1Eta guertha cedin acabatu cituenean Iesusec propos hauc guciac, erran baitziecén bere discipuluey.
1商议怎样杀害耶稣（可14:1-2；路22:1-2）
2Badaquiçue ecen bi egunen buruän Bazco eguiten dela, eta guiçonaren Semea tradituren dela crucifica dadinçat.
2“你们知道两天之后就是逾越节，人子将要被交给人，钉在十字架上。”
3Orduan bildu içan dirade Sacrificadore principalac eta Scribác eta populuco Ancianoac Sacrificadore principal Caiphas deitzen denaren salara.
3那时，祭司长和民间的长老聚集在大祭司该亚法的官邸，
4Eta conseillu eduqui ceçaten fineciaz Iesusen hatzamaiteco eta hiltzeco.
4商议怎样用诡计逮捕耶稣，把他杀害。
5Baina erraiten çuten, Ez bestán, tumultoric eztençát populuaren artean.
5不过他们说：“不可在节期下手，免得引起民众暴动。”
6Eta Iesus Bethanian Simon sorhayoaren etchean cela,
6有女人用香膏膏主（可14:3-9；约12:1-8）耶稣在伯大尼，在患痲风的西门家里的时候，
7Ethor cedin harengana emaztebat, boeytabat vnguentu precio handitacoric çuela, eta huts ceçan, hura iarriric egon eta, haren buru gainera.
7有一个女人拿着一瓶珍贵的香膏，前来把它浇在耶稣的头上。
8Eta hori ikussiric, haren discipuluey gaitzi cequién cioitela, Certaco da goastu haur?
8门徒看见了，就很生气，说：“为什么这样浪费呢？
9Ecen vnguentu haur precio handitan saldu ahal çatequeen, eta eman paubrey.
9这香膏可以卖很多钱，赒济穷人。”
10Eta hori eçaguturic Iesusec dioste, Cergatic fatigatzen duçue emazte haur? ecen obra ombat enegana obratu du.
10耶稣知道了，就说：“为什么难为这个女人呢？她为我作了一件美事。
11Ecen bethiere paubreac vkanen dituçue çuequin: baina ni eznauçue bethi vkanen.
11你们常常有穷人跟你们在一起，然而却不常有我。
12Ecen hunec vnguentu hunen ene corputz gainera hustea ene ohorztecotzát eguin du.
12她把这香膏浇在我身上，是为了安葬我而作的。
13Eguiaz erraiten drauçuet, non-ere predicaturen baita Euangelio haur mundu gucian, hunec eguin duena-ere contaturen da hunen memoriotan.
13我实在告诉你们，这福音无论传到世界上什么地方，这女人所作的都要传讲，来记念她。”
14Orduan ioan içan da hamabietaric bat Iudas Iscariot deitzen cena, Sacrificadore principaletara.
14犹大出卖耶稣（可14:10-11；路22:3-6）那时，十二门徒中的一个，就是加略人犹大，去见祭司长，说：
15Eta dioste, Cer eman nahi drautaçue, eta nic hura çuey liuraturen baitrauçuet? Eta hec assigna cietzóten hoguey eta hamar diru peça.
15“如果我把他交给你们，你们愿意给我什么呢？”他们就给了他三十块银子。
16Eta gueroztic aicina bilha çabilan, hura tradi leçançat.
16从那时起，他就找机会把耶稣交给他们。
17Eta altchagarri gaberico oguién bestaco lehen egunean ethor citecen discipuluac Iesusgana, ciotsatela, Non nahi duc appain diaçágun iatera Bazcoa?
17最后的晚餐（可14:12-26；路22:7-23；约13:21-30）除酵节的第一天，门徒前来问耶稣：“你要我们在哪里为你预备逾越节的晚餐呢？”
18Eta harc erran ciecen, Çoazte hirira edoceingana, eta erroçue, Magistruac cioc, Ene demborá hurbil duc, hi baithan eguinen diat Bazcoa neure discipuluequin,
18他说：“你们到城里去见某人，对他说，老师说：‘我的时候快到了；我要到你那里和我的门徒守逾越节。’”
19Eta discipuluéc eguin ceçaten Iesusec ordenatu cerauen beçala, eta appain ceçaten Bazcoa.
