1Guertha cedin halaber leku batetan othoitz eguiten cegoela, cessatu cenean, erran baitzieçón bere discipuluetaric batec, Iauna, iracats ieçaguc othoitz eguiten, Ioannesec-ere bere discipuluey iracatsi drauen beçala.
1祈求就必得着（太6:9-13，7:7-11）
2Eta erran ciecén, Othoitz eguiten duçuenean, erran eçaçue, Gure Aita ceruètan aicena, Sanctifica bedi hire icena, Ethor bedi hire resumá, Eguin bedi hire vorondatea, ceruän beçala, lurrean-ere.
2耶稣说：“你们祷告的时候，要说：‘父啊，愿你的名被尊为圣，愿你的国降临（有些抄本在此有“愿你的旨意行在地上，如同行在天上”一句）；
3Gure eguneco oguia iguc egunecotzat.
3我们需用的食物，求你每天赐给我们；
4Eta barka ietzaguc gure bekatuac: ecen guc-ere barkatzen dirauèagu guri çor draucuten guciey. Eta ezgaitzala sar eraci tentacionetan, baina deliura gaitzac gaichtotic.
4赦免我们的罪，因为我们也饶恕所有亏负我们的人；不要让我们陷入试探（有些抄本在此有“救我们脱离那恶者”一句）。’”
5Eta erran ciecén, Cein da çuetaric vkanen duena adisquidebat, eta ioanen dena harengana gau-erditan eta erranen draucana, Adisquideá, presta ietzadac hirur ogui:
5耶稣又对他们说：“你们当中，谁有朋友半夜去找他，说：‘请你借给我三个饼，
6Ecen ene adisquidebat ethorri içan duc bidetic enegana, eta eztiát cer aitzinean eçar dieçodan .
6因为我有一个朋友旅行来到我这里，我没有什么可以招待他。’
7Eta harc barnetic ihardesten duela erran deçan, Ezneçála fascha: ia borthá ertsia duc, eta ene haourtchoac enequila dituc ohean: ecin iaiqui niaitec hiri emaitera.
7而他却在里面回答：‘不要麻烦我，门已经关好了，孩子也跟我在床上了，我不能起来拿给你。’
8Erraiten drauçuet, baldin iaiquiric eman ezpadieço-ere, ceren haren adisquide den: halere haren muthiritassunagatic iaiquiric emanén drauca cembat-ere behar baitu.
8我告诉你们，即使不因为他是朋友而起来给他，也会因为他厚颜地直求，而起来照他所需要的给他。
9Eta nic erraiten drauçuet, Esca çaitezte, eta emanen çaiçue: bilhaeçaçue, eta eridenen duçue: bulka eçaçue eta irequiren çaiçue.
9我又告诉你们，你们祈求，就给你们；寻找，就寻见；叩门，就给你们开门。
10Ecen escatzen den guciac recebitzen du: eta bilhatzen duenac erideiten du: eta bulkatzen duenari, irequiren çayo.
10因为所有祈求的就得着，寻找的就寻见，叩门的就给他开门。
11Eta cein da çuetaric aitá, semea ogui esca badaquió, harribat emanen draucana? edo baldin arrain esca badaquio, ala arrainaren lekuan suguebat emanen drauca?
11你们中间作父亲的，哪有儿子求鱼，反拿蛇给他呢？
12Edo baldin arraultze baten esca badadi, ala scorpiona emanen drauca?
12或求鸡蛋，反给他蝎子呢？
13Beraz çuec baldin gaichto çaretelaric, badaquiçue gauça onén çuen haourrey emaiten, cembatez guehiago çuen Aita celestialac emanen draue Spiritu saindua escaturen çaizconey.
13你们虽然不好，尚且知道把好东西给自己的儿女，何况天父，岂不更把圣灵赐给求他的人吗？”
14Orduan egotz ceçan campora deabrubat, eta hura cen mutu: eta guertha cedin, deabrua ilki cenean, minça baitzedin mutua: eta mirets ceçaten gendetzéc.
14耶稣靠 神的能力赶鬼（太12:22-30；可3:22-27）耶稣赶出一个哑巴鬼，鬼既出去，哑巴就说起话来，众人都希奇。
15Eta hetaric batzuc erran ceçaten, Beelzebub deabruén princearen partez egoizten ditu campora deabruac.
15有人说：“他靠鬼王别西卜赶鬼。”
16Eta berceac tentatzen çutela, signo cerutic esquez çaizcan.
16又有人试探他，向他求一个从天上来的神迹。
17Baina harc nola baitzequizquian hayén pensamenduac, erran ciecén, Bere contra partitua den resuma gucia, deseguiten da: eta etche bere contra partitua erorten da.
17耶稣知道他们的心意，就对他们说：“如果一个国家自相纷争，就必定荒凉；如果一个家庭自相为敌，就必然败落。
18Eta baldin Satan-ere bere contra partitua bada, nolatan haren resumá egonen da? ecen badioçue Beelzebub-en partez campora egoizten ditudala nic deabruac.
