1Orduan bil citecen harengana Phariseuac, eta Ierusalemetic ethorri içan ciraden Scriba batzu.
1不可因传统废弃 神的诫命（太15:1-20）
2Eta hec ikussi çutenean haren discipuluetaric batzuc escu communez (erran nahi baita, ikuci gabéz) iaten çutela oguia, arrangura citecen.
2他们看见他的门徒有人用不洁的手，就是没有洗过的手吃饭，
3Ecen Phariseuéc eta Iudu guciéc, maiz escuac ikuciric baicen, eztute iaten, aitzinecoen ordenançác eduquiten dituztela.
3（原来法利赛人和所有的犹太人都拘守古人的传统，如果不认真洗手，就不吃东西；
4Eta merkatutic itzultzen, diradenean, ikuciac ezpadirade, eztuté iaten. Anhitz berce gauçaric-ere bada beguiratzeco hartu dutenic, nola baitirade goporrén ikutzeac, eta cubenac, eta cobrezco vncienac, eta ohenac.
4从街市回来，不先洗手，也不吃东西，还有许多别的传统，他们都沿袭拘守，例如洗杯、洗罐、洗铜器等等。）
5Guero interrogatzen dute Phariseuéc eta Scribéc, Cergatic hire discipuluac eztabiltza aitzinecoen ordenancén araura, baina escuac ikuci gabe iaten dute oguia?
5法利赛人和经学家问耶稣：“你的门徒为什么不遵行古人的传统，用不洁的手吃饭呢？”
6Baina harc ihardesten çuela erran ciecén, Segurqui vngui prophetizatu vkan du Esaiasec çueçaz hypocritoz, scribatua den beçala, Populu hunec ezpainez ohoratzen nau, baina hayén bihotza vrrun da eneganic.
6耶稣对他们说：“以赛亚指着你们这班伪君子所说的预言是对的，经上记着：‘这人民用嘴唇尊敬我，心却远离我；
7Baina alferretan cerbitzatzen naute, iracasten dituztela doctrinatzat guiçonén manamenduac.
7他们把人的规条当作道理去教导人，所以拜我也是徒然。’
8Ecen Iaincoaren manamendua vtziric, guiçonen ordenançá eduquiten duçue, hala nola, cubén eta goporrén ikutzeac: eta hunelaco berce gauçaric anhitz eguiten duçue.
8你们拘守着人的传统，却离弃了 神的诫命。”
9Erraiten cerauen halaber, Vngui nombait iraizten duçue Iaincoaren manamendua, çuen ordenançá beguira deçacuençát.
9耶稣又对他们说：“你们为了坚守自己的传统，而巧妙地把 神的诫命拒绝了。
10Ecen Moysesec erran du, Ohoraitzac eure aita eta eure ama: eta, Aita edo ama maradicaturen duena, herioz hil bedi.
10因为摩西说：‘当孝敬父母’，又说：‘咒骂父母的，必被处死。’
11Baina çuec dioçue, Baldin norbeitec aitari edo amari baderró, Eneganic içanen den corbana (erran nahi baita donoa) probetchaturen çaic, hoguen gabe date hura.
11你们倒说：‘人对父母说，我应该给你的供奉，已经作了各耳板’（各耳板意思是奉给 神的供物），
12Eta eztuçue permettitzen harc deus guehiagoric eguin dieçón bere aitari edo bere amari:
12你们就不让那人再为父母作什么。
13Ezdeusten duçuela Iaincoaren hitza ceuroc ordenatu duçuen ordenançáz: eta hunelaco berce gauçaric anhitz eguiten duçue.
13这样，你们借着所领受的传统，把 神的话废弃了。你们还作了许多这一类的事。”
14Guero deithuric populu gucia beregana, erran ciecén, Beha çaquizquidate guciac, eta adi eçaçue.
14于是耶稣又把群众叫过来，对他们说：“你们大家都要听我说，也要明白：
15Ezta deus guiçonaren campotic, hura baithan sartzen denic, hura satsu ahal deçaquenic: baina harenganic ilkiten diraden gauçác dirade, guiçona satsutzen dutenac.
15从外面进去的，不能使人污秽，从里面出来的，才能使人污秽。”
16Nehorc ençuteco beharriric badu ençun beça.
16（有些抄本有第16节：“有耳可听的，就应该听。”）
17Guero etchean sarthu cenean populutic retiraturic interroga ceçaten bere discipuluéc comparationeaz.
17耶稣离开群众，进了屋子，门徒就来问他这比喻的意思。
18Eta dioste, Horrela çuec-ere adimendu gabe çarete? Eztuçue aditzen, ecen campotic guiçona baithan sartzen diradenetaric deusec, ecin hura satsu deçaquela?