19门徒照耶稣的指示去作，预备好了逾越节的晚餐。
20Bada arrastu cenean, iar cedin mahainean hamabiequin.
20到了晚上，耶稣和十二门徒一同吃晚餐。
21Eta hec alha ciradela, erran ceçan, Eguiaz erraiten drauçuet, ecen çuetaric batec tradituren nauela.
21他们吃的时候，耶稣说：“我实在告诉你们，你们中间有一个人要出卖我。”
22Orduan triste citecen haguitz, eta has cequión hetaric batbedera erraiten, Ala ni naiz, Iauna?
22他们就很忧愁，一个一个地问他：“主啊，是我吗？”
23Baina harc ihardesten çuela erran ceçan, Norc eçarten baitu enequin escua trempatzeco platean, harc tradituren nau.
23他回答：“那和我一同把手蘸在盘子里的人，他要出卖我。
24Segur, guiçonaren Semea badoa harçaz scribatua den beçala: baina maledictione guiçon haren gainean ceinez guiçonaren Semea traditzen baita: on çuqueen guiçon harc baldin sorthu içan ezpaliz.
24正如经上指着人子所说的，他固然要离世，但出卖人子的那人有祸了！他没有生下来倒好。”
25Eta ihardesten çuela Iudasec, ceinec hura traditzen baitzuen, erran ceçan, Magistruá, ni naiz? Diotsa, Hic erran duc.
25那出卖耶稣的犹大说：“拉比，是我吗？”他说：“这是你说的。”
26Eta hec alha ciradela har ceçan Iesusec oguia, eta gratiác rendaturic, hauts ceçan, eta eman ciecén bere discipuluey, eta erran, Har eçaçue, ian eçaçue, haur da ene gorputza.
26他们吃的时候，耶稣拿起饼来，祝谢了就擘开，递给门徒，说：“你们拿去吃吧，这是我的身体。”
27Eta harturic copá, eta gratiac rendaturic, eman ciecén, erraiten çuela, Edan eçaçue hunetaric gucióc.
27耶稣又拿起杯来，祝谢了就递给他们，说：“你们都喝吧，
28Ecen haur da ene odol Testamentu berricoa anhitzengatic issurten dena bekatuén barkamendutan.
28这是我的血，是为立约的，为许多人流出来，使罪得赦。
29Eta badiotsuet, ecen eztudala edanen hemendic harát aihen fructu hunetaric, çuequin berriric neure Aitaren resumán hura edanen dudan egunerano.
29我告诉你们，从今以后我必不再喝这葡萄酒，直到我和你们在我父的国里喝新酒的那一天。”
30Eta canticoa erranic ioan citecen Oliuatzetaco mendirát.
30他们唱完了诗，就出来往橄榄山去。
31Orduan dioste Iesusec, Çuec gucióc gau hunetan scandalizaturen çarete nitan: ecen scribatua da, Ioren dut artzaina, eta barreyaturen dirade arthaldeco ardiac.
31预言彼得不认主（可14:27-31；路22:31-34；约13:36-38）那时，耶稣对他们说：“今天晚上，你们因我的缘故都要后退，因为经上记着：‘我要击打牧人，羊群就分散了。’
32Baina resuscita nadin ondoan, çuen aitzinean ioanen naiz Galileara.
32我复活以后，要比你们先到加利利去。”
33Eta ihardesten duela Pierrisec diotsa, Guciac hitan scandaliza baditez-ere, ni iagoitic ezniaitec scandaliza.
33彼得对他说：“就算所有的人都因你的缘故后退，我却永不后退。”
34Diotsa Iesusec, Eguiaz erraiten drauat, ecen gau hunetan oillarrac io deçan baino lehen hiruretan vkaturen nauäla.