18如果撒但自相纷争，他的国怎能站立得住呢？你们说我靠别西卜赶鬼，
19Eta baldin nic Beelzebub-en partez campora egoizten baditut deabruac, çuen seméc noren partez campora egoizten dituzte? halacotz hec içanen dirade çuen iuge.
19我若靠别西卜赶鬼，你们的子孙赶鬼又靠谁呢？因此，他们必要作你们的审判官。
20Baina baldin Iaincoaren erhiaz campora egoizten baditut deabruac, segur heldu içan da çuetara Iaincoaren resumá.
20我若靠 神的能力赶鬼，这就是 神的国临到你们了。
21Guiçon borthiz harmatu batec beguiratzen duenean bere iaureguia, baquean dirade harc dituen gauçác.
21一个壮汉拿着武器，看守自己的家园，他的家财就平安无事。
22Baina bera baino borhitzago batec acomettaturic garait badeça, haren harmadura gucia, ceinetan fida baitzén, edequiten du, eta haren ostillamendua distribuitzen.
22但是一个比他更强的人来了，胜过了他，夺去他所倚靠的武器，就把他的家财当作掠物分了。
23Enequin eztena ene contra da: eta enequin biltzen ari eztena barreyatzen ari da,
23不站在我这一边的就是反对我的；不跟从一起收聚的就是分散的。
24Spiritu satsua ilki denean cembeit guiçonaganic leku leihorréz dabila, paussu bilha: eta erideiten eztuenean, dio, Itzuliren naiz neure etchera nondic ilki içan bainaiz.
24污灵去而复返的教训（太12:43-45）“一个污灵离开了一个人，走遍干旱之地，寻找栖身的地方，却没有找到，就说：‘我要回到我从前离开了的那房子。’
25Eta ethorriric erideiten du hura escobatua eta appaindua.
25到了之后，看见里面已经打扫干净，粉饰好了，
26Eta orduan ioaiten da, eta hartzen ditu berceric çazpi spiritu bera baino gaichtoagoac: eta sarthuric habitatzen dirade han: eta eguiten da guiçon haren azquen conditionea lehena baino gaichtoago.
26他就去带了另外七个比自己更恶的污灵来，进去住在那里；那人后来的情况，比以前更坏了。”
27Eta guertha cedin gauça hauc erraiten cituela, altchaturic voza emazte batec populuaren artetic, erran baitzieçón, Dohatsu dituc hi egari auen sabela, eta hic edosqui dituán vgatzac.
27约拿的神迹（太12:39-42）耶稣正说这些话的时候，群众中有一个女人高声对他说：“怀你胎的和哺养你的有福了！”
28Eta harc erran ceçan, Baina aitzitic dohatsu dirade Iaincoaren hitza ençuten, eta hura beguiratzen dutenac.
28他说：“是的，却还不如听 神的道而遵守的人有福。”
29Eta gendetzeac biltzen ciradela, has cedin erraiten, Generatione haur gaichtoa da: signo esquez dago: baina signoric etzayó emanen Ionas prophetaren signoa baicen.
29众人聚集的时候，耶稣就说：“这世代是个邪恶的世代。这世代寻求神迹，可是除了约拿的神迹以外，再没有神迹给他们了。
30Ecen nola Ionas Niniuacoey signo içan baitzayen, hala içanen çayó guiçonaren Semea-ere generatione huni.
30约拿怎样成了尼尼微人的神迹，人子也照样成为这个世代的神迹。
31Egu-erdi aldeco reguina iaiquiren da iudicioan generatione hunetaco guiçonequin, eta condenaturen ditu: ceren ethor baitzedin lurraren bazterretic Salomonen sapientiaren ençutera: eta huná, Salomon bainoagoa leku hunetan:
31审判的时候，南方的女王要和这世代的人一同起来，她要定他们的罪，因为她从地极来到，要听所罗门智慧的话。你看，这里有一位是比所罗门更大的。
32Niniuaco guiçonac iaiquiren dirade iudicioan generatione hunequin, eta condemnaturen duté: ceren Ionasen predicationera emenda baitzitecen: eta huná, Ionas bainoagoa leku hunetan.
32审判的时候，尼尼微人要和这世代的人一同起来，他们要定这个世代的罪，因为尼尼微人听了约拿所传的就悔改了。你看，这里有一位是比约拿更大的。
33Eta nehorc candela irachequia eztu leku estalian eçarten, ez gaitzurupean: baina candelerean, sartzen diradenéc arguia ikus deçatençat.
33里面的光（太5:15，6:22-23）“没有人点了灯，把它放在地窖里，或量器底下，却放在灯台上，叫进来的人看得见光。
34Gorputzaren candelá, beguia da: beraz baldin hire beguia simple bada, hire gorputz gucia ere argui duquec: baina gaichto bada, hire gorputza-ere ilhun duquec.
34你的眼睛就是你身体的灯，你的眼睛健全，全身就明亮；如果不健全，全身就黑暗。
35Considera eçac bada hitan den arguia ilhumbe eztén.
35所以要谨慎，免得你里面的光黑暗了。
36Beraz baldin hire gorputz gucia argui bada, parteric batre ilhunic eztuela: argui içanen duc gucia, candelác bere claretateaz arguitzen auènean beçala.