18他对他们说：“连你们也是这样不明白吗？难道不知道从外面进去的，不能使人污秽吗？
19Ecen ezta sartzen haren bihotzera, baina sabelera, eta ilkiten da campora retreitera, chahutzen dituela vianda guciac.
19因为不是进到他的心，而是进到他的肚腹，再排泄到外面去。”（他这样说是表示各样食物都是洁净的。）
20Ciosten bada, Guiçonaganic ilkiten dena da, guiçona satsutzen duena.
20接着他又说：“从人里面出来的，才会使人污秽。
21Ecen barnetic, guiçonén bihotzetic ilkiten dirade pensamendu gaichtoac, adulterioac, paillardiçác, hiltzecác,
21因为从里面，就是从人的心里，发出恶念、淫乱、偷盗、凶杀、
22Ohoinqueriác, auaritiác, gaichtaqueriác, enganioa, insolentia, bekaizteria, gaitzerraitea, superbiá, erhotassuna:
22奸淫、贪心、邪恶、诡诈、放荡、嫉妒、毁谤、骄傲、愚妄；
23Gaichtaqueria hauc guciac barnetic ilkiten dirade, eta satsutzen dute guiçona.
23这一切恶事，是从人里面出来的，都能使人污秽。”
24Eta handic iaiquiric ioan cedin Tyreco eta Sidongo comarquetarát: eta etche batetan sarthuric, etzuen nahi nehorc iaquin leçan: baina ecin estali içan da.
24叙利亚妇人的信心（太15:21-28）耶稣从那里动身到推罗（有些抄本在此有“和西顿”）境内去。进了一所房子，本来不想让人知道，却隐藏不住。
25Ecen harçaz ençunic emaztebatec, ceinen alabatchoac baitzuen spiritu satsua, ethorriric egotz ceçan bere buruä haren oinetara,
25有一个女人，她的小女儿被污灵附着，她听见了耶稣的事，就来俯伏在他脚前。
26(Eta emaztea cen Grec, nationez Syrophenissiana) eta othoitz eguiten ceraucan campora egotz leçan deabrua haren alabaganic.
26这女人是外族人，属于叙利亚的腓尼基族。她求耶稣把鬼从她女儿身上赶出去。
27Eta Iesusec erran cieçón, Vtzan behin haourrac ressasia ditecen: ecen eztun gauça bidezcoa haourrén oguiaren hartzea, eta chakurrey egoiztea.
27耶稣对她说：“应该先让儿女吃饱。拿儿女的饼去丢给小狗吃是不好的。”
28Eta harc ihardets ceçan, eta erran cieçón, Hala duc Iauna: badaric-ere chakurréc iaten dié mahain azpian haourrén appurretaric.
28那女人回答他：“主啊，是的，不过小狗在桌子底下，也可以吃孩子们掉下来的碎渣。”
29Orduan erran cieçón, Hitz horrengatic ohá, ilki dun deabrua hire alabaganic.
29耶稣对她说：“就凭这句话，你回去吧，鬼已经从你女儿身上出去了。”
30Eta ioan içan cenean bere etchera, eriden ceçan deabrua ilki cela, eta alabá ohe gainean cetzala.
30她回到家里，看见小孩子躺在床上，鬼已经出去了。
31Guero partituric Tyreco eta Sidongo quoarteretaric, ethor cedin Galileaco itsassora, Decapolisco comarquén arteaz.
31治好又聋又哑的人（太15:29-31）耶稣从推罗境内出去，经过西顿，回到低加波利地区的加利利海。
32Orduan presentatzen draucate gor nequez minço cembat, eta othoitz eguiten escua gainean eçar lieçón.
32有人带着一个又聋又哑的人到他那里，求耶稣按手在他身上。
33Eta hura gendetzetic appart harturic, eçar citzan bere erhiac haren beharrietan: eta thu eguinic, hunqui ceçan haren mihia.
33耶稣把他从人群中带到一边，用指头探他的耳朵，吐唾沫抹他的舌头，
34Guero cerurat beguiac altchaturic suspirio eguin ceçan, eta erran cieçón Ephphata, erran nahi baita, Irequi adi.
34然后望着天，长长地叹了一口气，对他说：“以法大！”意思是“开了吧”。
35Eta bertan irequi citecen haren beharriac, eta lacha cedin haren mihico etchequidurá, eta minço cen claroqui.
35那人的耳朵就开了，舌头也松了，说话也准确了。
36Eta mana citzan nehori ezlerroten: baina cembat-ere harc defenda baitziecén, vnguiz guehiago publicatzen çutén.
36耶稣嘱咐他们不要告诉人。但他越是嘱咐，他们却越发传扬。
37Eta guciz miraculu esten çutén, cioitela, Vngui gauça guciac eguin ditu: gorrey ençun eraciten draue, eta mutuac minça eraciten ditu.
37众人非常惊讶说：“他所作的一切事都好极了；他竟然使聋子听见，又使哑巴说话。”