34耶稣对他说：“我实在告诉你，今天晚上鸡叫以前，你会三次不认我。”
35Diotsa Pierrisec, Are baldin hirequin hiltzera behar badaquit-ere, ez aut vkaturen. Halaber discipulu guciec-ere erran ceçaten.
35彼得对他说：“就算必须与你一同死，我也决不会不认你。”门徒也都这样说。
36Orduan ethor cedin Iesus hequin Gethsemane deitzen den leku batetara: eta dioste discipuluey, Iar çaitezte hemen, harache ioanic othoitz daididano.
36在客西马尼祷告（可14:32-42；路22:39-46）耶稣和门徒来到一个地方，名叫客西马尼，就对门徒说：“你们坐在这里，我要到那边去祷告。”
37Eta harturic Pierris eta Zebedeoren bi semeac, has cedin tristetzen eta guciz keichatzen.
37他带了彼得和西庇太的两个儿子一起去，心里忧愁难过，
38Orduan dioste Iesusec, Alde gucietaric triste da ene arima heriorano: çaudete hemen, eta veilla eçaçue enequin.
38对他们说：“我的心灵痛苦得快要死了；你们留在这里，与我一同警醒吧。”
39Eta aitzinachiago ioanic, ahozpez iar cedin, othoitz eguiten çuela, eta cioela, Ene Aitá, baldin possible bada, iragan bedi eneganic copa haur: guciagatic-ere ez nola nic nahi baitut, baina nola hic.
39他稍往前走，把脸俯伏在地上，祷告说：“我的父啊！可能的话，求你使这杯离开我；但不要照我的意思，只要照你的旨意。”
40Guero ethorten da discipuluetara, eta erideiten ditu lo daunçala: eta diotsa Pierrisi, Horrela orembat ecin veillatu duçue enequin?
40耶稣回到门徒那里，看见他们都睡着了，就对彼得说：“你们连一个小时也不能同我警醒吗？
41Veilla eçaçue eta othoitz eguiçue, sar etzaitezten tentationetan: ecen spiritua prompto da, baina haraguia flacu.
41应当警醒、祷告，免得陷入试探；你们心灵虽然愿意，肉体却是软弱的。”
42Berriz bigarren aldian ioan cedin, eta othoitz eguin ceçan, erraiten çuela, Ene Aitá, baldin possible ezpada copa haur iragan dadin eneganic, hura edaten dudala baicen: eguin bedi hire vorondatea.
42他又再次走开，祷告说：“我的父啊！如果这杯不能离开我，一定要我喝，就愿你的旨意成全。”
43Guero itzuliric erideiten ditu berriz lo daunçala: ecen hayen beguiac sorthatuac ciraden.
43他再回来的时候，看见门徒睡着了，因为他们十分疲倦。
44Eta vtziric hec, berriz ioan cedin, eta othoitz eguin ceçan heren aldian, hitz berac erraiten cituela.
44他又离开他们，第三次去祷告，说的也是同样的话。
45Orduan ethorten da bere discipuluetara, eta dioste, Lo eguiçue gaurguero, eta reposa çaitezte: huná, hurbildu da orena, eta guiçonaren Semea liuratzen da gaichtoén escuetara.
45然后，他回到门徒那里，对他们说：“你们还在睡觉休息吗？看哪，时候到了，人子要被交在罪人的手里了。
46Iaiqui çaitezte, goacen: huná, hurbildu da ni traditzen nauena.
46起来，我们走吧！出卖我的人来了。”
47Eta hura oraino minço cela, huná, Iudas hamabietaric bat, ethor cedin, eta harequin gendetze handia ezpatequin eta vhequin, Sacrificadore principalén eta populuco Ancianoén partez.
47耶稣被捕（可14:43-50；路22:47-53；约18:3-11）耶稣还在说话的时候，十二门徒中的犹大，带着一大群拿着刀棒的人来到，他们是祭司长和民间的长老派来的。
48Eta hura traditzen çuenac, eman cerauen seignale, cioela, Nori-ere pot eguinen baitraucat, hura da: çatchetzate hari.
