1Eta cen hurbiltzen altchagarri gaberico oguién bestá, Bazco erraiten dena:
1商议怎样杀害耶稣（太26:1-5；可14:1-2、10-11。参约11:45-53）
2Eta çabiltzan Sacrificadore principalac eta Scribác nolatan hura hil ahal leçaqueten: ecen populuaren beldur ciraden.
2祭司长和经学家设法怎样杀害耶稣，因为他们惧怕群众。
3Baina Satan sar cedin Iudas icen goiticoz Iscariot deitzen cenera cein baitzén hamabién contuco.
3那时，撒但已经进入加略人犹大的心，他原是十二门徒中的一个。
4Eta hura ioanic minça cedin Sacrificadore principalequin eta capitainequin nola hura liura lieçaqueen.
4他去与祭司长和守殿官商量怎样把耶稣交给他们。
5Eta aleguera citecen, eta accorda citecen hari diru emaitera.
5他们很高兴，约定了给他银子。
6Eta harc prometta ceçan: eta gendetzeric ezlicenean haren hæy liuratzeco dembora propiren bilha çabilan.
6他答应了，就寻找机会，要趁群众不在的时候，把耶稣交给他们。
7Ethor cedin bada altchagarri gaberico oguién eguna, ceinetan hil behar baitzen Bazcoa.
7预备逾越节的筵席（太26:17-19；可14:12-16）除酵日到了，在这一天应当宰杀逾越节的羊羔。
8Eta igor citzan Pierris eta Ioannes, cioela, Ioanic appain ieçaguçue Bazcoa ian deçagunçat.
8耶稣差派彼得和约翰，说：“你们去为我们预备逾越节的晚餐给我们吃。”
9Eta hec erran cieçoten, Non nahi duc appain deçagun?
9他们说：“你要我们在哪里预备呢？”
10Harc erran ciecén, Huná, hirian sarthu eta, bathuren çaiçue guiçombat, pegarbat vr daramala: hari çarreitzate sarthuren den etchera:
10他说：“你们进了城，必有一个人顶着水罐，迎面而来，你们就跟着他，到他所进的那一家，
11Eta erroçue etcheco aitafamiliari, Magistruac erraiten drauc, Non da neure discipuluequin Bazcoa ianen dudan ostatua?
11对家主说，老师问你：‘客厅在哪里？我和门徒好在那里吃逾越节的晚餐。’
12Eta harc eracutsiren drauçue gambera handibat apprestatua: han appain eçaçue Bazcoa.
12他必指示你们楼上一间布置整齐的大房子，你们就在那里预备。”
13Orduan ioanic eriden citzaten gauça guçiac erran cerauen beçala: eta appain ceçaten Bazcoa.
13他们去了，所遇见的正像耶稣所说的一样，就预备好了逾越节的晚餐。
14Bada ordu hura ethorri eta, iar cedin mahainean, eta hamabi Apostoluac harequin.
14最后的晚餐（太26:20-24、26-29；可14:17-21；约13:21-30。参林前11:23-25）到了时候，耶稣和使徒一同吃饭。
15Eta erran ciecén, Desirez desiratu vkan dut Bazco hunen çuequin iatera, nic suffri deçadan baino lehen.
15他说：“我十分愿意在受难以前，跟你们吃这逾越节的晚餐。
16Ecen erraiten drauçuet, guehiagoric eztudala ianen hunetaric, compli daiteno Iaincoaren resumán.
16我告诉你们，我决不再吃这晚餐，直到它成就在 神的国里。”
17Eta copa harturic gratiác rendatu cituenean erran ceçan, Har eçaçue haur, eta parti eçaçue çuen artean.
17耶稣接过杯来，感谢了，说：“你们拿这个，大家分着喝。
18Ecen erraiten drauçuet eztudala edanen aihenaren fructutic, Iaincoaren resumá ethor daiteno.
18我告诉你们，从今以后，我决不再喝这葡萄酒，直到 神的国来临。”
19Eta harturic oguia, gratiác rendatu cituenean, hauts ceçan: eta eman ciecén, cioela, Haur da ene gorputza çuengatic emaiten dena: haur eguiçue ene memoriotan.
