1Guero berriz has cedin iracasten itsas bazterrean: eta bil cedin harengana gendetze handi, hala non bera vncira sarthuric, iarriric baitzegoen itsassoan: eta populu gucia itsas costan leihorrean cen.
1撒种的比喻（太13:1-9；路8:4-8）
2Eta iracasten cerauen comparationez anhitz gauça, eta erraiten cerauen bere doctrinán,
2他用比喻教训他们许多事，在教训中他说：
3Ençun eçaçue, Huná, ereillebat ilki cedin ereitara.
3“你们听着！有一个撒种的出去撒种，
4Eta guertha cedin ereitean, partebat eror baitzedin bide bazterrera, eta ethor citecen ceruco choriac, eta irets ceçaten hura.
4撒的时候，有的落在路旁，小鸟飞来就吃掉了。
5Eta berce partebat eror cedin leku harriçuetara, non ezpaitzuen lur anhitzic: eta bertan ilki cedin, ceren ezpaitzuen lur barnetassunic.
5有的落在泥土不多的石地上，因为泥土不深，很快就长起来。
6Baina iguzquia goratu cenean, erre cedin: eta ceren erroric ezpaitzuen, eyhar cedin.
6但太阳一出来，就把它晒干，又因为没有根就枯萎了。
7Eta berce partebat eror cedin elhorri artera, eta elhorriac handi citecen, eta itho ceçaten hura, eta etzeçan fructuric eman.
7有的落在荆棘里，荆棘长起来，把它挤住，它就结不出果实来。
8Eta bercea eror cedin lur-onera, eta eman ceçan fructu goratzen eta handitzen cenic, eta ekar ceçan bihi batac hoguey eta hamar, eta berceac hiruroguey, eta berceac ehun.
8有的落在好土里，就生长繁茂，结出果实，有三十倍的、有六十倍的、有一百倍的。”
9Orduan erran ciecén, Ençuteco beharriric duenac, ençun beça.
9耶稣又说：“有耳可听的，就应当听。”
10Eta bera cela, interroga ceçaten haren inguruän hamabiequin ciradenéc, comparationeaz.
10用比喻的目的（太13:10-17；路8:9-10）耶稣独自一人的时候，那些经常跟着他的人和十二门徒，来问这些比喻的意义。
11Eta erran ciecén, Çuey eman çaiçue Iaincoaren resumaco secretuaren eçagutzea: baina lekorean diradeney comparationez gauça guciac tractatzen çaizte:
11耶稣对他们说：“ 神的国的奥秘，只给你们知道，但对于外人，一切都用比喻，
12Dacussatela ikus deçatençat, eta eztaquizquión ohart: eta dançutela ençun deçaten, eta adi ezteçaten: conuerti eztitecen eta bekatuac barka eztaquizquién.
12叫他们‘看是看见了，却不领悟，听是听见了，却不明白，免得他们回转过来，得到赦免。’”
13Eta erran ciecen, Eztaquiçue comparatione haur? Eta nolatan comparatione guciac eçagutiren dituçue?
13解释撒种的比喻（太13:18-23；路8:11-15）耶稣又对他们说：“你们不明白这个比喻，怎能明白一切比喻呢？
14Ereilleac hitza ereiten du.
14撒种的人所撒的就是道。
15Bada hauc dirade bide bazterrera hacia recebitzen dutenac, ceinétan ereiten baita hitza: baina ençun dutenean, bertan ethorten da Satan, eta kencen du hayen bihotzetan erein cen hitza.
15那撒在路旁的，就是人听了道，撒但立刻来，把撒在他心里的道夺去。
16Eta hauc dirade halaber leku harriçuetara hacia recebitzen dutenac: eta ençun dutenean hitza, bertan bozcariorequin recebitzen dute hura.
16照样，那撒在石地上的，就是人听了道，立刻欢欢喜喜地接受了；
17Eta eztute erroric berac baithan, baina iraute gutitaco dirade: guero heltzen denean tribulationeric edo persecutioneric hitzagatic, bertan scandalizatzen dirade.
17可是他们里面没有根，只是暂时的；一旦为道遭遇患难，受到迫害，就立刻跌倒了。
18Eta hauc dirade elhorri artera hacia recebitzen dutenac, hauc dirade, diot, hacia ençuten dutenac:
18那撒在荆棘里的，是指另一些人；他们听了道，
19Baina mundu hunetaco ansiéc, eta abrastassunezco enganioac, eta berce gaucetaco guthiciéc barneraric ithotzen dute hitza, eta fructu gabetzen da.
19然而今世的忧虑、财富的迷惑，以及种种的欲望，接连进来，把道挤住，就结不出果实来。
20Eta hauc dirade lur onera hacia recebitu dutenac, ceinéc hitza ençuten baitute, eta recebitzen, eta fructu ekarten, batac hoguey eta hamar, eta berceac hiruroguey, eta berceac ehun.
20那撒在好土里的，就是人听了道，接受了，并且结出果实，有三十倍的、有六十倍的、有一百倍的。”
21Erran ciecén halaber, Ala candela ekarten da gaitzurupean, edo ohapean eçar dadinçat? eza candelerean eçar dadinçat?
