1These also are proverbs of Solomon, which the men of Hezekiah king of Judah copied out.
1Ankaux cxi tio estas sentencoj de Salomono, kiujn kolektis la viroj de HXizkija, regxo de Judujo.
2It is the glory of God to conceal a thing; But the glory of kings is to search out a matter.
2Honoro de Dio estas kasxi aferon; Sed honoro de regxoj estas esplori aferon.
3As the heavens for height, and the earth for depth, So the heart of kings is unsearchable.
3La cxielo estas alta, la tero estas profunda, Kaj la koro de regxoj estas neesplorebla.
4Take away the dross from the silver, And there cometh forth a vessel for the refiner:
4Forigu de argxento la almiksajxon, Kaj la puriganto ricevos vazon.
5Take away the wicked [from] before the king, And his throne shall be established in righteousness.
5Forigu malvirtulon de la regxo, Kaj lia trono fortikigxos en justeco.
6Put not thyself forward in the presence of the king, And stand not in the place of great men:
6Ne montru vin granda antaux la regxo, Kaj sur la loko de eminentuloj ne starigxu;
7For better is it that it be said unto thee, Come up hither, Than that thou shouldest be put lower in the presence of the prince, Whom thine eyes have seen.
7CXar pli bone estas, se oni diros al vi:Levigxu cxi tien, Ol se oni malaltigos vin antaux eminentulo, Kiun vidis viaj okuloj.
8Go not forth hastily to strive, Lest [thou know not] what to do in the end thereof, When thy neighbor hath put thee to shame.
8Ne komencu tuj disputi; CXar kion vi faros poste, kiam via proksimulo vin hontigos?
9Debate thy cause with thy neighbor [himself], And disclose not the secret of another;
9Faru disputon kun via proksimulo mem, Sed sekreton de aliulo ne malkasxu;
10Lest he that heareth it revile thee, And thine infamy turn not away.
10CXar alie auxdanto vin riprocxos, Kaj vian babilon vi jam ne povos repreni.
11A word fitly spoken Is [like] apples of gold in network of silver.
11Vorto dirita en gxusta tempo Estas kiel oraj pomoj sur retajxo argxenta.
12[As] an ear-ring of gold, and an ornament of fine gold, [So is] a wise reprover upon an obedient ear.
12Kiel ora orelringo kaj multekosta kolringo, Tiel estas sagxa admonanto por auxskultanta orelo.
13As the cold of snow in the time of harvest, [So is] a faithful messenger to them that send him; For he refresheth the soul of his masters.
13Kiel malvarmo de negxo en la tempo de rikolto, Tiel estas fidela sendito por siaj sendintoj: Li revigligas la animon de sia sinjoro.
14[As] clouds and wind without rain, [So is] he that boasteth himself of his gifts falsely.
14Kiel nuboj kaj vento sen pluvo, Tiel estas homo, kiu fanfaronas per dono, kiun li ne faras.
15By long forbearing is a ruler persuaded, And a soft tongue breaketh the bone.
15Per pacienco oni altiras al si potenculon, Kaj mola parolo rompas oston.
16Hast thou found honey? eat so much as is sufficient for thee, Lest thou be filled therewith, and vomit it.
16Kiam vi trovis mielon, mangxu, kiom vi bezonas, Por ke vi ne farigxu tro sata kaj ne elvomu gxin.
17Let thy foot be seldom in thy neighbor's house, Lest he be weary of thee, and hate thee.
17Detenu vian piedon de la domo de via proksimulo; CXar alie vi tedus lin kaj li vin malamus.
18A man that beareth false witness against his neighbor Is a maul, and a sword, and a sharp arrow.
18Kiel martelo kaj glavo kaj akra sago Estas tiu homo, kiu parolas pri sia proksimulo malveran ateston.
19Confidence in an unfaithful man in time of trouble Is [like] a broken tooth, and a foot out of joint.
19Kiel putra dento kaj malforta piedo Estas nefidinda espero en tago de mizero.
20[As] one that taketh off a garment in cold weather, [and as] vinegar upon soda, So is he that singeth songs to a heavy heart.
20Kiel demeto de vesto en tempo de malvarmo, kiel vinagro sur natro, Tiel estas kantado de kantoj al koro suferanta.
21If thine enemy be hungry, give him bread to eat; And if he be thirsty, give him water to drink:
21Se via malamanto estas malsata, mangxigu al li panon; Kaj se li estas soifa, trinkigu al li akvon;
22For thou wilt heap coals of fire upon his head, And Jehovah will reward thee.
22CXar fajrajn karbojn vi kolektos sur lia kapo, Kaj la Eternulo vin rekompencos.
23The north wind bringeth forth rain: So doth a backbiting tongue an angry countenance.
23Norda vento kauxzas pluvon, Kaj cxagrenita vizagxo kasxatan parolon.
24It is better to dwell in the corner of the housetop, Than with a contentious woman in a wide house.
24Pli bone estas logxi sur angulo de tegmento, Ol kun malpacema edzino en komuna domo.
25[As] cold waters to a thirsty soul, So is good news from a far country.
25Kiel malvarma akvo por suferanto de soifo, Tiel estas bona sciigo el lando malproksima.
26[As] a troubled fountain, and a corrupted spring, [So is] a righteous man that giveth way before the wicked.
26Virtulo, kiu falas antaux malvirtulo, Estas malklara fonto kaj malbonigita puto.
27It is not good to eat much honey: So [for men] to search out their own glory is grievous.
27Ne bone estas mangxi tro multe da mielo; Kaj ne glore estas sercxi sian gloron.
28He whose spirit is without restraint Is [like] a city that is broken down and without walls.
28Homo, kiu ne povas regi sian spiriton, Estas urbo detruita, kiu ne havas muron.