19他拿起饼来，感谢了，擘开递给他们，说：“这是我的身体，为你们舍的，你们应当这样行，为的是记念我。”
20Halaber copa-ere eman ciecén, affal ondoan cioela, Copa haur da Testamentu berria ene odolean, cein çuengatic issurten baita.
20饭后，他照样拿起杯来，说：“这杯是用我的血所立的新约，这血是为你们流的。
21Badaric-ere huná, ni traditzen nauenaren escua, enequin da mahainean.
21你看，出卖我的人的手和我一同在桌子上，
22Eta segur guiçonaren Semea, ordenatu içan den beçala badoa: guciagatic-ere maledictione guiçon hari, ceinez traditzen baita.
22人子固然要照所预定的离世，但出卖人子的那人有祸了！”
23Orduan hec has cequizquión bata berceari galde eguiten elkarren artean, eya cein cen hetaric hura eguinen luena.
23于是，门徒彼此对问，他们中间谁要作这事。
24Eta guertha cedin contentionebat-ere hayén artean, cein hetaric estimaturen cen guehien.
24门徒再争论谁最大门徒中间又起了争论：他们中间谁是最大的。
25Baina harc erran ciecén, Nationén reguéc seignoriatzen dute hayén gainean, eta hayén gainean authoritate dutenac, vnguiguile deitzen dirade.
25耶稣对他们说：“各国都有君王统治他们，他们的掌权者称为恩主，
26Baina çueçaz ezta hala: aitzitic çuen arteco handiena biz chipién beçala: eta gobernatzen duena, cerbitzatzen duena beçala.
26但你们却不要这样；你们中间最大的，应当像最小的；作首领的，应当像服事人的。
27Ecen cein da handiago, mahainean iarriric dagoena, ala cerbitzun ari dena? eza mahainean iarriric dagoena? Bada ni naiz çuen artean cerbitzatzen ari dena beçala.
27哪一个大呢？是坐着吃喝的还是服事人的呢？不是坐着吃喝的吗？然而我在你们中间，如同服事人的。
28Eta çuec çarete enequin iraun duçuenac ene tentationétan.
28我在磨炼之中，常常和我同在的就是你们。
29Nic bada disposatzen drauçuet resumá, niri neure Aitac disposatu vkan drautan beçala.
29父怎样把王权赐给我，我也照样赐给你们，
30Ian deçaçuençat eta edan ene mahainean ene resumán, eta iar çaitezten thronoén gainean iugeatzen dituçuela Israeleco hamabi leinuac.
30叫你们在我的国里坐在我的席上吃喝，又坐在宝座上审判以色列的十二支派。
31Erran ceçan halaber Iaunac, Simon, Simon, huná, Satanec bihiaren ançora çuen bahatzeco desira dic:
31预言彼得不认主（太26:31-35；可14:27-31；约13:36-38）“西门，西门，撒但设法要得着你们，好筛你们像筛麦子一样；
32Baina nic othoitze eguin diat hiregatic, falta eztadin hire fedea: hic bada noizpait conuertituric confirmaitzac eure anayeac.
32但我已经为你祈求，叫你的信心不至失掉。你回头的时候，要坚固你的弟兄。”
33Eta harc erran cieçón, Iauna, prest nauc hirequin eta presoindeguira eta heriora ioaitera:
33彼得说：“主啊！我已经准备好要跟你一同下监，一同死。”
34Baina Iesusec erran ceçan, Hiri diossat Pierris, eztic ioren egun oillarrac, hiruretan ni neçaguála vka deçaqueán baino lehen.
34耶稣说：“彼得，我告诉你，今天鸡叫以前，你会三次说不认得我。”
35Guero erran ciecén, Çuec igorri çaituztedanean mulsa eta maleta eta çapata gabe, deusen falta içan çarete? Eta hec erran ceçaten, Deusen-ere.
35要带钱囊、口袋和刀耶稣又对他们说：“从前我差你们出去，没有带钱囊、口袋、鞋子，你们缺乏什么没有？”他们说：“没有。”
36Erran ciecén bada, Baina orain mulsa duenac, har beça, halaber maleta-ere: eta eztuenac, sal beça bere arropá, eta eros beça ezpatabat.
36耶稣说：“但现在，有钱囊的应当带着，有口袋的也是这样；没有刀的，要卖掉衣服去买刀。
37Ecen erraiten drauçuet oraino behar dela nitan complitu scribaturic dagoen haur, Eta gaichtoequin contatu içan da. Ecen segur niçazco gaucéc fin hartzen duté.