21隐藏的事终必显露（路8:16-18）耶稣又对他们说：“灯难道是拿来放在量器底下或床底下的吗？它不是该放在灯台上吗？
22Ecen ezta deus secreturic aguerturen eztenic, edo estal ahal daitenic: baina campora ethorri behar da.
22因为没有什么隐藏的事不被显明出来，没有什么掩盖的事不被揭露的。
23Baldin nehorc ençuteco beharriric badu, ençun beça.
23有耳可听的，就应当听。”
24Guehiago erran ciecén, Gogoauçue cer ençuten duçuen: cer neurriz neurturen baituçue, neurturen çaiçue, eta emendaturen çaiçue, çuey ençuten duçuenoy.
24耶稣又对他们说：“要留心你们所听到的，你们用什么尺度量给人， 神也要用什么尺度量给你们，并且要超过尺度给你们。
25Ecen duenari, emanen çayó: eta deusic eztuenari, duena-ere edequiren çayó.
25因为那有的，还要给他；那没有的，就算他有什么也要拿去。”
26Guehiago erraiten çuen, Iaincoaren resumá da, guiçón hacia lurrera egotziric gau eta egun lo etzaten eta iaiquiten liçaten baten ançora.
26种子发芽生长的比喻耶稣说：“ 神的国好像人在地里撒种，
27Eta hacia ilkiten eta hatzen licén, harc ezlaquiala nola,
27他夜里睡觉，白天起来，种子发芽生长，自己也不知道怎么会这样的。
28Ecen bere buruz lurrac fructu ekarten du, behin belhar, guero buru, guero ogui bihi bethea buruän.
28地生五谷是自然的，先长苗，后吐穗，最后穗上结满了子粒。
29Eta aguertu denean fructua, bertan guiçonac du eçarten iguiteyá: ceren prest baita vztá.
29庄稼熟了，就派人用镰刀割下，因为收成的时候到了。”
30Guero cioen, Cer irudi duela erranen dugu Iaincoaren resumác? edo cer comparationez comparaturen dugu hura?
30芥菜种的比喻（太13:31-35；路13:18-19）又说：“我们要把 神的国比作什么呢？我们可以用什么比喻来形容它呢？
31Hura da mustarda haci bihibat beçala, cein lurrean ereiten denean, baita lurrean diraden haci gucietaco chipiena:
31它好像一粒芥菜种，刚种下去的时候，比地上的一切种子都小，
32Baina erein den ondoan, goratzen da, eta berce belhar gucietaco handiena eguiten da: eta adar handiac eguiten ditu hala non ceruco choriec ohatzeac eguin ahal baititzaqueizte haren itzalean.
32种下以后，生长起来，却比一切蔬菜都大，长出大枝子，甚至天空的飞鸟都可以在它的荫下搭窝。”
33Eta anhitz hunelaco comparationez tractatzen cerauen hitza, ençun ahal ciroitenaren araura.
33耶稣用许多这样的比喻，照着他们所能听懂的，向他们讲道；
34Eta comparatione gabe etzayen minçatzen: baina appartean bere discipuluey declaratzen cerauzten gauça guciac.
34不用比喻，就不对他们讲。只有单独和自己的门徒在一起的时候，才把一切解释给他们听。
35Eta erran ciecén egun hartan, arrastu cenean, Iragan gáitecen vraren berce aldera.
35平静风浪（太8:18、23-27；路8:22-25）当天黄昏，耶稣对门徒说：“我们渡到海那边去吧。”
36Eta populua vtziric har ceçaten hura vncian cen beçala: baina berce vncitchoac-ere baciraden harequin.
36门徒离开群众，耶稣已经在船上，他们就载他过去，也有别的船和他同去。
37Orduan altcha cedin haice buhumba handibat, eta bagác sartzen ciraden vncira, hala non ia bethatzen baitzén.
37忽然起了狂风，波浪不断地打进船来，舱里积满了水。
38Eta hura vnciaren guibeleco aldean cetzan lo bururdi baten gainean: orduan iratzartzen dute, eta diotsate, Magistruá, eztuc ansiaric ceren galduac goacen?
38耶稣却在船尾靠着枕头睡着了。门徒把他叫醒，对他说：“老师，我们要死了，你不管吗？”
39Eta iratzarri cenean mehatcha ceçan haicea, eta erran cieçón itsassoari, Ichil adi, eta gueldi adi. Orduan cessa cedin haicea, eta tranquilitate handi eguin cedin.
39耶稣起来，斥责了风，又对海说：“不要作声！安静吧！”风就停止，大大地平静了。
40Eta erran ciecén Cergatic çarete horrela icior? nola eztuçue federic?
40然后对他们说：“为什么这样胆怯呢？你们怎么没有信心呢？”
41Eta ici citecen icidura handiz: eta erraiten çuten elkarren artean, Baina nor da haur, haiceac eta itsassoac, ere obeditzen baitute?
41门徒非常惧怕，彼此说：“这到底是谁，连风和海都听从他？”