48出卖耶稣的人给他们一个暗号，说：“我跟谁亲嘴，谁就是他；你们可以抓住他。”
49Eta bertan hurbilduric Iesusgana, erran ceçan, Magistruá, Vngui hel daquiala. Eta pot eguin cieçón.
49他立刻前来对耶稣说：“拉比，你好。”跟着就与他亲嘴。
50Orduan Iesusec erran cieçón Adisquideá, certan aiz hemen? Orduan hurbilduric eçar citzaten escuac Iesusen gainean, eta lot cequizquión.
50耶稣对他说：“朋友，你来要作的事，快作吧！”于是那些人上前来，动手拿住耶稣，逮捕了他。
51Eta huná, Iesusequin ciradenetaric batec, auançaturic escua, idoqui ceçan bere ezpatá, eta ioric Sacrificadore principalaren cerbitzaria, edequi cieçón beharria.
51有一个与耶稣在一起的人，伸手拔出刀来，砍了大祭司的仆人一刀，削掉他的一只耳朵。
52Orduan diotsa Iesusec, Itzul eçac eure ezpatá bere lekura: ecen ezpata harturen duten guciac, ezpataz hilen dituc.
52耶稣对他说：“把你的刀收回原处！凡动刀的必死在刀下。
53Vste duc ecin othoitz daidiodala orain neure Aitari, eta baitinguzquet bertan hamabi legione baino guehiago Aingueru?
53你以为我不能求我的父，他就马上给我派十二营以上的天使下来吗？
54Nolatan beraz compli litezque Scripturác, diotenean, ecen hunela behar dela eguin?
54如果这样，经上预言这事必须发生，怎能应验呢？”
55Ordu hartan berean erran ciecén Iesusec gendetzey, Gaichtaguin baten ondoan beçala ilki içan çarete ezpatequin eta vhequin, ene hatzamaitera: egun oroz çuen artean iarten nincén, iracasten ari nincela templean, eta eznauçue hatzaman.
55那时，耶稣对众人说：“你们带着刀棒出来，把我当作强盗捉拿吗？我天天坐在殿里教导人，你们却没有逮捕我。
56Baina haur gucia eguin içan da, compli litecençat Prophetén Scripturác. Orduan discipulu guciéc, hura abandonnaturic, ihes eguin ceçaten.
56但这整件事的发生，是要应验先知书上的话。”那时，门徒都离开他逃跑了。
57Baina Iesus, hatzaman çutenéc, eraman ceçaten Caiphas Sacrificadore subiranoagana, non Scribác eta Ancianoac bilduac baitziraden.
57大祭司审问耶稣（可14:53-65；路22:54、66-71；约18:12-13、19-24）那些逮捕了耶稣的人，把他押去见大祭司该亚法。那时经学家和长老已经聚集在那里了。
58Eta Pierris iarreiquiten çayón vrrundanic Sacrificadore subiranoaren salarano, eta barnera sarthuric, iar cedin cerbitzariequin, fina ikus leçançát.
58彼得远远地跟着耶稣，直到大祭司的官邸。他进到里面，和差役坐在一起，要看事情怎样了结。
59Eta Sacrificadore principalac eta Ancianoac eta conseillu gucia testimoniage falsu bilha çabiltzan Iesusen contra, hil eraci leçatençát:
59祭司长和公议会全体都想找假证供来控告耶稣，好把他处死；
60Eta etzeçaten eriden: eta anhitz testimonio falsu ethorri bacen-ere etzeçaten eriden moldezcoric. Baina finean ethorriric bi testimonio falsuc erran ceçaten,
60虽然有许多人前来作假证供，却找不着证据。最后有两个人前来说：
61Hunec erran du, Deseguin ahal dirot Iaincoaren templea, eta hirur egunez hura reedifica.
