1Better is a dry morsel, and quietness therewith, Than a house full of feasting with strife.
1 Gwell yw tamaid sych, a llonyddwch gydag ef, na thu375? yn llawn o wleddoedd ynghyd � chynnen.
2A servant that dealeth wisely shall have rule over a son that causeth shame, And shall have part in the inheritance among the brethren.
2 Y mae gwas deallus yn feistr ar fab gwarthus, ac yn rhannu'r etifeddiaeth gyda'r brodyr.
3The refining pot is for silver, and the furnace for gold; But Jehovah trieth the hearts.
3 Y mae tawddlestr i arian a ffwrnais i aur, ond yr ARGLWYDD sy'n profi calonnau.
4An evil-doer giveth heed to wicked lips; [And] a liar giveth ear to a mischievous tongue.
4 Y mae'r drwgweithredwr yn gwrando ar eiriau anwir, a'r celwyddog yn rhoi sylw i dafod maleisus.
5Whoso mocketh the poor reproacheth his Maker; [And] he that is glad at calamity shall not be unpunished.
5 Y mae'r un sy'n gwatwar y tlawd yn amharchu ei Greawdwr, ac ni chaiff y sawl sy'n ymhyfrydu mewn trychineb osgoi cosb.
6Children's children are the crown of old men; And the glory of children are their fathers.
6 Coron yr hen yw plant eu plant, a balchder plant yw eu rhieni.
7Excellent speech becometh not a fool; Much less do lying lips a prince.
7 Nid yw geiriau gwych yn gweddu i ynfytyn, nac ychwaith eiriau celwyddog i bendefig.
8A bribe is [as] a precious stone in the eyes of him that hath it; Whithersoever it turneth, it prospereth.
8 Carreg hud yw llwgrwobr i'r sawl a'i defnyddia; fe lwydda ple bynnag y try.
9He that covereth a transgression seeketh love; But he that harpeth on a matter separateth chief friends.
9 Y mae'r un sy'n cuddio tramgwydd yn ceisio cyfeillgarwch, ond y mae'r sawl sy'n ailadrodd stori yn gwahanu cyfeillion.
10A rebuke entereth deeper into one that hath understanding Than a hundred stripes into a fool.
10 Y mae cerydd yn peri mwy o loes i'r deallus na chan cernod i ynfytyn.
11An evil man seeketh only rebellion; Therefore a cruel messenger shall be sent against him.
11 Ar wrthryfela y mae bryd y drygionus, ond fe anfonir cennad creulon yn ei erbyn.
12Let a bear robbed of her whelps meet a man, Rather than a fool in his folly.
12 Gwell yw cyfarfod ag arthes wedi colli ei chenawon na chyfarfod ag ynfytyn yn ei ffolineb.
13Whoso rewardeth evil for good, Evil shall not depart from his house.
13 Os bydd i neb dalu drwg am dda, nid ymedy dinistr �'i du375?.
14The beginning of strife is [as] when one letteth out water: Therefore leave off contention, before there is quarrelling.
14 Y mae dechrau cweryl fel diferiad du373?r; ymatal di cyn i'r gynnen lifo allan.
15He that justifieth the wicked, and he that condemneth the righteous, Both of them alike are an abomination to Jehovah.
15 Cyfiawnhau'r drygionus a chondemnio'r cyfiawn � y mae'r ddau fel ei gilydd yn ffiaidd gan yr ARGLWYDD.
16Wherefore is there a price in the hand of a fool to buy wisdom, Seeing he hath no understanding?
16 Pa werth sydd i arian yn llaw ynfytyn? Ai i brynu doethineb, ac yntau heb ddeall?
17A friend loveth at all times; And a brother is born for adversity.
17 Y mae cyfaill yn gyfaill bob amser; ar gyfer adfyd y genir brawd.
18A man void of understanding striketh hands, And becometh surety in the presence of his neighbor.
18 Un disynnwyr sy'n rhoi gwystl, ac yn mynd yn feichiau dros ei gyfaill.
19He loveth transgression that loveth strife: He that raiseth high his gate seeketh destruction.
19 Y mae'r un sy'n hoffi tramgwyddo yn hoffi cynnen, a'r sawl sy'n ehangu ei borth yn gofyn am ddinistr.
20He that hath a wayward heart findeth no good; And he that hath a perverse tongue falleth into mischief.
20 Nid yw'r meddwl cyfeiliornus yn cael daioni, a disgyn i ddinistr a wna'r troellog ei dafod.
21He that begetteth a fool [doeth it] to his sorrow; And the father of a fool hath no joy.
21 Y mae'r un sy'n cenhedlu ffu373?l yn wynebu gofid, ac nid oes llawenydd i dad ynfytyn.
22A cheerful heart is a good medicine; But a broken spirit drieth up the bones.
22 Y mae calon lawen yn rhoi iechyd, ond ysbryd isel yn sychu'r esgyrn.
23A wicked man receiveth a bribe out of the bosom, To pervert the ways of justice.
23 Cymer y drygionus lwgrwobr o'i fynwes i wyrdroi llwybrau barn.
24Wisdom is before the face of him that hath understanding; But the eyes of a fool are in the ends of the earth.
24 Ceidw'r deallus ei olwg ar ddoethineb, ond ar gyrrau'r ddaear y mae llygaid ynfytyn.
25A foolish son is a grief to his father, And bitterness to her that bare him.
25 Y mae mab ynfyd yn flinder i'w dad, ac yn achos chwerwder i'w fam.
26Also to punish the righteous is not good, [Nor] to smite the noble for [their] uprightness.
26 Yn wir nid da cosbi'r cyfiawn, ac nid iawn curo'r bonheddig.
27He that spareth his words hath knowledge; And he that is of a cool spirit is a man of understanding.
27 Y mae'r prin ei eiriau yn meddu gwybodaeth, a thawel ei ysbryd yw'r deallus.
28Even a fool, when he holdeth his peace, is counted wise; When he shutteth his lips, he is [esteemed as] prudent.
28 Tra tawa'r ffu373?l, fe'i hystyrir yn ddoeth, a'r un sy'n cau ei geg yn ddeallus.