37我告诉你们，‘他被列在不法者之中’这句经文，必定应验在我身上，因为关于我的事必然成就。”
38Eta hec erran ceçaten, Iauna, huná bi ezpata hemen. Eta harc erran ciecén, Asco da.
38他们说：“主啊，请看，这里有两把刀。”耶稣说：“够了。”
39Guero ilkiric parti cedin costumatu beçala Oliuatzetaco mendirát: eta iarreiqui içan çaizcan bere discipuluac-ere.
39在客西马尼祷告（太26:36-46；可14:32-42）耶稣照常到橄榄山去，门徒也跟着他。
40Eta leku hartara ethorri cenean, erran ciecén, Othoitz eguiçue sar etzaitezten tentationetan.
40到了那里，他对门徒说：“你们应当祷告，免得陷入试探。”
41Orduan hura vrrund cedin hetaric harri iraitzi baten inguruä, eta belhauricaturic othoitz eguiten çuen,
41于是耶稣离开他们约有扔一块石头那么远，跪下祷告说：
42Cioela, Aitá, baldin nahi baduc iragan eçac copa haur eneganic: badaric-ere ez ene vorondatea baina hirea eguin bedi.
42“父啊，如果你愿意，就把这杯拿走！但不要成就我的意思，只要成就你的旨意。”
43Eta aguer cequión Aingueruä cerutic hura confortatzen çuela.
43（有些抄本有第43、44节：“有一位天使从天上显现，加给他力量。耶稣非常伤痛，祷告更加恳切，汗如大血点滴在地上。”）
44Eta hersturatan iarriric othoitze eguiten çuen cineçago, eta cen haren icerdia odol chorta gatzatu lurrera erorten diradenac beçala.
44
45Guero orationetic iaiquiric ethor cedin bere discipuluetara, eta eriden citzan tristez lo ceunçala.
45他祷告完了，就起来到门徒那里，看见他们因为忧愁都睡着了，
46Eta erran ciecén, Cergatic lo çaunçate? iaiqui çaitezte, eta othoitz eguiçue sar etzaitezten tentationetan.
46就说：“你们为什么睡觉呢？起来祷告！免得陷入试探。”
47Eta hura oraino minço cela, huná, compainiabat, eta Iudas deitzen cena, hamabietaric bat, hayén aitzinean ethorten cen, eta hurbil cequion Iesusi pot leguionçát.
47耶稣被捕（太26:47-56；可14:43-50；约18:3-11）耶稣还在说话的时候，来了一群人，十二门徒中的犹大走在前头，到了耶稣跟前要用嘴亲他。
48Eta Iesusec erran ciecón, Iudas, pot batez guiçonaren Semea traditzen duc?
48耶稣对他说：“犹大，你用亲嘴作暗号出卖人子吗？”
49Orduan haren aldean ciradenéc ikussiric cer ethorteco cen, erran cieçoten, Iauna, ioren dugu ezpataz?
49左右的人见了，就说：“主啊，我们用刀砍好吗？”
50Eta io ceçan hetaric batec Sacrificadore principalaren cerbitzaria, eta edequi cieçon escuineco beharria.
50他们中间有一个人砍了大祭司的仆人一刀，削掉他的右耳。
51Baina ihardesten çuela Iesusec erran ceçan, Vtzitzaçue eguitera hunadrano. Eta haren beharria hunquiric, senda ceçan hura.
51耶稣说：“由他们吧！”就摸那人的耳朵，医好了他。
52Guero erran ciecén Iesusec harengana ethorri ciraden Sacrificadore principaley, eta templeco capitainey, eta Ancianoey, Gaichtaguin baten ondoan beçala ilki içan çarete ezpatequin eta vhequin?
52耶稣对那些前来捉拿他的祭司长、守殿官和长老说：“你们带着刀棒出来，把我当作强盗捉拿吗？
53Egun oroz çuequin nincela templean, eztituçue escuac hedatu ene gainera: baina haur da çuen oren hura, eta ilhumbearen botherea.
