation; But sin is a reproach to any people.
34 Y mae cyfiawnder yn dyrchafu cenedl, ond pechod yn warth ar bobloedd.
35The king's favor is toward a servant that dealeth wisely; But his wrath will be [against] him that causeth shame.
35 Rhydd brenin ffafr i was deallus, ond digia wrth yr un a'i sarha.