61“这人说过：‘我可以拆毁 神的圣所，三日之内又把它建造起来。’”
62Orduan iaiquiric Sacrificadore subiranoac erran cieçón, Eztuc deus ihardesten? cer da hauc hire contra testificatzen dutena?
62大祭司就站起来，对耶稣说：“你为什么不回答？这些人作证，控告你的是什么呢？”
63Eta Iesus ichilic cegoen. Orduan ihardesten duela Sacrificadore subiranoac diotsa, Adiuratzen aut Iainco viciaren partez, erran dieçaguán, eya hi aicenez Christ Iaincoaren Semea.
63耶稣却不作声。大祭司又对他说：“我指着永生的 神要你起誓，告诉我们你是不是基督、 神的儿子。”
64Diotsa Iesusec, Hic erran duc: baina are diotsuet, Hemendic harat ikussiren duçue guiçonaren Semea iarriric dagoela Iaincoaren botherearen escuinean, eta ceruco hodeyetan ethorten dela.
64耶稣回答：“这是你说的；但我告诉你们：从今以后，你们要看见人子，坐在权能者的右边，驾着天上的云降临。”
65Orduan Sacrificadore subiranoac erdira citzan bere abillamenduac, erraiten çuela, Blasphematu du, cer guehiago testimonio behar dugu? huná, orain ençun vkan duçue hunen blasphemioa.
65大祭司就撕开衣服，说：“他说了亵渎的话，我们还要什么证人呢？你们现在听见了这亵渎的话，
66Cer irudi çaiçue? Eta hec ihardesten çutela, erran ceçaten. Hil mereci du.
66认为怎样呢？”他们回答：“他是该死的。”
67Orduan thu eguin cieçoten beguithartera, eta buffeta ceçaten, eta bercéc cihorréz vkaldi eman cieçoten,
67于是他们吐唾沫在他的脸上，用拳头打他，也有人用掌掴他，说：
68Cioitela, Christ, prophetiza ieçaguc, nor den io auena.
68“基督啊，向我们说预言吧！是谁打你呢？”
69Eta Pierris iarriric cegoén lekorean salán: eta ethor cequión nescatobat, cioela, Hi-ere Iesus Galileanoarequin incén.
69彼得三次不认主（可14:66-72；路22:55-62；约18:16-18、25-27）彼得坐在外面的院子里，有一个婢女走过来对他说：“你也是和加利利人耶稣一伙的。”
70Baina harc vka ceçan gucién aitzinean, cioela, Etzeaquinat cer dionán.
70彼得却当众否认，说：“我不知道你说什么。”
71Eta hura corralerat ilkiten cela ikus ceçan berce nescato batec: eta erran ciecén han ciradeney, Haur-ere Iesus Nazarenorequin cen.
71他出到门口，又有一个婢女看见他，就对那里的人说：“这人是和拿撒勒人耶稣一伙的。”
72Eta berriz vka ceçan iuramendurequin, cioela, Ezteçagut guiçona.
72彼得再次否认，并且发誓说：“我不认识那个人。”
73Eta appur-baten buruän ethor citecen present içan ciradenac, eta erran cieçoten Pierrisi, Eguiazqui hi-ere hetaric aiz: ecen eure minçatzeac-ere declaratzen au.
73过了一会，站在那里的人前来对他说：“你的确是他们中间的一个，因为一听你的口音就认出来了。”
74Orduan has cedin maradicatzen eta arnegatzen, cioela, Ezteçagut guiçona. Eta bertan oillarrac io ceçan.
74彼得就发咒起誓说：“我不认识那一个人。”立刻鸡就叫了。
75Orduan orhoit cedin Pierris Iesusec erran ceraucan hitzaz, ceinec erran baitzeraucan, Oillarrac io deçan baino lehen, hiruretan vkaturen nauc. Eta camporat ilkiric nigar eguin ceçan mingui.
75彼得想起耶稣所说的话：“鸡叫以前，你会三次不认我”，他就出去痛哭。