53我天天跟你们在殿里，你们不向我下手；但现在是你们的时候了，也是黑暗掌权的时候了。”
54Orduan hatzamanic hura eraman ceçaten, eta sar eraci ceçaten Sacrificadore subiranoaren etchean. Eta Pierris iarreiquiten çayón vrrundanic.
54彼得三次不认主（太26:57-58、69-75；可14:53-54、66-72；约18:12-18、25-27）他们拿住耶稣，押到大祭司家里，彼得远远地跟着。
55Eta sua viztu çutenean salaren erdian, eta elkarrequin iarri ciradenean, iar cedin Pierris-ere hayén artean.
55他们在院内生了火，一同坐着，彼得也坐在他们中间。
56Eta ikussi çuenean hura nescato batec su bazterrean iarria, hari begui eratchequiric erran ceçan, Haur-ere harequin cen:
56有一个使女，见他面向火光坐着，就注视他，说：“这人是和他一伙的。”
57Baina vka ceçan harçaz, cioela, Emazteá, eztinat eçagutzen hura.
57彼得却否认，说：“你这个女人，我不认得他。”
58Eta appur baten buruän bercebatec hura ikussiric erran ceçan, Hi-ere hetaric aiz. Baina Pierrisec diotsa, Guiçoná, ez nauc.
58不久，另一个人看见他，就说：“你也是他们中间的一个。”彼得说：“你这个人，我不是。”
59Eta quasi oren baten buruän, berce batec seguratzen çuen, cioela, Segurqui haur-ere harequin cen: ecen Galileano da.
59大约过了一小时，又有一个人肯定地说：“这人真是和他一伙的，因为他也是加利利人。”
60Eta Pierrisec dio, Guiçoná, etzeaquiat cer erraiten duán. Eta bertan oraino hura minço cela, io ceçan oillarrac.
60彼得说：“你这个人，我不知道你说的是什么！”他还在说话的时候，鸡就叫了。
61Orduan itzuliric Iaunac Pierrisganat beha ceçan: eta orhoit cedin Pierris Iaunaren hitzaz, nola erran vkan ceraucan, Oillarrac io deçan baino lehen hiruretan vkaturen nauc.
61主转过身来看彼得，彼得就想起主对他说过的话：“今天鸡叫以前，你要三次说不认得我。”
62Eta camporat ilkiric Pierrisec nigar eguin ceçan mingui.
62他就出去痛哭。
63Eta Iesus çaducaten guiçonac, truffatzen ciraden harçaz, eta cehatzen çutén:
63公议会审问耶稣（太26:59-68；可14:55-65；约18:19-24）看管耶稣的人戏弄他，
64Eta hura inguru estaliric haren beguitharteari ceraunsaten, eta interrogatzen çuten, cioitela, Prophetiza eçac nor den hi io auena.
64蒙住他的眼睛问他：“你说预言吧，说打你的是谁。”
65Eta anhitz berce gauçaric erraiten çutén haren contra desondratzen çutela.
65他们还说了许多别的辱骂他的话。
66Eta arguitu cenean bil citecen populuco Ancianoac, eta Sacrificadore principalac, eta Scribác, eta eraman ceçaten hura bere conseillu barnera
66天一亮，民间的长老、祭司长和经学家就都聚集，把他带到他们的公议会里，说：
67Cioitela, Hi aiz Christ? erran ieçaguc. Eta erran ciecén, Baldin erran badieçaçuet, eztuçue sinhetsiren:
67“你若是基督，就告诉我们吧。”耶稣说：“就算我告诉你们，你们也决不相信。
68Eta baldin interroga baçaitzatet-ere, eznauçue ihardetsiren, ezeta ioaitera vtziren.
68如果我问你们，你们也决不回答。
69Hemendic harát guiçonaren Semea iarria içanen da Iaincoaren verthutearen escuinean.
69从今以后，人子要坐在 神权能的右边。”
70Orduan erran cieçoten guciéc, Hi aiz bada Iaincoaren Semea? Eta harc erran ciecén, Çuec dioçue ecen ni naicela.
70他们说：“那么你是 神的儿子吗？”耶稣说：“你们说了，我是。”
71Eta hec erran ceçaten, Cer guehiago testimoniage falta gara? ecen gueuroc ençun dugu beraren ahotic.
71他们说：“我们还需要什么证供呢？我们亲自听见他所说的话了。”