36你若全身明亮，没有一点黑暗，你就完全明亮，好像明亮的灯光照你一样。”
37Eta minçatu cenean, othoitz eguin cieçon Phariseu batec barazcal ledin hura baithan, eta Iesus sarthuric iar cedin mahainean.
37法利赛人和律法师有祸了（太23:1-36；可12:38-40）耶稣说话的时候，有一个法利赛人请耶稣和他一起吃饭；他就进去坐席。
38Baita Phariseuac hori ikussiric mirets ceçan ceren lehenic ezpaitzedin ikuz barazcal aitzinean.
38这个法利赛人见耶稣吃饭之前不洗手，觉得奇怪。
39Eta erran cieçón Iaunac, Baina çuec Phariseuoc coparen eta plataren campoco aldea chahutzen duçue: baina çuen barnean dena, bethea da harrapaqueriaz eta gaichtaqueriaz.
39主对他说：“你们法利赛人把杯盘的外面洗净，但你们里面却充满了抢夺和邪恶。
40Adimendu gabeác, campocoa eguin duenac eztu barnecoa ere eguin?
40无知的人哪，那造外面的，不也造里面吗？
41Aitzitic duçuenetic emaçue elemosynatan: eta huna, gauça guciac chahu dituqueçue.
41只要把里面的施舍出去，你们的一切就都洁净了。
42Baina maledictione çuen gainean Phariseuác: ecen detchematzen dituçue menthá eta rutá, eta baratze belhar gucia, baina vtziten dituçue guibelera Iaincoaren iugemendua eta charitatea: hauc eguin behar ciraden, eta hec ez vtzi.
42然而你们法利赛人有祸了！因为你们把薄荷、茴香和各样菜蔬献上十分之一，却把公义和爱 神的事疏忽了；这些是你们应当作的，但其他的也不可疏忽。
43Maledictione çuen gainean Phariseuác: ecen on darizteçue lehen iar lekuey synagoguetan, eta salutationey merkatuetan.
43你们法利赛人有祸了！因为你们喜爱会堂里的高位和人在巿中心的问安。
44Maledictione çuen gainean Scriba eta Phariseu hypocritác: ecen monument agueri eztiradenac beçala çarete, eta hayén gainean dabiltzan guiçonéc ezpaitaquizquite.
44你们有祸了！因为你们好像不显露的坟墓，走在上面的人并不知道。”
45Orduan ihardesten duela Legueco doctoretaric batec diotsa, Magistrua, gauça horién erraitean gu-ere iniuriatzen gaituc.
45律法师中有一个回答他：“老师，你这样说，把我们也侮辱了！”
46Eta harc dio, Maledictione çuen gainean-ere Legueco doctorác, ecen cargatzen dituçue guiçonac carga iassaiteco nequezcoez: baina ceuroc çuen erhietaric batez eztituçue cargác hunquitzen.
46耶稣说：“你们律法师也有祸了，因为你们把难担的担子叫人担，自己连一个指头也不动。
47Maledictione çuen gainean, ecen edificatzen dituçue Prophetén thumbác, eta çuen aitéc hil vkan dituzte hec.
47你们有祸了！因为你们修造先知的坟墓，而那些先知正是你们祖先所杀的，
48Segurqui testificatzen duçue ceuroc çuen aiten obretan consentitzen duçuela: ecen hec hil dituzte, eta çuec edificatzen dituçue hayén thumbác.
48这样，你们就成了证人，对你们祖先的作为表示同意；他们杀害先知，你们修造先知的坟墓。
49Halacotz Iaincoaren sapientiac-ere erran du, Igorriren ditut hetara Prophetác eta Apostoluac, eta hetaric hilen duté eta persecutaturen.
49所以， 神的智慧说：‘我要差遣先知和使徒到他们那里去，有的他们要杀害，有的他们要迫害，
50Natione huni galdeguin daquionçat, munduaren creationeaz gueroztic issuri den Propheta gucién odola:
50为要使创世以来众先知所流的血，从亚伯的血起，直到在祭坛和圣所之间受害的撒迦利亚的血为止，都向这一代追讨。’是的，我告诉你们，都要向这一代追讨。
51Abelen odoletic Zachariasen odolerano, cein hil vkan baitzutén aldareari eta templeari artean: are diotsuet, galde eguinen çayola natione huni.
51
52Maledictione çuen gainean Legueco doctorác: ecen eçagutzearen gakoa kendu duçue: ceuroc etzarete sarthu içan, eta sartzen ciradenac beguiratu dituçue.
52你们律法师有祸了！因为你们拿去知识的钥匙，自己不进去，又阻止要进去的人。”
53Eta gauça hauc hæy erraiten cerauztenean, has cequitzon Scribác eta Phariseuac haguitz hertsen, eta propos iradoquiten anhitz gauçaz.
53耶稣从那里出来，经学家和法利赛人非常敌视他，质问他很多问题，
54Celatan ceudela, eta cerbait haren ahotic hatzaman aiherrez çabiltzala, accusa leçatençat.
54等机会从他的口中找把柄。